Κινηματογράφος

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦOΣ

51o Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης

ΚΕΙΜΕΝΟ/ΕΠΙΜΕΛΕΙA: ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ

To καθιερωμένο ραντεβού της μεγαλύτερης κινηματογραφικής γιορτής με το κοινό, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, θα πραγματοποιηθεί φέτος τον Δεκέμβριο.
Η αυλαία του 51ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης θα ανοίξει στις 3 Δεκεμβρίου 2010, μεταμορφώνοντας για δέκα ημέρες την πόλη της Θεσσαλονίκης σε έναν τόπο ανακάλυψης των πρωτοποριακών κινηματογραφικών τάσεων, αλλά και ένα σημείο διάδρασης και επικοινωνίας, σε μια νεανική κυψέλη ζωής και δημιουργικής συναναστροφής.

Το κινηματογραφικό δεκαήμερο θα περιλαμβάνει προβολές ταινιών από όλο τον κόσμο, σημαντικούς προσκεκλημένους της σύγχρονης κινηματογραφικής σκηνής, αφιερώματα, masterclasses, ανοιχτές συζητήσεις και παράλληλες εκδηλώσεις. Αυτή τη χρονιά το τοπίο κάπως ξεκαθαρίζει: Το νομοσχέδιο για τον κινηματογράφο συζητείται και φαίνεται επιτέλους να πλησιάζει η ολοκλήρωσή του. Είναι έντονη η ανάγκη προώθησης και στήριξης της ελληνικής παραγωγής. Το Φεστιβάλ, κατά τον πρόεδρό του, δεν έχει λόγο ύπαρξης, αν δεν στηρίζει τον εγχώριο κινηματογράφο. Έτσι φέτος, από τις 3 ως τις 12 Δεκέμβρη, θα δούμε 27 ελληνικές ταινίες!
Παράλληλα όμως οι πληγές του Φεστιβάλ είναι πολλές:  Οι οικονομικές εκκρεμότητες από την προηγούμενη διαχείριση είναι μεγάλες και η αξιοπιστία και το κύρος που είχαν με πολλή δουλειά και κόπο αποκτηθεί, πρέπει να ξανακερδηθούν. Ένα μεγάλο στοίχημα για τον Δημήτρη Εϊπίδη, που έχει μάλλον πολλή δουλειά μπροστά του...

Tα αφιερώματα
 Αφιέρωμα στη δανέζα δημιουργό Σουσάνε Μπίερ. Παρουσιάζονται οι σημαντικότερες στιγμές της φιλμογραφίας της, καθώς και η τελευταία της ταινία με τίτλο In a better world (2010), που αποτελεί και την επίσημη συμμετοχή της Δανίας για το Όσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας.  Η Σουσάνε Μπίερ θα βρεθεί στη Θεσσαλονίκη για να παρουσιάσει την πρόσφατη δημιουργία της, και θα τιμηθεί με τον Χρυσό Αλέξανδρο.
Με ευαισθησία και τη χαρακτηριστική σπουδή των χαρακτήρων της, η Μπίερ επιλέγει ως καμβά, το στενό οικογενειακό πυρήνα και τις εύθραυστες ισορροπίες του, 'τοπίο' που θα σηματοδοτήσει όλο της το έργο.
Στη νέα ταινία της, η δημιουργός εξετάζει τα όρια που συναντά όποιος προσπαθεί να ελέγξει την κοινωνία αλλά και τις προσωπικές σχέσεις. Άραγε ο προχωρημένος πολιτισμός μας είναι το πρότυπο ενός καλύτερου κόσμου, ή κάτω από την επιφάνειά του ελλοχεύει το χάος, αναρωτιέται η Μπίερ.

Ματιές στα Βαλκάνια
Ανέκαθεν υπήρξε από τα πιο ενδιαφέροντα τμήματα του Φεστιβάλ, προσφέροντάς μας μια διαφορετική - σε σχέση με τον δυτικοευρωπαϊκό ή αμερικανικό κινηματογράφο - και παράλληλα οικεία στη χώρα μας ματιά.
Στο φετινό πρόγραμμα του τμήματος Ματιές στα Βαλκάνια, οι ταινίες καταξιωμένων κινηματογραφιστών, όπως το απρόβλεπτο «Aurora» του Ρουμάνου Κρίστι Πούιου, ο «Φθόνος» («Envy») του Τούρκου Ζεκί Ντεμιρκουμπούζ που ανιχνεύει τα πολλαπλά πρόσωπα της ζήλιας και το «Cirkus Columbia" του Βόσνιου Ντάνις Τάνοβιτς, επίσημη πρόταση της Βοσνίας -Ερζεγοβίνης για το Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας, συνδιαλέγονται με τις νέες δυνάμεις του βαλκανικού σινεμά που αναδύονται από τη Βουλγαρία, την Κροατία, τη Ρουμανία, τη Σερβία, τη Σλοβενία κ.α. Οι δημιουργοί δίνουν σώμα στο βαλκανικό συναίσθημα, αντιπαραβάλλοντας στην αποδυνάμωση των κοινωνικών αξιών, τη δυναμική των ανθρώπινων σχέσεων. Σ' έναν κόσμο αντιθέσεων, αποσάθρωσης και ομορφιάς, οι βαλκάνιοι κινηματογραφιστές χτίζουν τις ιστορίες τους με άξονα την ανασύνθεση του νέου οικογενειακού μοντέλου, μετά τον κατακερματισμό της παραδοσιακής μορφής πυρηνικής οικογένειας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ταινία του Σέρβου Όλεγκ Νόβκοβιτς, «Άσπρος, άσπρος κόσμος» («White, White World"), με τον υπότιτλο «Η όπερα του μεταλλορύχου». Στον αργόσυρτο ρυθμό τάνγκο του συνθέτη Μπόρις Κόβατς, πένθιμα τραγούδια αναδύονται απ' την μελαγχολία των Βαλκανίων, ερμηνευμένα από χαρακτήρες ηττημένους, αποδεκατισμένους που πασχίζουν να βρουν ισορροπία και νόημα στη ζωή τους, που αγκιστρώνονται απ' όσα και όσους έχουν ανάγκη. Το σενάριο που υπογράφει η συγγραφέας και ποιήτρια Μιλένα Μάρκοβιτς, εστιάζει στις κατεστραμμένες ζωές των ηρώων, αντανακλώντας τα απομεινάρια μιας αποσαθρωμένης κοινωνίας όπως αυτή περιγράφεται με φόντο την πόλη Μπορ, στη νότια Σερβία.
Στην ίδια βιομηχανική ξεχασμένη πόλη, το Μπορ, εκτυλίσσεται και το «Tilva Ros" (συμμετοχή στο Crossroads 2008), πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του επίσης Σέρβου Νίκολα Λετσάιτς. Στο κατώφλι της ενηλικίωσης, οι χαρακτήρες του Tilva Ros, διεκδικούν μια θέση στον κόσμο των μεγάλων, ενώ ταυτόχρονα γραπώνονται από τον αυθορμητισμό της ηλικίας τους, αρνούμενοι να απολέσουν όσα τους ορίζουν. Οι σκεϊτάδες, δημιουργοί jackass βίντεο, ήρωες, υποδύονται τους εαυτούς τους, προσδίδοντας στην ταινία μια handmade αίσθηση, αυθεντικότητα στις ερμηνείες και νεανική διάθεση.
Μια διακριτή θέση, όχι μόνο στο νέο ρουμάνικο κινηματογράφο, αλλά και διεθνώς, κατοχυρώνεται επάξια στον πρωτοεμφανιζόμενο Φλορίν Σερμπάν και τη βραβευμένη με Αργυρή Άρκτο στο Φεστιβάλ Βερολίνου ταινία του, «Αν θέλω να σφυρίξω, σφυράω» («If I want to whistle, Ι whistle") (υποψηφιότητα της Ρουμανίας για την 83η απονομή των Όσκαρ). Ο Σερμπάν καταλύει το γεωγραφικό σύνορο που θέτει ο ίδιος, τη φυλακή και ψυχαναλύει τον ήρωά του, μέσα από μια ερωτική ιστορία, αλλά κι ένα οικογενειακό δράμα. Στο ζοφερό μέλλον που προδιαγράφεται για το νεαρό ήρωα, ο σκηνοθέτης αντιπροτείνει ένα παρόν που λειτουργεί άλλοτε σαν κλεψύδρα, κι άλλοτε σαν ασπίδα προστασίας. Διαυγές, ρεαλιστικό σινεμά, ένα συναισθηματικό εκκρεμές που παλινδρομεί μεταξύ φθοράς και ελπίδας.
Εντυπωσιακό είναι και το κινηματογραφικό ντεμπούτο του Τούρκου Σερέν Γυτζέ, «Πλειοψηφία» (« Majority"). Έχοντας θητεύσει δίπλα στους Φατίχ Ακίν και Γιεσίμ Ουστάογλου, ο Γυτζέ, βουτά σε βαθιά νερά, επιχειρώντας την ανατομία της σύγχρονης τουρκικής κοινωνίας, ασκώντας δριμεία κριτική στις αναχρονιστικές δομές της. Υπό την αψίδα μιας ιστορίας ενηλικίωσης, ιδωμένη μέσα από τα μάτια ενός νεαρού αγοριού, γιο αστικής οικογένειας, το φιλμ αποτελεί μια σπουδή πάνω στην ατομική και συλλογική ευθύνη, στην αδράνεια του ενός μπροστά σε ένα ταχύτατα εξελισσόμενο περιβάλλον.
Απ' την Τουρκία και η τελευταία - και πιο ώριμη - ταινία του Ρεχά Ερντέμ, «Κόσμος» («Kosmos"). Ο εικαστικά άψογος Κόσμος του τούρκου δημιουργού, έρχεται σε αντιπαράθεση με τον σαθρό μικρόκοσμο των ηρώων του, σε μια ξεχασμένη απ' το χρόνο συνοριακή πόλη. Εκεί θα οδηγηθεί ο κεντρικός χαρακτήρας του Ερντέμ, ένας θαυματοποιός με το χάρισμα να θεραπεύει το σώμα, αλλά όχι την ψυχή.
Ο Ρουμάνος Ράζβαν Ραντουλέσκου υπογράφει το σενάριο στο ντεμπούτο του Βούλγαρου Ντράγκομιρ Σόλεφ, «Καταφύγιο» («Shelter"), προσδίδοντάς του λεπτές αποχρώσεις τόσο στη δόμηση της ιστορίας, όσο και στη σκιαγράφηση των ηρώων. Η οικογένεια, το χάσμα γενεών, η απάθεια και η ουσιαστική έλλειψη επικοινωνίας χαράσσουν θεματικά την πορεία της ταινίας, με οδηγό τον 12χρονο Ράντο και συνοδοιπόρους τους δορυφόρους που φωτίζουν ή συσκοτίζουν τον δρόμο του προς την ενηλικίωση.

Τμήμα Ημέρες Ανεξαρτησίας 
Οι Ημέρες Ανεξαρτησίας πραγματοποιούν πλήρη ρετροσπεκτίβα στο έργο του Απίτσατπονγκ Βιρασετάκουν, με την πολύτιμη βοήθεια του ίδιου του σκηνοθέτη, που έχει αναδειχθεί ως ο πιο καταξιωμένος ανεξάρτητος κινηματογραφιστής της Ταϊλάνδης. Η νέα ταινία του, Uncle Boonmee who can recall his past lives αφηγείται τις τελευταίες ημέρες του Μπούνμι, ο οποίος άρρωστος και με πλήρη επίγνωση του επικείμενου θανάτου του, επιθυμεί να περάσει τις τελευταίες ημέρες του στο σπίτι. Εκεί θα συναντήσει φαντάσματα από το παρελθόν του, όπως η νεκρή γυναίκα του, ενώ παράλληλα θα πραγματοποιήσει ένα ταξίδι στις προηγούμενες ζωές του. Η ταινία γυρίστηκε στην περιοχή Ναμπούα,  όπου έχουν γραφτεί ορισμένες από τις πιο αιματηρές σελίδες της ιστορίας της χώρας, καθώς η περίοδος από τη δεκαετία του '60 μέχρι τις αρχές του '80 σημαδεύτηκε από τις βίαιες αντιπαλότητες μεταξύ των κομμουνιστών αγροτών και της ταϊλανδέζικης κυβέρνησης.

Στις Ημέρες Ανεξαρτησίας θα προβληθεί και η ταινία Αlamar, του Pedro Gonzales-Rubio. Στη μεξικανική Καραϊβική, παρακολουθούμε ως ψευδοντοκιμαντέρ το αποχαιρετιστήριο ταξίδι ενός πατέρα και του πεντάχρονου γιου του, πριν ο μικρός φύγει με τη μητέρα του για την Ευρώπη. Στην ταινία, βραβευμένη με Χρυσή Τίγρη στο φεστιβάλ του Ρότερνταμ, οι πρωταγωνιστές υποδύονται ουσιαστικά τους εαυτούς τους σε ημι-μυθοπλαστικές καταστάσεις, στο πλαίσιο μιας τρυφερής, τελετουργικού ρυθμού μύησης του παιδιού σε μια αλλιώτικη κουλτούρα και στην αγάπη για τη φύση, με την οποία οι ήρωες βρίσκονται σε αξιοθαύμαστη αρμονία.

Ενότητα Ανοιχτοί Ορίζοντες
Winter's Bone, της Debra Granik
Μια 17χρονη κοπέλα που έχει αναλάβει τη φροντίδα της καταθλιπτικής μητέρας και των δύο μικρών αδελφών της, αναζητά τον φυγόδικο πατέρα της προκειμένου να σώσει το σπίτι της οικογένειας, το οποίο εκείνος έχει βάλει ως ενέχυρο για την εγγύηση αποφυλάκισής του. Στην αναζήτησή της, και με κίνδυνο της ίδιας της ζωής της, η νεαρή πρωταγωνίστρια θα ανακαλύψει καλά κρυμμένα μυστικά και σοκαριστικές αλήθειες που θα την οδηγήσουν στη λύση του μυστηρίου του εξαφανισμένου πατέρα της. Εξαιρετική η ερμηνεία της νεαρής Τζένιφερ Λόρενς. Βραβείο CICAE στο φεστιβάλ Βερολίνου, μεγάλο βραβείο επιτροπής στο φεστιβάλ Σάντανς. 
  
Μammuth, των Gustave de Kervern και Benoit Delepine
Στην γαλλική κωμωδία Mammuth ο Ζεράρ Ντεπαρντιέ, καθηλώνει στο ρόλο ενός 60χρονου που, προκειμένου να συνταξιοδοτηθεί, αναγκάζεται να αναζητήσει για γραφειοκρατικούς λόγους, τους πρώην εργοδότες του. Αποτέλεσμα, ένα αναπάντεχα ποιητικό, νοσταλγικό road trip στο παρελθόν του ήρωα, εφαλτήριο αυτογνωσίας και αναθεώρησης της ζωής. Αυθεντικά αστεία και συναισθηματική, με αισθητική 70s, η ταινία στηρίζεται στο κωμικό, πολιτικά ανορθόδοξο συγγραφικό στυλ των δημιουργών της και αξιοποιεί σοφά την αφρόκρεμα της γαλλικής σκηνής (Ιζαμπέλ Ατζανί, Άννα Μουγκλαλίς).
Son of Babylon, του Mohamed Al-Daradji
Η ταινία απέσπασε  το βραβείο της Διεθνούς Αμνηστίας, το βραβείο Ειρήνης στο Φεστιβάλ Βερολίνου 2010, καθώς και το Μεγάλο Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής στο Φεστιβάλ του Σάντανς 2010. Ένα συγκινητικό road movie, με ήρωες ένα αγόρι και τη γιαγιά του, που αναζητούν τον αγνοούμενο πατέρα του μικρού.  Μέσα απ' το ταξίδι τους, ο σκηνοθέτης χαρτογραφεί μια διαλυμένη χώρα, αλλά και τον ανθρώπινο ψυχισμό ενός λαού που πασχίζει να επουλώσει τις πληγές του, αντιμέτωπος με τα φαντάσματα του παρελθόντος.

Αφιέρωμα Ντορότα Κεντζιερζάβσκα
Η κοινωνικά ευαισθητοποιημένη και με ανεξάρτητο ταμπεραμέντο Κεντζιερζάβσκα αποτελεί μια από τις πιο εμβληματικές εκπροσώπους του νέου πολωνικού σινεμά. Θα προβληθούν έξι  ταινίες της δημιουργού, η οποία τολμά να εξερευνά μέσα από ποιητική φιλμική γλώσσα τις αθέατες πλευρές της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης, τις πιο ενοχλητικές αλλά και ταυτόχρονα τις πιο γοητευτικές. Ένα ευαίσθητο μανιφέστο επιβίωσης διακηρύσσει η ταινία I Am / Jestem (2005), με ήρωα ένα αγόρι εγκαταλειμμένο από τη μητέρα του, που αντιμετωπίζει τη ζωή ολομόναχο και βουτά απότομα στον ενήλικο κόσμο.

Αφιέρωμα στο σύγχρονο Αραβικό Κινηματογράφο
To Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, ανήσυχο και πρωτοποριακό, αναζητώντας κινηματογραφίες που κερδίζουν έδαφος σε διεθνές επίπεδο και δημιουργούς που συγκροτούν μια δυνατή ανεξάρτητη φωνή, ξεκινά μια προσπάθεια να ανοίξει  ένα δίαυλο επικοινωνίας με τον αραβικό κόσμο. Έτσι, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης διοργανώνει ένα αφιέρωμα στο Σύγχρονο Αραβικό Κινηματογράφο, σε μια κίνηση που επιδιώκει να μετατρέψει την πόλη της Θεσσαλονίκης στην πύλη που οδηγεί στην Ευρώπη τους ανερχόμενους δημιουργούς από τις αραβικές χώρες. Ταυτόχρονα, το αφιέρωμα θα εγκαινιάσει τη συνεργασία του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης με τα Φεστιβάλ του  Άμπου Ντάμπι και της Ντόχα, δίνοντας παράλληλα την ευκαιρία στον ελληνικό κινηματογράφο να προβληθεί και να διεκδικήσει μια θέση στην αραβική αγορά. 

Στον αραβικό κόσμο, οι σελίδες της ιστορίας γράφονται καθημερινά, επηρεάζοντας σημαντικά το παγκόσμιο κοινωνικοπολιτικό σκηνικό. Σε αυτόν τον τόπο συνένωσης πολιτισμών και εθνικών ταυτοτήτων, όπου τα σύνορα της ανθρωπογεωγραφίας μεταβάλλονται αδιάκοπα, ο κινηματογράφος λειτουργεί ως ο πιο ευαίσθητος σεισμογράφος της κοινωνικής πραγματικότητας.  Με γεωγραφικό πυρήνα τη Θεσσαλονίκη, το Φεστιβάλ ευελπιστεί ότι θα μεταδώσει τις «κινηματογραφικές ματιές» των σκηνοθετών από τις αραβικές χώρες, που στο παρελθόν δεν είχαν την ευκαιρία να προβληθούν  και να βρουν το δρόμο τους προς την Ευρώπη.
Κυρίαρχη θέση στο αφιέρωμα κατέχει το έργο του ιρακινού δημιουργού Mohamed Al-Daradji. Στο φεστιβάλ θα προβληθούν οι πιο αντιπροσωπευτικές ταινίες του τριανταδυάχρονου σκηνοθέτη, ο οποίος γεννήθηκε στη Βαγδάτη και βρήκε καταφύγιο στην Ευρώπη προκειμένου να αποφύγει τις διώξεις του καθεστώτος Σαντάμ Χουσείν. Ωστόσο, το 2003, μετά την πτώση του καθεστώτος και επηρεασμένος από τα προσωπικά του βιώματα, επέστρεψε στη γενέτειρά του, φιλτράροντας μέσα απ' τον κινηματογραφικό του φακό, το κατακερματισμένο Ιράκ.
Η τελευταία του  πολυβραβευμένη ταινία, με τίτλο «Son of Babylon»(2009), η οποία απέσπασε  το βραβείο της Διεθνούς Αμνηστίας και το βραβείο Ειρήνης στο Φεστιβάλ Βερολίνου 2010, καθώς και το Μεγάλο Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής στο Φεστιβάλ του Σάντανς 2010, είναι ένα συγκινητικό road movie, με ήρωες ένα αγόρι και τη γιαγιά του, που αναζητούν τον αγνοούμενο πατέρα του μικρού. Μέσα από το ταξίδι τους, ο σκηνοθέτης χαρτογραφεί μια διαλυμένη χώρα, αλλά και τον ανθρώπινο ψυχισμό ενός λαού που πασχίζει να επουλώσει τις πληγές του, αντιμέτωπος με τα φαντάσματα του παρελθόντος.
Στο ντεμπούτο του, με τίτλο «Ahlaam» (Ιράκ, 2005), σκιαγραφεί  με ωμό ρεαλισμό τον εφιάλτη του πολέμου ιδωμένο μέσα από τα μάτια των τροφίμων ενός βομβαρδισμένου ψυχιατρικού ασύλου στη Βαγδάτη. Ο Mohamed Al-Daradji, ολοκλήρωσε τα γυρίσματα της ταινίας, κάτω από εξαιρετικά αντίξοες κι επικίνδυνες συνθήκες, καθώς ο ίδιος αλλά και μέλη του κινηματογραφικού του συνεργείου, απήχθησαν και βασανίστηκαν. Η ταινία, παρόλα αυτά, αποτέλεσε την επίσημη υποψηφιότητα του Ιράκ για το Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας το 2007.
Το ντοκιμαντέρ του, «War, love, god and madness» (2008), αποτελεί την καταγεγραμμένη μαρτυρία όσων συνέβησαν στη διάρκεια των γυρισμάτων του «Ahlaam», αλλά και ένα αδιάψευστο ντοκουμέντο για την χαοτική κατάσταση που επικράτησε στο Ιράκ, λίγο μετά το ξέσπασμα του πολέμου.  Στο φεστιβάλ, θα προβληθεί επίσης και η μικρού μήκους ταινία του δημιουργού, με τίτλο «My name is Mohamed».

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Θεσσαλονίκη
Πλατεία Αριστοτέλους 10
Θεσσαλονίκη Τ.Κ. 54623
Τηλ.: 2310 378-400
Fax: 2310 285-759
E-mail: secretariat@filmfestival.gr

Αθήνα
Λεωφόρος Αλεξάνδρας 9
Αθήνα Τ.Κ. 11473
Τηλ.: 210 8706.000
Fax: 210 6448.143
E-mail: info@filmfestival.gr

http://www.filmfestival.gr

Flamenco documental
Ινστιτούτο Θερβάντες

Το φλαμένκο είναι το πιο γνωστό σε όλον τον κόσμο ισπανικό μουσικό και χορευτικό είδος και αποτελεί πόλο έλξης θαυμαστών του από κάθε γωνιά της γης. Αλλά πίσω απ' τη διεθνή φήμη, ο κόσμος του φλαμένκο στην Ισπανία βρίσκεται αντιμέτωπος με σοβαρά προβλήματα. Αυτός ο κινηματογραφικός κύκλος περιλαμβάνει 6 πρόσφατες ταινίες, μερικές από τις οποίες είναι ντοκυμαντέρ και οι υπόλοιπες κινούνται ανάμεσα στο ντοκυμαντέρ και στη μυθοπλασία. Όλες τους προσπαθούν να κάνουν γνωστό στον κόσμο το φλαμένκο κοιτώντας το από μέσα.
Όλες οι ταινίες έχουν υποτίτλους στα ελληνικά.

Αίθουσα εκδηλώσεων του Ινστιτούτου Θερβάντες, Μητροπόλεως 23, Σύνταγμα. Τηλ.: 210 3634.117, εσωτ. 2.
Είσοδος ελεύθερη μέχρι να καλυφθούν οι θέσεις.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
01.11.2010,   19.30  Ο διαγωνισμός (Ισπανία, 2004, 52 λεπτά.) του Ντανιέλ Ιτούρμπε.
Μια κοντινή ματιά στη δημιουργική δύναμη που φέρνει τον θεατή κοντά στον πολύπλοκο και παθιασμένο κόσμο του ισπανικού χορού και του φλαμένκο. Ένα αφιέρωμα στην προσπάθεια και στη δημιουργικότητα του καλλιτέχνη, που διηγείται το κυριολεκτικό και το συναισθηματικό του ταξίδι προς τον στόχο του. Η κάμερα ακολουθεί τους φιναλίστες μέχρι την απονομή των βραβείων.          
20.30  Χορευτές (Ισπανία, 2004, 38 λεπτά.) της Αλμπερτίνα Πισάνο.
Στους χορευτές παρακολουθούμε τα πορτραίτα τεσσάρων καλλιτεχνών: Ραφαέλα Καράσκο, Ισραέλ Γκαλβάν, Αντρές Μαρίν και Μπελέν Μάγια. Ο καθ' ένας έχει το δικό του στυλ, αλλά όλοι έχουν την ίδια καλλιτεχνική ανάγκη: να σπάσουν τα σύνορα του φλαμένκο και να το μετατρέψουν σε οικουμενικό χορό. Όλοι απορρίπτουν την εμπορευματοποίηση και τον εκχυδαϊσμό της τέχνης τους και επαναπροσδιορίζουν ένα φλαμένκο όπου η προσωπική ανανέωση συμβιώνει με τον βαθύ σεβασμό στην παράδοση.
08.11.2010,   19.30  Ο Μορέντε ονειρεύεται την Αλάμπρα (Ισπανία, 2005, 89 λεπτά) του Χοσέ Σάντσεθ-Μόντες.
Ο Ενρίκε Μορέντε, ένας από τους διεθνώς διασημότερους τραγουδιστές φλαμένκο, παίζει εδώ τον ρόλο του ξεναγού για τους συναδέλφους του, όπως την χορογράφο Μπλάνκα Λι, τον μαέστρο και κιθαρίστα Χουάν Αμπιτσουέλα, τον τζαζίστα Πατ Μέθενυ, τον αλγερινό τραγουδιστή Χαλέντ, τον Τοματίτο και τη νεαρή Εστρέγια Μορέντε, μεταξύ άλλων, στην επίσκεψή τους στο σημαντικότερο μουσουλμανικό μνημείο της Ευρώπης, την Αλάμπρα της Γρανάδας. Τα σημερινά πλάνα του γραναδίνου καλλιτέχνης αναμιγνύονται με τα πλάνα που γύρισε στην Αλάμπρα το 1978 και με τα φαντασμαγορικά πρόσωπα του Σακρομόντε. 
15.11.2010,   19.30 Φλαμένκο στην «Αγάπη του Θεού» (Ισπανία, 2005, 100 λεπτά) του Μαρθέλ Γκονθάλεθ Γκαρθία.
Η γνωστή και αναγνωρισμένη στον χώρο του διεθνούς χορού σχολή φλαμένκο και ισπανικού χορού ''Amor de Dios'' (Αγάπη του Θεού) της Μαδρίτης, κατά τη γνώμη των διευθυντών της, δεν έχει στην Ισπανία τη δέουσα αναγνώριση και στήριξη ως μοναδικός στον κόσμο πολιτιστικός θεσμός. Αυτή η ταινία δίνει φωνή και δείχνει την ιδιοσυγκρασία, τις ανησυχίες, το έργο και την τέχνη αυτής της ομάδας επαγγελματιών που δουλεύουν στη σχολή.
22.11.2010,   19.30  Ο θρύλος του χρόνου (Ισπανία, 2006, 115 λεπτά) του Ινιάκι Λακουέστα.
Παίζουν: Ισραέλ Γκόμεθ Ρομέρο, Μακίκο Ματσουμούρα, Φρανθίσκο Χοσέ Γκόμεθ,  Σόιτσι Γιουκιμούνε, Σαράι Πίντο, Χεσούς Μόνχε «Πιχότε», Χεσούς Μανουέλ Ριβέρο, Ντανιέλ Κάγιο Καρρίγιο, Τερέσα Βέγα, Ραμόν Ρομέρο, Μακότο Σαϊτού. 
Ο θρύλος του χρόνου διηγείται την ιστορία του Ίσρα (Ισραέλ Γκόμεθ Ρομέρο), του τσιγγανόπουλου που, μετά τον θάνατο του πατέρα του, δεν θα μπορέσει να ξανατραγουδήσει, παρ' ότι ανήκει σε μια παραδοσιακή οικογένεια τραγουδιστών, και ονειρεύεται να ταξιδέψει κάποτε μακριά απ' το νησί Σαν Φερνάντο. Διηγείται παράλληλα την ιστορία της Μακίκο (Μακίκο Ματσουμούρα) που ταξιδεύει ως το νησί, στην προσπάθειά της ν' αφομοιώσει μια παράδοση κι έναν τρόπο αντίληψης της ζωής ξένες γι' αυτήν, με τις οποίες όμως ελπίζει να αντιμετωπίσει τα ανείπωτα συναισθήματα που της προκαλεί η αρρώστια του πατέρα της.
29.11.2010,   19.30  Τουλάχιστον ένας αναστεναγμός (Ισπανία, 2005, 90 λεπτά) του Φερνάντο ντε Φράνθε.
Παίζουν: Τσίκο Οκάνια, Βιθέντα Νντόνγκο (Λούνα), Πάουλ Μπερρόντο (Μάνου), Άλεξ Μπρέντεμυλ, Μανουέλ Σότο, Χούλιο Ρεβίγια, Χεσούς Ντίαθ Μπενχουμέα, Αλμπέρτο Άλβαρεθ, Ροθίο Βάθκεθ. 
Η Λούνα (Βιθέντα Νντόνγκο), ερασιτέχνης σκηνοθέτρια, γνωρίζει τον Τσίκο Κάνια μετά από μια συναυλία του συγκροτήματος Martires del Compas που της αρέσει πάρα πολύ. Αποφασίζει να περάσει αμέσως στη δράση. Το σχέδιό της είναι φιλόδοξο αλλά αρκούντως ενδιαφέρον για να επιβιώσει όλων των εμποδίων: να κάνει ένα ντοκυμαντέρ για το φλαμένκο του 20ου αιώνα, το φλαμένκο μπίλλυ, το «αστικό φλαμένκο». Ο φίλος της ο Μάνου (Manu (Πάουλ Μπερρόντο), θα αναλάβει τη φωτογραφία και την κάμερα. Η ταινία θα περιλαμβάνει συναυλίες, συνεντεύξεις και αληθινά περιστατικά και ένα πέρασμα απ' τα διαφορετικά είδη τραγουδιού φλαμένκο. Αυτή τη διαδρομή θα την κάνουν μόνοι τους, προσλαμβάνοντας έναν ηχολήπτη όπου πηγαίνουν με ελάχιστα μέσα. Και στη διάρκεια αυτού του ταξιδιού θα δουν τις ζωές τους ν' αλλάζουν...

Μητροπόλεως 23, Σύνταγμα
Τηλ. 210 3634.117
Αθήνα

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΛΕΣΧΗ

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ NIKOΛΑΪΔΗΣ

ΜΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑ, ΕΝΑ ΟΠΛΟ ΚΙ ΕΝΑ NOODLE BAR
(A WOMAN, A GUN AND A NOODLE SHOP)
Του ΖΑΝΓΚ ΓΙΜΟΥ

Ο παγκοσμίου φήμης Κινέζος σκηνοθέτης Ζανγκ Γιμού ("Hero") ξαφνιάζει, επιλέγοντας να παρουσιάσει τη δική του εκδοχή της κλασικής ταινίας "Μόνο Αίμα" των αδερφών Κοέν, ποτίζοντάς τη με μαύρο χιούμορ. Η ταινία διαγωνίστηκε στο 60ο Κινηματογραφικό Φεστιβάλ Βερολίνου.

Σε μια ερημική πόλη της Κίνας, ο Ουάνγκ διευθύνει ένα noodle bar, στο οποίο επίσης μένουν αυτός με τη γυναίκα του και τους υπαλλήλους του. Δεν είναι αυτό που λέμε "το αξιαγάπητο αφεντικό" και ξοδεύει όλα του τα χρήματα προς δικό του όφελος, χρωστώντας στους εργαζομένους του τις αμοιβές τους για μήνες.
Υποφέροντας από την κακή διάθεση του Ουάνγκ και την κακομεταχείρισή της από αυτόν, η γυναίκα του συνάπτει σχέση με τον Λι, ο οποίος μπορεί να φτιάχνει με μαεστρία τα noodles, όμως εκτός κουζίνας δεν έχει την ίδια αυτοπεποίθηση. Κάθε φορά που ο Λι την πηγαίνει για ψώνια με το αυτοκίνητο, βρίσκουν την ευκαιρία να κάνουν σεξ. Μια μέρα, η σύζυγος του Ουάνγκ αγοράζει ένα πιστόλι από έναν Πέρση έμπορο, ισχυριζόμενη ότι μόνο ο θάνατος του άντρα της μπορεί να επιφέρει την ευτυχία τους. Ο Λι δέχεται να κρύψει αυτός το όπλο.
Στο μεταξύ, ο σερβιτόρος Ζάο και ο αστυνομικός Ζανγκ- δωροδοκούμενοι κι οι 2 από τον πανούργο Ουάνγκ- τον πληροφορούν για το όπλο και την κρυφή σχέση της συζύγου του. Αφού πιάνει τη γυναίκα του επ' αυτοφόρω, ο Ουάνγκ πληρώνει τον Ζανγκ για να σκοτώσει το παράνομο ζευγάρι.
Την επόμενη μέρα, ο Ζανγκ επιστρέφει μ' ένα αιματοβαμμένο κομμάτι ρούχου κι ένα κατατρυπημένο γυναικείο εσώρουχο. Στο κρυφό δωμάτιο του πελάτη του, ο Ζανγκ περιμένει να πληρωθεί, ώσπου ξαφνικά πυροβολεί τον Ουάνγκ με το όπλο του Λι που είχε βρει νωρίτερα. Ενώ ο Ουάνγκ κείτεται στο πάτωμα ακίνητος, ο Ζανγκ προσπαθεί να ανοίξει το χρηματοκιβώτιο αλλά αποτυγχάνει. Έξω, ο Ζάο και η σερβιτόρα Τσεν διαφωνούν ως προς το αν πρέπει να μπουκάρουν μέσα και να "κλέψουν" τα χρήματα που τους χρωστά το αφεντικό τους και βρίσκονται στο χρηματοκιβώτιο. Κι ενώ η πόρτα τρίζει και μια ακτίνα φωτός διαχέεται από τη χαραμάδα, ο Ζανγκ χάνει το κουράγιο του και δραπετεύει από το παράθυρο, αφήνοντας το όπλο πίσω... Θα ανακαλύψει άραγε κανείς το σώμα του Ουάνγκ; Τι θα γίνει με τα χρήματα; Ποιος θα πάρει στα χέρια του το όπλο;
Πρωταγωνιστούν: Χονγλέι Σαν, Νι Γιαν, Νταχόνγκ Νι, Ζιάο Σεν-Γιανγκ, Ζιαοξουάν Γουάνγκ.

Ζανγκ Γιμού
Από τότε που έκανε το σκηνοθετικό του ντεμπούτο "Κόκκινοι Αγροί" (1987) και κέρδισε τη Χρυσή Άρκτο στο Φεστιβάλ του Βερολίνου, ο Ζανγκ Γιμού έχει εδραιώσει μια φήμη ως ένας από τους πιο ταλαντούχους και επιδραστικούς σκηνοθέτες της εποχής.
Γεννήθηκε το 1950 στην Κίνα και σπούδασε κινηματογράφο στην Κινηματογραφική Ακαδημία του Πεκίνου. Έγινε ηγετικό μέλος της Πέμπτης Γενιάς Κινέζων Κινηματογραφιστών, της πρώτης ομάδας που αποφοίτησε μετά την ταραχώδη Πολιτιστική Επανάσταση. Ως ηθοποιός πρωταγωνίστησε στο "Κόκκινοι Αγροί" και κέρδισε το Βραβείο Καλύτερου Ηθοποιού στο Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ του Τόκιο για την ερμηνεία του στο "Old Well" (1986). Ο Γιμού έχει λάβει πολλές διακρίσεις για το σκηνοθετικό του έργο. Είναι ο πρώτος κινέζος που έχει προταθεί για Όσκαρ στην κατηγορία Καλύτερη Ξενόγλωσση Ταινία για το "Ζου Ντου: Σιωπηλοί Εραστές" το 1990, το "Σήκωσε Τα Κόκκινα Φανάρια" το 1991 και το "Ήρωας" το 2003. Έχει κερδίσει το Αργυρό Λιοντάρι στο 44ο Φεστιβάλ της Βενετίας για την "Κιου Ζου: Μια Γυναίκα της Κίνας" (1992), τη Μεγάλη Διάκριση της Επιτροπής στο 47ο Φεστιβάλ των Καννών για το "Να Ζεις" (1994), το Χρυσό Λιοντάρι στο 52ο Φεστιβάλ της Βενετίας για το "Ούτε Ένας Λιγότερος" (1999) και την Αργυρή Άρκτο στο Φεστιβάλ του Βερολίνου για το "The Road Home" (1999). Τα "Ιπτάμενα Στιλέτα" αποτέλεσαν παγκόσμια εμπορική επιτυχία. Το 2005 σκηνοθέτησε το "Riding Alone for Thousands of Miles" και το 2006 το "Η Κατάρα του Χρυσού Λουλουδιού".
Εκτός κινηματογράφου, ο Ζανγκ Γιμού σκηνοθέτησε την όπερα "The First Emperor" με τον Πλάθιντο Ντομίνγκο που ανέβηκε στην σκηνή της Metropolitan Opera της Νέας Υόρκης στις 21 Δεκεμβρίου του 2006. Αποτέλεσε επίσης τον βασικό σκηνοθέτη των τελετών έναρξης και λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων του Πεκίνου του 2008.

CΙΝΕΜΑΤΙΕΣ


4 ταινίες... 4 παράξενες ιστορίες...



Where the Wild Things Are
2009/ Αμερικάνικη/ Έγχρωμη/ Σκηνοθεσία: Spike Jonze/ Με τους: Max Records, Catherine Keener, Mark Ruffalo/Διάρκεια: 101'
Ο Spike Jonze, σκηνοθέτης των "Adaptation" και "Being John Malkovich" μεταξύ άλλων, παίρνει με αυτή την ταινία ένα καινοφανή στοίχημα γα τα σύγχρονα δεδομένα: να αναπαραστήσει μια ταινία του φανταστικού με όσο το δυνατό λιγότερα εφέ, με όσο περισσότερο φυσικό τρόπο. Έτσι, στήνει κάποιες θεόρατες κούκλες στον κινηματογραφικό παράδεισο της Αυστραλίας και ξεκινάει το γύρισμα. Εμείς κοινωνούμε τις εικόνες και ακολουθούμε. Και δεν είναι καθόλου δύσκολο να ακολουθήσουμε τον δεκάχρονο πρωταγωνιστή Μαξ -δεδομένου ότι έχουμε ζήσει το πλαστικό τίποτα του ενήλικου βίου- σε αυτό το ταξίδι εναλλακτικής πραγματικότητας. Πάντα γοητευτικότερη η φαντασία. Με αυτόν τον τρόπο θα βρεθούμε σε έναν μη-τόπο ανάμεσα σε επτά άκακα τέρατα. Ουσιαστικά, αυτός ο μη-τόπος αποτελεί την κάμαρα του μυαλού του Μαξ. Και τα τέρατα, που είναι ολοκληρωμένα και πολυδιάστατα χαρακτηρολογικά, τις ετερώνυμες πτυχές της ύπαρξής του. Η γαλήνη αυτού του τόπου, που στην ουσία αναφέρεται στον εσωτερικό μας καθρέφτη, εξαρτάται από την ικανότητα συμφιλίωσης των πολλαπλών εαυτών μας. Ανεξαρτήτως επίτευξης της πολυπόθητης γαλήνης, αυτό το βύθισμα στον κόσμο της φαντασίας είναι ένα ταξίδι αυτογνωσίας. Του «εγώ» και των άπειρων «εγώ» που συνθέτουν το πρόσωπό μας. Ας δώσουμε σε αυτό το ταξίδι παιδικής ανάμνησης μια ευκαιρία. Όχι από δηλωμένη νοσταλγία, αλλά από ανάγκη έμφυτη για το δημιουργικό παιχνίδι της αναζήτησης και της εξερεύνησης.



Antichrist
2009/ Δανέζικη-Γερμανική-Σουηδική-Γαλλική-Ιταλική-Πολωνική/ Έγχρωμη/ Σκηνοθεσία: Lars Von Trier/ Με τους: Willem Dafoe, Charlotte Gainsburg/Διάρκεια: 108'
Υπάρχει μια κατηγορία ταινιών που είναι καταδικασμένες σε μια ανισότροπη προσέγγιση πριν καλά καλά ολοκληρωθεί η παραγωγή τους. Ουσιαστικά, πρόκειται για τις ταινίες εκείνες που το όνομα του δημιουργού, ή κάποιος άλλος παράγοντας, υπερβαίνει και εν τέλει επισκιάζει ολοκληρωτικά το καλλιτεχνικό κείμενο. Και είναι τέτοιο το όνομα του Trier με την εκκεντρική συμπεριφορά, που 'χει δημιουργήσει φανατικούς χειροκροτητές, και αντίστοιχους επικριτές, με αποτέλεσμα οι ταινίες του να γίνονται απλά η αφορμή για την αγοροπωλησία προκαταλήψεων. Θετικές ή μη δεν έχει σημασία. Και είναι τόσο άδικο αυτό για το εκάστοτε καλλιτεχνικό κείμενο. Στην προκειμένη, ο Αντίχριστος είναι μια πολύ σημαντική ταινία, που κατά στιγμές γίνεται προκλητικά ωμή. Όμως από πότε έπαψε η πρόκληση να αποτελεί συστατικό της Τέχνης; Αυτό που θα δούμε στην οθόνη είναι ένα αντρόγυνο που αποφασίζει, μετά τον ξαφνικό χαμό του παιδιού του, να επιστρέψει στη φύση για να αποφορτιστεί. Όμως η Φύση, αυτός ο αρχέτυπος κήπος της Εδέμ, στον οποίο επιστρέφει το σύγχρονο ζευγάρι ως κάποιος Αδάμ και κάποια Εύα που έχουν πλέον διαπράξει το προπατορικό αμάρτημα κι όλα τα λοιπά δαιμόνια του 21ου αιώνα, αποτελεί άδηλα έναν τόπο τιμωρίας. Ο Αντίχριστος είναι μια ταινία εξύμνησης της μητέρας Φύσης, και ταυτόχρονα μια ταινία αμφισβήτησης του σύγχρονου πολιτισμού.  Γιατί εδώ ο πολιτισμός, οικοδομημένος στην υπερτιμημένη λογική, παρουσιάζεται ως μια ανελέητη μάχη απόκρυψης των φυσικών ενστίκτων μας: του πόνου, της θλίψης, της απόγνωσης. Ο πολιτισμός ως μια μάσκα που λειτουργεί απαγορευτικά για την αυτογνωσία της ανθρώπινης Φύσης. Αυτή την ανθρώπινη φύση θα κινηματογραφήσει ο Trier, μέσα σ' ένα φωτογραφικά αλλοιωμένο τοπίο, υπονομεύοντας τη λογική και μεταμορφώνοντας σταδιακά τις πράξεις των «φυσικών» πλέον ηρώων, που τους παρακολουθεί στο κατώτερο επίπεδο έκφρασης των μύχιων και ζωώδη ενστίκτων. Μάλιστα ο άντρας, ως επιστήμονας και πρέσβης του πολιτισμού, θα γνωρίσει την πιο βιαία αμφισβήτηση. Αλλά και την ολική αναίρεση, αφού είναι αυτός που θα διαπράξει όλα τα απαγορευμένα εγκλήματα των επιταγών της πολιτισμένης κοινωνίας. «Η φύση είναι η εκκλησία του Σατανά», θα μας πει κάποια στιγμή ο Δανός σκηνοθέτης. Και πως όχι; Αφού η φύση, έστω και υποσυνείδητα, είναι ό,τι μάχεται να καθυποτάξει ο άνθρωπος-Θεός από τα βάθη της ιστορίας Του.



L' argent
1983/ Γαλλική-Ελβετική/ Έγχρωμη/ Σκηνοθεσία: Robert Bresson/ Με τους: Christian Patey, Vincent Risterucci, Caroline Lang /Διάρκεια: 85'
Το «Χρήμα» του Robert Bresson είναι μια ελεύθερη κινηματογραφική μεταφορά της νουβέλας «Κίβδηλο Νόμισμα» του Leo Tolstoy. Ο σπουδαίος αυτός κινηματογραφιστής θα μας σημειώσει το χρήμα ως, εξ' ορισμού, μια κίβδηλη κατασκευή. Απ' τη στιγμή που το κατασκευασμένο χαρτονόμισμα έχει μια αποκλίνουσα ονομαστική αξία σε σχέση με την πραγματική. Κάτι που πρακτικά καθρεφτίζεται στις ανταλλακτικές του ιδιότητες, οι οποίες λειτουργούν μεταμορφωτικά προς την ύλη. Αφού το ίδιο το χρήμα αναπαριστά, μ' έναν αφαιρετικό τρόπο, την ύλη, στην οποία η αξία του αντιστοιχεί. Σε αυτό το ιδιόρρυθμο δοκίμιο, θα παρατηρήσουμε τις ανισορροπίες που προκαλεί η εισαγωγή ενός κίβδηλου νομίσματος στην αγορά, καθώς αυτό μεταβιβάζεται διαδοχικά από ένα παιδί, σ' ένα φωτογράφο και σε μια πωλήτρια. Μην περιμένετε όμως ότι θα βρεθείτε στο κέντρο ενός «αστυνομικού» γρίφου που θα κληθείτε να επιλύσετε. Ο Bresson δεν κάνει τέτοιο κινηματογράφο. Στον κινηματογράφο του Bresson οι εικόνες συλλαμβάνονται όχι για να αναπαραστήσουν την πραγματικότητα, αλλά για να την αναδημιουργήσουν. Είναι κατά της αναπαράστασης καθώς θεωρεί πως όποιο κομμάτι της πραγματικότητας και να «φωτογραφίσουμε», αυτό στολίζεται με τις μνήμες, τα βιώματα και τα συναισθήματα του θεατή, και εν τέλη παραδίδεται αναπόφευκτα και στωικά στη σφαίρα της υποκειμενικής παραμόρφωσης. Έναντι όλων αυτών, η κινηματογραφική αφήγηση υπεισέρχεται στον ακρότατο βαθμό αφαίρεσης. Αναλαμβάνοντας ένα από τα δυσκολότερα εγχειρήματα: να ανασημασιοδοτηθούν οι εικόνες με τρόπο μοναδικό και επαναστατικό, που λειτουργεί μονάχα εντός του συγκεκριμένου φιλμικού χωροχρόνου. Ο κινηματογράφος του Bresson εν τέλει, συγγενεύει πολύ περισσότερο με την ποίηση, η οποία μέσα από τους στίχους εμποτίζει με διαφορετικά νοήματα τις λέξεις, παρά με την συνήθη εικονοποιημένη μυθιστοριογραφία.



Lebanon
2009/ Γερμανική-Γαλλική-Ισραηλίτικη/ Έγχρωμη/ Σκηνοθεσία: Samuel Maoz/ Με τους: Oshri Cohen, Italy Tiran, Michael Moshonov/Διάρκεια: 93'

Μια αντιπολεμική μαρτυρία, αλλά και το εισιτήριο για το ξόρκισμα των προσωπικών μνημών του σκηνοθέτη ετούτη η ταινία. Ο Samuel Maoz θα κινηματογραφήσει μια διμοιρία στρατιωτών η οποία αναζητεί μια εχθρική πόλη που έχει ήδη βομβαρδιστεί από τις Ισραηλίτικες δυνάμεις.  «Οι θεατές θα παραμείνουν μαζί με τους ηθοποιούς μέσα στο τανκ, έχοντας την ίδια περιορισμένη αντίληψη του πολέμου», λέει χαρακτηριστικά ο σκηνοθέτης. Και όντως μας κλειδώνει μέσα στο άρμα. Μέσα σε μια φωτογραφικά ασφυκτική ατμόσφαιρα. Παρατηρώντας έτσι την ατομική συμπεριφορά, αυτή των στρατιωτών, και την διάβρωση-αλλοίωση της προσωπικότητας εν καιρώ πολέμου. Το τανκς σιγά σιγά γίνεται ένας αυτόνομος έμβιος οργανισμός. Ο οποίος συγκροτείται από τη σύνθεση των προσωπικοτήτων των «αναβατών» του. Αίμα κυλάει στα τοιχώματά του. Ενώ η απόγνωση, η παράνοια και η φρίκη του πολέμου εσωκλείεται με υπέρμετρη ένταση μέσα στο άρμα. Αλλά το πιο εντυπωσιακό «τέχνασμα» του σκηνοθέτη, είναι να εξομοιώσει τον κινηματογραφικό φακό με το σκόπευτρο του άρματος ανά τακτά διαστήματα. Το σκόπευτρο υποκαθιστά την όραση. Τα μάτια δεν είναι πλέον η πύλη μέσω της οποίας εισβάλλουν εντός μας ακέραιες οι εικόνες. Τα μάτια είναι οι προβολές της ιδιοσυγκρασιακής μας ψυχοσύνθεσης και των ταυτολογικών μας ιδεονοήματων πάνω στα είδωλα-αντικείμενα που αντικρίζουμε. Με αυτό το σκεπτικό, το σκόπευτρο που αντικαθιστά την ανθρώπινη όραση παραμορφώνει και τη θέαση των στρατιωτών. Όπου πάνω στα προβαλλόμενα αντικείμενα αντανακλάται η αισχρότητα του πολέμου, η αγωνία της επιβίωσης, και το αιματηρό μένος της αποστολής. Έτσι, το σκόπευτρο γίνεται ένα αριστουργηματικό δραματουργικό εύρημα, που εκτός των άλλων, κινηματογραφεί και το μεταλλακτικό χρονικό ενός τοπίου: πριν και μετά το βομβαρδισμό. Γιατί ο πόλεμος είναι η φρικαλεότητα του αφανισμού. Σε όλα τα επίπεδα ζωής. Σαν ηλιοτρόπια που αρνούνται να κοιτάξουν τον ήλιο. Ηλιοτρόπια νεκρά σε ζωντανά σώματα. Σαν ηλιοτρόπια που μένουν καρτερικά σκυφτά πάνω απ' τα χώματα του θανάτου τους.

Δύο ταινίες να τις κοιτάζεις κατάματα...

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΦΡΑΝΤΖΗΣ

«Τις ταινίες οφείλεις να τις κοιτάζεις κατάματα. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος να τις δεις. Το σινεμά δεν είναι η τέχνη των ακαδημαϊκών, είναι η τέχνη των αναλφάβητων» (Werner Herzog). Ένα θρίλερ από τη Γαλλία του '60 κρατάει τα χαρτιά του κρυφά. Μία αταξινόμητη ταινία από την Αμερική του σήμερα ανοίγει όλα τα χαρτιά. Και στις δύο περιπτώσεις, ο θεατής καλείται να την κοιτάξει την οθόνη κατάματα.

Les yeux sans visage
1960/Γαλλική/Ασπρόμαυρη/Σκηνοθεσία: Georges Franju/Με τους Pierre Brasseur, Alida Valli και Edith Scob/Διάρκεια 88'.

Σε κάποιο από τα σημειώματα του, ο George Franju -σκηνοθέτης και συνιδρυτής της θρυλικής Cinematheque- ομολογεί: «Όταν άρχισα να ετοιμάζω αυτή την ταινία, μού ζητήθηκε να μην δείξω πολύ αίμα (για να μην ερεθίσω τους Γάλλους λογοκριτές), να αποφύγω την αναπαράσταση βασανισμού ζώων (για να μην αναστατώσω τους Άγγλους λογοκριτές) και να μείνω μακριά από χαρακτήρες τρελών επιστημόνων (για να μην εξοργίσω τους Γερμανούς λογοκριτές)». Κι ίσως μοιάζει εντελώς αδιανόητο στους σημερινούς θεατές, πώς μπορεί ένα θρίλερ πραγματικά να πετύχει το στόχο του κάτω από τέτοιους περιορισμούς, ωστόσο ο Franju το καταφέρνει. Εμφανώς επηρεασμένος από τις βρετανικές και τις γερμανικές ταινίες του είδους που φώτιζαν συστηματικά την οθόνη της Cinematheque εκείνη την εποχή, παραδίδει το δικό του homage. Σε μία απομονωμένη έπαυλη, ένας γιατρός παγιδεύει νεαρές κοπέλες και επιχειρεί να μεταμοσχεύσει το πρόσωπό τους στο πρόσωπο της κόρης του, η οποία έχει παραμορφωθεί φριχτά μετά από ένα τροχαίο ατύχημα. Ο Franju ακολουθεί μία συγκεκριμένη, επαναλαμβανόμενη διαδρομή: από τους δρόμους του Παρισιού, στην ερημιά της εξοχής, στο χειρουργικό κρεβάτι και πάλι από την αρχή. Σε κάθε αποτυχημένη δοκιμή, εμβόλιμες προσθήκες εντείνουν την αγωνία: η ρίψη των νεκρών κοριτσιών σε λίμνες και νεκροταφεία, τα αγριεμένα πειραματόζωα στο υπόγειο της έπαυλης και η υπνωτιστική περιφορά της παραμορφωμένης κόρης. Γοτθικό και στακάτο όπως το γερμανικό σινεμά του '30 και ποιητικό όσο κι οι ταινίες του Jean Cocteau, το Les yeux sans visage αντλεί όλες του τις αρετές μέσα από τις απαγορεύσεις του: δεν δείχνει σχεδόν τίποτα το σοκαριστικό. Αφηγείται όμως τον τρόμο με λόγια, περιγραφές και άκαμπτες μάσκες. Υπόσχεται. Αφήνει το βλέμμα πεινασμένο και γι' αυτό φοβίζει περισσότερο από οποιαδήποτε πληθωρική απεικόνιση του φόβου.

Shortbus
2006/Αμερικάνικη/Έγχρωμη/Σκηνοθεσία: John Cameron Mitchell/Με τους Sook-Yin Lee, Paul Dawson και Lindsay Beamish/Διάρκεια 101'.

Σε μία από τις πολλές επιθέσεις που δέχτηκε για το «πορνογραφικό» περιεχόμενο της ταινίας Shortbus, o σκηνοθέτης John Cameron Mitchell είχε απαντήσει: «Ως πορνογραφικό αντιλαμβάνομαι το υλικό που δημιουργείται και χρησιμοποιείται από τους θεατές με πρωταρχικό στόχο την ερωτική διέγερση. Όμως δικό μου στόχος είναι να αφαιρέσω το στρώμα της διέγερσης και να αποκαλύψω ιδέες που παρέμεναν κρυμμένες από κάτω». Εξάλλου, για τον Mitchell το σεξ -όπως και η μουσική- είναι μία μορφή γλώσσα κι αντίστοιχα ο κινηματογράφος, ένας καθαρός πίνακας να γράψει κάθε δημιουργός με τα σύμβολα της δικής του γλώσσας. Φυσικά, οι θεωρίες δοκιμάζονται πάντα στην πράξη. Κι έτσι, μία ταινία για τη μοναξιά και την σεξουαλική απελευθέρωση στην Νέα Υόρκη μετά την 11η Σεπτεμβρίου φλερτάρει έντονα με την αισθητική -έστω, τη γλώσσα- της πορνογραφίας. Ο Mitchell συγκεντρώνει ηθοποιούς και ερασιτέχνες και στήνει την πλειοψηφία της ταινίας του με footage πραγματικών ερωτικών επαφών -ατομικών και ομαδικών. Σε μία σπονδυλωτή αφήγηση, ιστορίες για σεξουαλικότητες και ερωτισμούς κάθε απόχρωσης συναντιούνται σε έναν κοινό τόπο, σε κάποιο κοινοβιακό bar στο Brooklyn. O σκηνοθέτης δεν αρκείτε στον υπαινιγμό, ούτε στην αφήγηση, ούτε καν στην αναπαράσταση. Επιλέγει την αλήθεια. Κι υπερασπίζεται μέχρι τέλους πως ο πραγματικός οργασμός της πρωταγωνίστριάς του είναι το καλύτερο όχημα για να μεταδώσει στο κοινό το όποιο μήνυμα. Από κει και πέρα, οι δρόμοι είναι ανοιχτοί. Οποιοδήποτε μήνυμα μπορεί να κρύβεται κάτω από τις πιο εξωστρεφείς εικόνες σεξ. Οποιοδήποτε συναίσθημα, οποιοδήποτε δεύτερο και τρίτο επίπεδο. Ο σκηνοθέτης δείχνει. Υπόσχεται. Χορταίνει το βλέμμα του θεατή. Κι ίσως έτσι τον προσελκύει σε μία περιοχή όπου δεν κατοικεί πλέον η ενοχή, άρα το καλλιτεχνικό μήνυμα κυκλοφορεί έξω από φόρμες και περιορισμούς. Ίσως πάλι όχι...

ΣΤΙΣ ΑΙΘΟΥΣΕΣ
ΟΛΕΣ ΟΙ ΤΑΙΝΙΕΣ ΤΟΥ ΜΗΝΑ ΣΤΟ EXΟDΩΣ3