iΑρχικήiσελίδα

iΤαυτότητα

iΠεριεχόμενα

iΑφιερώμαται

iΑrtως Radio

iΑrtως TV

iExodως3

 
Συνεντεύξεις  

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Λένα Μαντά
Ψυχή Βαθιά, με αστείρευτη δυναμική...

Κείμενο/συνέντευξη: Ελένη Χρήστου

Η πολυγραφότατη, ταλαντούχα συγγραφέας, με τα πολλά best seller, Λένα Μαντά, μας άνοιξε τη καρδιά της, λίγες ώρες πριν την εκπνοή του 2013, χαρίζοντάς μας την ευκαιρία, μιας δημιουργικής κουβέντας. Eμείς κρατάμε τη συνέντευξή της, ως γούρι της νέας χρονιάς, με την αισιοδοξίας της σπινθιροβόλου ματιάς της και την αγαπημένη της έκφραση για αυτά τα τελευταία χρόνια, όπως μας εκμηστηρεύτηκε, με δύο λέξεις μόνο... Δυο λέξεις, με αστείρευτη δυναμική μιας: «Ψυχής βαθιάς», όπως και εκείνης της Λένας...

Κυρία Μαντά πιστεύετε η κρίση που ζούμε όλοι μας, εμπνέει τους συγγραφείς ή τους μπλοκάρει;
Θα ήταν νομίζω ανόητο να απαντήσω για τους συγγραφείς, δεν είμαι εκπρόσωπος κανενός κι έτσι μπορώ να σας απαντήσω μόνο για τον εαυτό μου. Για μένα λοιπόν η κρίση μένει μακριά τις ώρες που γράφω και οι ιστορίες μου απέχουν πολύ από κάθε τι που να θυμίζει κρίση, ίσως γιατί και σαν αναγνώστρια, θέλω κάτι που να με τραβάει μακριά από τα προβλήματα της καθημερινότητας. Την κρίση την ζούμε όλοι μας, δεν ξέρω πόσο θα μας βοηθούσε αν τις ώρες της χαλάρωσης μ' ένα βιβλίο, την διαβάζαμε κιόλας. Έτσι η κρίση μένει μακριά μου όταν γράφω και δεν έχει καταφέρει να μ' επηρεάσει αρνητικά στο συγγραφικό κομμάτι, εννοείται! 

Εάν σας έλεγα να μου περιγράψετε με χρώμα, άρωμα και γεύση τα βιβλία σας, θα ήταν ξεχωριστή για καθένα από αυτά; Εάν ναι, επιλέξτε κάποιους δημοφιλείς τίτλους ή αγαπημένους σας και μοιραστείτε αυτές τις «αισθήσεις», μαζί μας!
Παράξενη ερώτηση, δεν μου την έχουν ξανακάνει και μου αρέσει γι αυτόν ακριβώς τον λόγο! Για το: «Έρωτας σαν βροχή» , το χρώμα είναι σίγουρα το ροζ, το άρωμα (δεν ξέρω γιατί) η βανίλια και η γεύση. καραμέλα! Για το «Θεανώ, η λύκαινα της Πόλης», το χρώμα θα ήταν το σκούρο μπλε της θάλασσας, αλλά η γεύση και το άρωμα θα ήταν σίγουρα.. κανέλλα! Για το «Τελευταίο τσιγάρο» το χρώμα θα ήταν το πράσινο της ελπίδας και το άρωμα θα ήταν από ένα τσιγάρο, όταν αυτό σιγοκαίεται.. «Το σπίτι δίπλα στο ποτάμι» μου φέρνει στο μυαλό κάτι από το πράσινο της φύσης και από γεύση και άρωμα, αυτό του σπιτικού ψωμιού. Όσο για το βιβλίο που θα κυκλοφορήσει στις 23 Γενάρη από τις εκδόσεις Ψυχογιός με τίτλο «Ήταν ένας καφές στην χόβολη», δεν χρειάζεται να σας πω τι γεύση και τι άρωμα το χαρακτηρίζει!

Αυτό το διάστημα σας βρίσκουμε σε κατάσταση εσωτερικής ενδοσκόπησης, για ερχόμενο νέο βιβλίο σας και εάν ναι, θα μοιραστείτε μαζί μας, κάποιο σημείο «κλειδί» για τον ή την ηρωίδα του;
Το επόμενο βιβλίο, αυτό που θα κυκλοφορήσει τον Μάιο της νέας χρονιάς, έχει ήδη παραδοθεί στις εκδόσεις Ψυχογιός, που μόνιμα συνεργάζομαι και έχει τίτλο «Τα 5 κλειδιά». Θα έλεγα ότι αυτό το νέο βιβλίο αγγίζει τα όρια του αστυνομικού, χωρίς να είναι, έχει αγωνία στην εξέλιξη της ιστορίας περισσότερο από όσα έχω γράψει και θέλω να ελπίζω ότι θα κερδίσει το αναγνωστικό κοινό. Εγώ αυτή την στιγμή βρίσκομαι στην διαδικασία της συγγραφής του επόμενου βιβλίου που θα κυκλοφορήσει το 2015, αλλά είναι πολύ νωρίς ακόμα για να πούμε το παραμικρό!

Μοιραστήκατε μαζί μας, τη δύσκολη περιπέτεια της υγείας σας με τον καρκίνο και τον χαρακτηρίσατε «αυθάδη» και γι' αυτό του κλείσατε τη πόρτα. Μια φράση που δείχνει δύναμη και χιούμορ. Θα γράφατε ποτέ βιβλίο με αφορμή αυτή σας, τη προσωπική στιγμή;  
Λυπάμαι αλλά ούτε τίτλος, ούτε βιβλίο γι' αυτό το θέμα, τουλάχιστον για το άμεσο μέλλον. Αυτή η ιστορία είχε μεγάλο κόστος για τη ψυχική μου υγεία κυρίως, κάτι το οποίο φανερώθηκε τώρα, αφού πέρασε το κακό και δεν είμαι σε θέση όχι να γράψω, αλλά ούτε καν να μιλήσω γι' αυτό. Έχω ανάγκη να το ξεχάσω και να πάω παρακάτω. 

Η έμπνευση σας, που σας χαρίζει πολλούς αναγνώστες αλλά και μερικούς πολέμιους σας, από που προέρχεται; Σε εκείνους που αποκαλούν τη γραφή σας, ως νέο «Άρλεκιν», τι θα απαντούσατε;
Η έμπνευση, έρχεται από εκεί που για όλους τους ανθρώπους έρχεται η. αναπνοή! Τόσο απλά, τόσο φυσικά, χωρίς προσπάθεια και εναγώνιες αναζητήσεις για θέματα και ήρωες γι αυτό και δεν εξηγείται εύκολα. Συνήθως το επόμενο βιβλίο, έρχεται από το πουθενά, χωρίς να το περιμένω, γεμίζει το μυαλό από την ιστορία κι όταν το νιώσω έτοιμο να.. Εκραγεί, ξεκινάω να γράφω. Όσο για τους πολέμιους, όπως τους λέτε, αυτούς που θεωρούν την γραφή μου «Άρλεκιν» επιλέγω να μην απαντώ. Δεν μπορεί όλοι ν' αρέσουμε σε όλους! 

Θα μοιραστείτε μαζί με τους αναγνώστες του Ως3, ένα αγαπημένο moto σας και έναν στίχο από αγαπημένο τραγούδι σας. Εάν θέλετε να μας πείτε και γιατί σας εκφράζουν;
Η αγαπημένη μου έκφραση και ειδικά τα τελευταία χρόνια είναι δύο λέξεις μόνο: «Ψυχή βαθιά». Οι μικρότητες, οι μικροκακίες, δεν χωρούν σε μια ζωή τόσο μικρή όσο των ανθρώπων. Καλό θα είναι λοιπόν η ψυχή να είναι βαθιά για να τους χωράει όλους. Και από τον καιρό που βγήκε το συγκεκριμένο τραγούδι της Νατάσσας Θεοδωρίδου, βρήκα και τον στίχο που μ' εκφράζει: «Τραβάω λοιπόν σ' όλα μια κόκκινη γραμμή» κι αν εγώ δεν σβήνω «μια αγάπη που είχε λάθος διαδρομή», όπως λέει το τραγούδι, σβήνω ότι με πονάει και πάω παρακάτω!  

 

Γιώργος Ανδρέου
Ένας διαφορετικός δαίμονας: Ξένος!

KEIMENO/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΣΠΑΝΤΙΔΑΚΗ

Συνθέτης και άνθρωπος της μουσικής με σημαντική παρουσία στο ελληνικό τραγούδι, ο Γιώργος Ανδρέου μας συστήνεται τώρα και ως συγγραφέας. Το πρώτο του μυθιστόρημα, με τίτλο «Δαίμονας Ξένος» (εκδόσεις Γαβριηλίδη), είναι η καταγραφή της ιστορίας μιας παρέας που μεγαλώνει στα χρόνια της δικτακτορίας. Το πέρασμα τους στη μεταπολίτευση στιγματίζεται από ένα συνταρακτικό περιστατικό που θα αλλάξει τις ζωές τους. Οταν θα συναντηθούν ξανά είκοσι χρόνια αργότερα σε ένα ταξίδι απολογισμού, θα ανακαλύψει ο καθένας αλήθειες που δεν είχε υποψιαστεί. Για την ενοχή, τον θάνατο, τον έρωτα, τη φιλία.
Πανταχού παρών, θεατός-αθέατος, ο Δαίμονας. Της πρέζας, του αλκοόλ, της κατάθλιψης, του πόθου, του θανάτου, του έρωτα....

Μετά τη μουσική, η λογοτεχνία. Πώς έγινε αυτή η στροφή μέσα σας; Υπάρχουν πράγματα που το Τραγούδι μπορεί να αφηγηθεί κι η Μουσική να αναδείξει - υπάρχουν εξίσου θέματα που χρειάζονται άλλη (αναλυτικότερη, πιο -σπάταλη-) προσέγγιση. Η Πεζογραφία και το Μυθιστόρημα επιτρέπουν την ανάπτυξη χαρακτήρων και ιδεών, την αναφορά σε ζητήματα που το Τραγούδι (λόγω μινιμαλιστικής φόρμας) και η Μουσική (λόγω «αφηρημένης» σημειολογίας) δεν μπορούν να πραγματευθούν πειστικά.
Στο μυθιστόρημά σας οι τρεις πρωταγωνιστές στιγματίζονται, θάβουν μέσα τους την αλήθεια, μόνο και μόνο για να βγει στην επιφάνεια μερικά χρόνια μετά. Σε ένα διαφορετικό επίπεδο, το μυθιστόρημά σας έχει πολιτικές ρίζες. Κατά πόσο σας επηρεάζει η σύγχρονη πορεία της χώρας;
Νομίζω πως είναι φανερή η πολιτική αλληγορία στο βιβλίο μου ­- η γενιά (της Μεταπολίτευσης) «κουβαλά» μια ενοχή μείζονα (ένα γεγονός θανάτου) κι αδυνατεί να επιβιώσει ηθικά αν δεν καθαρθεί. Το στίγμα το ατομικό των ηρώων μου είναι (σε δεύτερη ανάγνωση)  η «αμαρτία» μιας εποχής και των ανθρώπων που την προσωποποίησαν με τρόπο τραγικό. Είναι αυτή ακριβώς, «η σύγχρονη πορεία της χώρας», η κάθοδος που ξεκίνησε μετά τον Εμφύλιο (περίοδος γέννησης του ενός από τους ήρωες μου) και επιταχύνθηκε από την μετεμφυλιακή ανωμαλία του '60 (περίοδος γέννησης των άλλων δύο ηρώων μου), τη Χούντα και τη Μεταπολίτευση (περίοδοι στις οποίες συντελούνται όσα ιστορώ στο βιβλίο μου).

Πώς θα σχολιάζατε το θέμα της ανεργίας και της κοινωνικής «κατάρρευσης» που παρατηρείται με την σημερινή οικονομική κρίση; Πιστεύετε ότι ο καλλιτεχνικός κόσμος μπορεί να συμβάλει με τον τρόπο του; Η κοινωνία καταρρέει επειδή έφτασε στο σημείο «μηδέν» ένα σύνολο δεδομένων που καθόρισε την ιστορική μοίρα του τόπου. Δεν είναι μόνο η φτώχεια, ούτε η ανεργία - είναι εξίσου το αίσθημα ατιμωρησίας, η διαπλοκή, το κράτος-παρωδία, η πολιτική εξαθλίωση, η παρακμή της Παιδείας... Ο καλλιτέχνης - ως άνθρωπος της εποχής του - υποφέρει και μάχεται όπως όλοι, με τη ζωή και το έργο του. Κι αν η ζωή του περάσει επί ματαίω, το έργο του (αν αξίζει) θα μείνει (μαρτυρία και προίκα συγχρόνως), κληρονομιά στον πολιτισμό της χώρας και στις επόμενες γενιές.

Γράφετε με έναν ιδιαίτερα «ιδιόρρυθμο» τρόπο, διατηρείτε το τέμπο, κάνετε τις παύσεις και ανεβάζετε το κρεσέντο με μαεστρία. Αλήθεια, η μουσική σας παιδεία έπαιξε ρόλο στη συγγραφή του βιβλίου; Υποθέτω πως ναι. Η μουσική μου θητεία μου δίδαξε την εξαιρετική σημασία του ρυθμού, την ανάγκη παύσεων, την φορμαλιστική συνοχή, την επιβεβλημένη αναζήτηση της πρωτότυπης μελωδικής φράσης. Ωστόσο δεν είμαι σε θέση να κρίνω αν όλα αυτά «πέρασαν»    στο γράψιμο μου. Οι αναγνώστες είναι οι τελικοί ικανοί και αναγκαίοι κριτές.  Και τους εμπιστεύομαι, όπως τους έχω εμπιστευθεί ως ακροατές.

Έρωτας και φιλία. Η προσωπική σας άποψη ποια είναι; Είναι ζωτικής σημασίας έννοιες στη ζωή του ανθρώπου;  Ή μήπως, ξεχασμένες αξίες; Ο Έρωτας είναι αρχετυπική ποιότητα της ύπαρξης, άρα δεν γίνεται να ξεπεραστεί, στους αιώνες των αιώνων. Η Φιλία είναι το σημαντικότερο «προϊόν» του Πολιτισμού, καρπός της ανάγκης συνύπαρξης, αλληλοπεριχώρησης, παρηγοριάς. Ούτε αυτή πιστεύω πως θα «ξεχαστεί». Κάθε εποχή, μαζί με τους ανθρώπους της, θα «ανακαλύπτει» εκ νέου και θα νοηματοδοτεί  «Έρωτα και Φιλία» με τον δικό της αυθεντικό τρόπο.
Μουσική και βιβλίο; Βιβλίο και μουσική; Ποια είναι η σειρά για σας και τι σημαίνει το καθένα; Η Μουσική είναι καρπός παρορμήσεων, το Βιβλίο απότοκο ενηλικίωσης. Τα δυο μαζί συμπληρώνουν την ανάγκη μου για έκφραση, δημιουργία,  την αγωνία μου ως καλλιτέχνη και διανοούμενου.

Ποιος είναι ο αγαπημένος σας συγγραφέας και ποιο βιβλίο ήταν αυτό που σας άλλαξε τη ζωή; Αντίστοιχα, ποιος τραγουδοποιός ήταν αυτός που σας ενέπνευσε; Δύσκολο να διαλέξω ένα συγγραφέα, έναν τραγουδοποιό: Παπαδιαμάντης, Βιζυηνός, Τσίρκας, Ταχτσής, Τολστόϊ, Ντάρελ, Ντοστογιέφσκι, Προυστ, Τζόυς, Γιουρσενάρ, Τ. Μαν, Φλωμπέρ, Κάφκα... Τσιτσάνης, Βαμβακάρης, Ντύλαν, Κοέν, Χατζιδάκις, Θεοδωράκης, Αττίκ, Σουγιούλ, Γιαννίδης, Καλδάρας, Γουώτερς, Λένον, Μπρασένς, Ρέυ Τσαρλς, Μάντυ Γουώτερς...

Ετοιμάζετε κάτι καινούριο δισκογραφικά και λογοτεχνικά; Δισκογραφικά εργάζομαι για την έκδοση ενός έργου γραμμένου για την Ορχήστρα Νυκτών Εγχόρδων του Δήμου Πατρέων - λέγεται «Ο μπερντές του Καραγκιόζη, η λάμπα της συνείδησης και το σεντόνι της μνήμης», σε λόγια Μ. Ελευθερίου, Θ. Γκόνη, Ν. Ζούδιαρη, Χρ. Θηβαίου, Οδ. Ιωάννου, Φ. Δεληβοριά, Κ. Φασουλά, Ν. Μωραϊτη. Θέμα του το αρχέτυπο του Καραγκιόζη στον πολιτισμό μας. Συγγραφικά προετοιμάζομαι για την έκδοση κάποιων (λίγων) ποιημάτων που έχω γράψει όλα αυτά τα χρόνια που ...σιωπούσα ως άνθρωπος της γραφής.

Πώς θα κλείνατε αυτή τη συνέντευξη;
Με την ευχή η κρίση της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας να μην εξελιχθεί σε κρίση του Ελληνισμού. Με την πίστη στις βαθύτερες δυνάμεις και δυναμικές της Ελληνικής ιδιοπροσωπίας. Με την ελπίδα πως το Κακό θα νικηθεί από την Αγάπη - για τον διπλανό, τον «αντίπαλο», τον «ξένο», τον «άλλο»,  για την αλήθεια, τη δικαιοσύνη, την εξομολογητική αυτοκριτική, τη συγνώμη. Από την πίστη, την ελπίδα και την αγάπη για τη ζωή...

 

Τζούτζη Μαντζουράνη
Μ' ακούς; Γράμμα σ' ένα φανταστικό εραστή...

KEIMENO/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΣΠΑΝΤΙΔΑΚΗ

...69 ποιητικά κείμενα περιγράφουν στιγμές έρωτα και χωρισμού, ευτυχίας και απόγνωσης, επιθυμίας και συνήθειας, αδιαφορίας και αναμονής, πραγματικότητας και αυταπάτης. Επιστολές προς έναν ή και περισσότερους «φανταστικούς» εραστές. Σκέψεις που η απομάκρυνση, η μοναξιά φέρνουν στην επιφάνεια, όταν το μυαλό ανεπηρέαστο αναπολεί και μπορεί να κρίνει αντικειμενικά. Στο βιβλίο της Τζούτζης Μαντζουράνη «Μ' ακούς; Γράμμα σ' ένα φανταστικό εραστή», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Φίλντισι, υπάρχουν 68 επιστολές μιας ερωμένης προς τον εραστή της και μία τελευταία η απάντηση του εραστή...

Μέσα από τα γράμματα στον φανταστικό εραστή, φαίνεστε να έχετε χάσει την  πίστη σας στον έρωτα, ή τουλάχιστον, να μην πιστεύετε ότι μπορεί να στεριώσει. Είναι αλήθεια αυτό;
Δεν θα έλεγα ότι έχω χάσει την πίστη μου στον έρωτα, αντίθετα πιστεύω πολύ στον έρωτα, και μάλιστα στον κεραυνοβόλο αλλά, παράλληλα, πιστεύω ότι η συμβίωση και η ρουτίνα μετά από λίγο καιρό, τον καταστρέφουν.
Στον έρωτα λοιπόν, πιστεύω. Αλλά ο έρωτας δεν «στεριώνει». Οι σχέσεις ναι,  μπορεί να στεριώσουν, μπορεί και όχι. Αλλά ο έρωτας πρέπει να έρχεται και να φεύγει. Γι' αυτό εξάλλου έχει και τα φτερά...

Σπανίζει το φαινόμενο του έρωτα και της αγάπης ταυτόχρονα. Δύο εντελώς αντιφατικές έννοιες που καταφέρνουν να συνυπάρξουν. Νομίζετε ότι χρειάζεται να κάνουμε λίγο «πίσω» τον εαυτό μας για να αγαπήσουμε, ή να απαιτήσουμε σαν ερωτευμένοι;
Ο έρωτας «γεννάει» την αγάπη... Συνυπάρχουν για λίγο διάστημα. Δεν είναι απαραίτητα αντιφατικές οι έννοιες. Ούτε χρειάζεται να κάνουμε πίσω για να αγαπήσουμε... αντίθετα. Πρέπει να αγαπάμε χωρίς να καταπιέζουμε τον εαυτό μας, γιατί τότε το μόνο σίγουρο είναι ότι κάποια στιγμή, η υποχώρηση αυτή, θα βγει στην επιφάνεια σαν θυμός και θα τα διαλύσει όλα. Τώρα, όσο για το αν πρέπει σαν ερωτευμένοι να απαιτούμε, ο έρωτας είναι εξ' ορισμού εγωιστικό συναίσθημα, άρα, σίγουρα κάποια στιγμή, θα απαιτήσουμε από τον άλλον. Γιατί στον έρωτα, τα θέλεις όλα... δεν συμβιβάζεσαι...

Η αντρική σκοπιά διαφέρει από τη γυναικεία;
Δεν υπάρχει «φύλο» στον έρωτα... Είναι θέμα του πόσο μπορεί ο καθένας να εκδηλώνεται και πόσο έχει μάθει να εκτίθεται σε αυτόν. Όμως, η κοινωνία μας, θέλει συνήθως τον άντρα πιο «σκληρό», να εκδηλώνεται λιγότερο.
Προσωπικά πιστεύω ότι οι γυναίκες είμαστε κατά βάθος, πιο σκληρές από τους άντρες στον έρωτα.

Υπάρχει μία μουσικότητα στις επιστολές σας. Υπήρχε μουσική υπόκρουση κατά τη συγγραφή τους;
Κατά κάποιο τρόπο. Αγαπώ πολύ τη μουσική, όλων των ειδών, μ' αρέσει να ακούω μουσική στο σπίτι και πολλές φορές, ένας στίχος από ένα τραγούδι, έχει σταθεί η αφορμή για ένα κείμενο μου.
Παρόλα αυτά, όταν γράφω θέλω απόλυτη ησυχία. Γι' αυτό γράφω και το βράδυ... στην ησυχία της νύχτας. Στο γράψιμο, με συντροφεύει μόνο η μουσική της σιωπής...

Ποιος είναι ο αγαπημένος σας συγγραφέας και ποιο βιβλίο ήταν αυτό που σας άλλαξε τη ζωή;
Ένας μόνος; Ο Όσκαρ Ουαϊλντ, ο Καραγάτσης, η Μάργκεριτ Ντυράς, ο Μπωντλαίρ, η Γιουρσενάρ... Είναι σαν τον έρωτα και αυτοί... Ο κάθε  ένας από αυτούς, με έχει επηρεάσει σε κάτι στη διαδρομή της ζωής μου. Δεν είναι ένας μόνο συγγραφέας, αλλά όλοι μαζί από λίγο. Πάντως, αν μου έλεγαν να βρεθώ σε ένα νησί με δυο μόνο βιβλία, θα έπαιρνα το 10 του Καραγάτση, για να κρατάω την επαφή μου με την ελληνική πραγματικότητα και τα «Απομνημονεύματα του Αδριανού» της Γιουρσενάρ.

Θεωρείτε ότι η ελληνική λογοτεχνία αναζητά τη νέα ταυτότητά της;
Θα έπρεπε να το κάνει, συνεχώς! Αλλά δεν είμαι σίγουρη ότι το κάνει. Μας σημάδεψε η γενιά του '30 στην ποίηση περισσότερο, αλλά και στην πεζογραφία κατά την γνώμη μου,  ακόμα δεν έχουμε καταφέρει να την ξεπεράσουμε. Και δυστυχώς ούτε να την διαβάσουμε σωστά για να μάθουμε από αυτή καταφέρνουμε. Και έτσι έχει γεμίσει ο τόπος «λογοτεχνικά» σκουπίδια...

Ποια είναι η άποψή σας για τα χαμηλά νούμερα αναγνωσιμότητας των Ελλήνων;
Με απασχολεί περισσότερο το «τι» διαβάζουμε παρά το πόσο. Γιατί τα νούμερα είναι παραπλανητικά... Μετράμε μόνο τα βιβλία που πωλούνται; Η πληροφόρηση και ο τρόπος διαβάσματος έχουν αλλάξει πια... Οι νέοι, διαβάζουν μέσα από το ίντερνετ. Αυτό ας πούμε, δεν μπορούμε να το μετρήσουμε ακόμα... οπότε, δεν είμαι σίγουρη ότι διαβάζουμε λιγότερο, αλλά είμαι σίγουρη ότι διαβάζουμε πολύ περισσότερες αηδίες από πριν.

Πείτε μου κάτι που σας φοβίζει στη σημερινή εποχή.
Βρισκόμαστε στη μέση μιας οικονομικό-πολιτιστικής αναταραχής που έχει κατά την γνώμη μου το μέγεθος ενός παγκόσμιου πόλεμου. Στο τέλος αυτής της κρίσης, όταν θα «κάνουμε ταμείο», τότε θα φανεί τι θα ξημερώσει η καινούργια εποχή... Αυτό! Το τι θα είναι αυτή η καινούργια εποχή, η επόμενη μέρα, με φοβίζει λιγάκι . Είμαι όμως από την φύση μου αισιόδοξος άνθρωπος, και πιστεύω ότι η ζωή, έχει τον τρόπο της να φέρνει τελικά, στα πάντα μια ισορροπία.

Υπάρχει κάποιος συγγραφέας που να θεωρείτε μέντορά σας; Κάποιος ήρωας που να ζηλέψατε και να θέλατε να ήταν δικός σας;
Μέντορα - συγγραφέα δεν είχα. Μέντορες στη ζωή μου είχα ανθρώπους δικούς μου, ζωντανούς , που με διαμόρφωσαν σε αυτό που είμαι τελικά. Τους συγγραφείς τους είχα μόνο μέσα από τα έργα τους δασκάλους. Δεν  έχω ζηλέψει κανέναν ήρωα και να τον θέλω να είναι δικό μου δημιούργημα, αλλά, θα ήθελα πολύ να μπορούσα να είμαι εγώ ή ίδια ας πούμε, η «Αλίκη» στη Χώρα των Θαυμάτων...

 

Martyn Jacques
Tiger Lillies

Γιατί όπως λέει και ο Μπρύκνερ: Αγαπάμε πάρα πολύ τη ζωή
για να θέλουμε να είμαστε μονάχα ευτυχισμένοι!

ΚΕΙΜΕΝΟ/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΝΙΚΟΣ ΒΙΔΑΛΗΣ

Ακούστε...
Tiger Lillies: Crack of Dome

Ένα λονδρέζικο καλτ συγκρότημα με το δικό του φανατικό κοινό ή, πιο σωστά, ένας extreme μουσικός θίασος που αγγίζει τις πιο άγριες και, παράλληλα, τις πιο τρυφερές πτυχές της ανθρώπινης φύσης, δείχνοντας την όμορφη πλευρά της ασχήμιας και κάνοντας τέχνη «διεστραμμένη», «παράξενη», «παρακμιακή», «σκοτεινή», αλλά διαχρονικά σημερινή και πολύ ενδιαφέρουσα... Μιλήσαμε με τον αρχηγό του συγκροτήματος, τον Martyn Jacques με αφορμή τις εμφανίσεις του στο Βadminton. Στη μουσική των Tiger Lillies μπορεί κανείς ν' αναγνωρίσει καθαρή όπερα, τσιγγάνικα τραγούδια και τζαζ, φολκ μελωδίες και γαλλικό σανσόν, αμερικάνικο μιούζικαλ και ροκ μπαλάντες. Άκρως θεαματικοί, αρνούνται τον τυπικό κόσμο του θεάματος και τον διαβρώνουν με τον δικό τους τρόπο, συνδυάζοντας τον ακραίο μηδενισμό του πανκ με τον ακραίο λυρισμό του μιούζικαλ, καλλιεργώντας με μοναδικό πάθος την τέχνη του κλασικού βερολινέζικου καμπαρέ σε συνδυασμό με το σημερινό λαϊκό ροκ του δρόμου. Αυτό που βγαίνει είναι μοναδικό: η μουσική θεατρική τέχνη των Tiger Lillies.

Tiger Lillies: Ποιός είναι ο στόχος αυτού του συγκροτήματος;
Οι Tiger Lillies όταν ξεκίνησαν είχαν ένα όνειρο, να γίνουν κάποτε το πιο τολμηρό αλλά και το πιο αληθινό συγκρότημα της εποχής τους, στην κοινωνία της αφθονίας. Σήμερα, όπου βασιλεύει η ωραιοποίηση όλων των τομέων που αφορούν την ζωή, οι Tiger Lillies προσπαθούν και τολμούν να «τσακίσουν» αυτά τα πρότυπα για να μιλήσουν την γλώσσα της αλήθειας που δεν είναι πάντα όμορφη. Όπως πολύ καλά γνωρίζετε δεν υπάρχει μόνο η ευτυχία στην ζωή μας. Αυτό σίγουρα είναι κάτι που δεν μπορούν να αντέξουν όσοι έχουν μεγαλώσει στην κοινωνία της αφθονίας...

Απαισιόξα μου φαίνεται ότι αρχίσαμε. Με αυτόν τον τρόπο αντιλαμβάνεστε την ζωή;
Γιατί οι άνθρωποι δεν αντέχουν ούτε να ακούν την λέξη «κακός», «άσχημος»; Δεν είναι η πρώτη φόρα που με κατατάσσουν στους απαισιόδοξους. Εγώ όμως κατατάσσω τον εαυτό μου στους υπέρμαχους της ζωής- σε αντίθεση με αυτούς που υποκρύπτουν με κάθε τρόπο την ασχήμια. Αγαπάω την ζωή με τα καλά και τα κακά της. Τα βρίσκω και τα δύο εξίσου γοητευτικά και μπροστά στην ζωή υποκλίνομαι και δεν εθελοτυφλώ. Είναι αυτό που λέει και ο Πασκάλ Μπρυκνέρ στο δοκίμιό του «Η Αέναη Ευφορία». Από μικρά παιδία μας μαθαίνουν ότι πρέπει να είμαστε ευτυχισμένοι. Να προτιμούμε την ευθυμία από την μελαγχολία, να παλεύουμε για την επιτυχία, την επαγγελματική, την ερωτική, την ηθική και την οικογενειακή ολοκλήρωση. Από την μέρα που θα γεννηθούμε σκοπός μας πρέπει να είναι το να πολλαπλασιάσουμε τον αριθμό των ευτυχισμένων της γης. Ε, λοιπόν οι Tiger Lillies σε όλα αυτά απαντάνε με αυτό που λέει φωναχτά ο Μπρυκνέρ. «Αγαπάμε πάρα πολύ τη ζωή για να θέλουμε να είμαστε μονάχα ευτυχισμένοι!»

Ο σκοπός λοιπόν των Tiger Lillies είναι να προβάλουν την ζωή σε όλες τις εκφάνσεις της;
Κάπως έτσι, αν και θα ήθελα να προσθέσω κάτι ακόμα. Υπάρχουν πολλά συγκροτήματα ή αν θέλετε πολλές μορφές τέχνης που έχουν ως αντικείμενο την ωραιοποιημένη πλευρά της ζωής. Εγώ επιθυμούσα πάντα την ανατροπή. Για αυτόν τον λόγο τόλμησα να προτείνω στο κοινό μια παράσταση που δεν θα τους παρουσιάζει ειδυλλιακά γεγονότα. Ήταν ένας τρόπος να αφυπνίσω και να ωριμάσω τους θεατές προβάλλοντας την σκληρότητα με βασικό όχημα το χιούμορ.

Τι είναι κακό και τι  καλό για τους Tiger Lillies;
Η άποψη μου είναι ότι οτιδήποτε όμορφο μπορεί να είναι παραπλανητικό. Με το κακό δεν μπορείς να διαπραγματευτείς. Η ασχήμια είναι πέρα ως πέρα αληθινή. Ίσως το καλό για τους Tiger Lillies είναι η ύπαρξη και του κακού. Γιατί για φαντάσου έναν κόσμο στον οποίο θα κυριαρχούσε μόνο το καλό. Πάρε για παράδειγμα την Αμερική. Εκεί οι άνθρωποι συνηθίζουν στις χαρές της ζωής με μια διαρκώς αυξανόμενη άνεση. Με αυτόν τον τρόπο όμως χάνετε η ικανότητα να γευτείς το ασυνήθιστο. Απλά καταναλώνεις ότι σου σε σερβίρουν αρκεί κάποιοι να το έχουν πει «καλό».

Πώς ξεκίνησε αυτή η ιδέα;
Βασικός άξονας μας ήταν και πάντα θα είναι η μουσική. Συνειδητοποιήσαμε σχετικά νωρίς ότι δεν μας ταιριάζει απόλυτα να δημιουργήσουμε ένα συγκρότημα αμιγώς μουσικό. Η μουσική ήταν το βασικό εργαλείο μας αλλά νιώθαμε ότι είχαμε ανάγκη από συμπληρώματα- καλλιτεχνικές ενέσεις όπως τις ονομάζω εγώ. Γράψαμε λοιπόν ένα cd και μετά αναζητήσαμε τρόπους για να το οπτικοποιήσουμε.

Στις παραστάσεις υπάρχει έντονο το στοιχείο του περιθωρίου. Είναι άνθρωποι βασανισμένοι, καταστρεμμένοι θα τολμούσα να πω. Είναι αντί- ήρωες. Σας γοητεύει ο κόσμος του περιθωρίου;
Ξέρετε δεν είμαι σίγουρος ότι συμφωνώ με τον όρο περιθώριο. Βλέπετε όλοι οι άνθρωποι δεν είναι όπως παρουσιάζονται στις διαφημίσεις- πλούσιοι, όμορφοι, αδύνατοι, πετυχημένοι. Οι εγκληματίες, οι πόρνες ζουν και αυτοί σε αυτόν τον κόσμο και είναι αφελής όποιος προσπαθεί να το αγνοήσει, να προσποιείται πως δεν υπάρχουν. Οργίζομαι κυριολεκτικά από την μανία που έχουν οι άνθρωποι γύρω μου να τρέφουν θαυμασμό για τους τυχερούς και απέχθεια για τους αποτυχημένους.  Οι Tiger Lillies λειτουργούν με την διαίσθηση τους και όταν είναι έτοιμοι να κερδίσουν την ευτυχία και την επιτυχία, τότε σπεύδουν να την καταστρέψουν και να την ακυρώσουν αφού είναι σίγουροι πως μια τέτοια νίκη θα ήταν η χειρότερη αποτυχία!

Έχω διαβάσει ότι ζούσατε επί εφτά χρόνια δίπλα από ένα στριπτιτζάδικο στο Σόχο. Πόσο σας επηρέασε αυτό το γεγονός;
Το καλό που μου έκανε είναι να μάθω αυτήν την πλευρά του κόσμου. Με δίδαξε ότι δεν έχω το δικαίωμα να αποκρύπτω την αλήθεια- κάτι που υφίσταται και μάλιστα σε απόσταση αναπνοής από εμένα. Νομίζω ότι αυτό με έκανε πιο δυνατό και ειλικρινή άνθρωπο. Για αυτόν τον λόγο εκνευρίζομαι μπροστά στην άγνοια μερικών. Αν και έπειτα σκέφτομαι ότι μάλλον ήμουν τυχερός που η ζωή τα έφερε έτσι ώστε να έχω το προνόμιο να γνωρίζω πράγματα που οι άλλοι αγνοούν ή αμφισβητούν. Μην ξεχνάτε. Ακόμα και άνθρωποι με θαυμαστές καριέρες κρύβουν μέσα τους ερημιά και απελπισία...

Δεν μπορώ να μην σας ρωτήσω για τις αντιδράσεις του κοινού. Γνωρίζω ότι τα τραγούδια και οι διάλογοι είναι σκληροί, συχνά βλάσφημοι. Μήπως αυτόματα αποτρέπετε τον «καλό κόσμο» από το να έρθει να παρακολουθήσει την παράσταση;
Μα, κυρίως σε αυτούς απευθύνομαι. Ο «καλός κόσμος»- που εγώ προσωπικά δεν καταλαβαίνω τι σημαίνει αλλά αρκούμαι στο να τους κατατάσσω στους ανθρώπους με κάποια κοινωνική, οικονομική και πολιτισμική επιφάνεια, που τους απομακρύνει από τον κόσμο του «περιθωρίου»- πρέπει να κατανοήσει ότι έχει πλέον την ευκαιρία να γνωρίσει έστω και μέσα από μια παράσταση την πλευρά αυτή. Εξάλλου, είναι ανώδυνο γιατί δεν πρόκειται για την αλήθεια καθεαυτή. Τους καλώ λοιπόν να έρθουν για να ζήσουν μια εμπειρία διαφορετική.

Το κοινό γενικότερα πως αντιδράει;
Το κοινό γελάει, δακρύζει, εκνευρίζεται, ντρέπεται. Είναι πολλές οι αντιδράσεις και αυτό είναι υπέροχο. Αν για κάτι μπορώ να νιώθω υπερήφανος ως καλλιτέχνης είναι ότι έχουμε πετύχει να δημιουργούμε έντονα συναισθήματα, ακόμη και αν μερικές φορές είναι εις βάρος μας. Δεν μπορούμε δυστυχώς να αποφύγουμε και γεγονότα όπως την αποχώρηση θεατών γιατί βρήκαν την παράσταση ακραία. Είναι και αυτό αντίδραση και συναίσθημα όμως... από την άλλη όταν βλέπω θεατές που κλαίνε αισθάνομαι την ανάγκη να φωνάξω «Κάντε κάτι για να έρθουμε πιο κοντά!.». Είναι τόσο απλό τελικά...

Περιμένουμε λοιπόν να σοκαριστούμε;
Απλά να τολμήσετε να αντικρίσετε την αλήθεια. Σας είπα και στην αρχή ότι θα σοκάρει  την κοινωνία της αφθονίας. Είναι κάτι σαν τον καπιταλισμό. Συνεχίζει να κυριαρχεί στον κόσμο κι ας τον μισούμε όλο και περισσότερο. Τον υιοθετούμαι μαζικά και καταφέρνουμε να τον κρατήσουμε στη ζωή βρίζοντάς τον. Τον θεωρούμαι υπαίτιο για όλες τις ανισότητες και ονειρευόμαστε την ημέρα που θα τον ξεπεράσουμε ενώ από την άλλη δουλεύουμε με όλη μας την δύναμη για την τελειοποίησή του. Γι αυτό όπως λέει και ο Ρίλκε «Επειδή όλη η ζωή είναι μια χαμένη υπόθεση ας μην βγάζουμε οριστικά συμπεράσματα. Ας αφήσουμε στον καθένα την δυνατότητα να πέφτει, να σηκώνεται, να χάνει τον δρόμο του, να ζει πολλές ζωές και να αλλάζει πολλές πορείες. Το ουσιαστικό είναι να μπορείς να πεις Ζω και όχι Φυτοζωώ...»

Ευχαριστούμε πολύ.
Και εγώ σας ευχαριστώ...

 

Η Σύσση Καπλάνη και τα του (εκδοτικού της) οίκου εν δήμω...

ΚΕΙΜΕΝΟ/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΣΠΑΝΤΙΔΑΚΗ

Γοητευτική η Σύσση Καπλάνη, ανοίγει τα χαρτιά της στο Ως3 και δείχνει την δική της αλήθεια. Μια συνέντευξη, υλικό για σκέψη, για έμπνευση, για ανασυγκρότηση, για αισιοδοξία. Ένας δικός μας άνθρωπος, σταθερή σαν βράχος, τοποθετείται για την ελληνική λογοτεχνία με ένα πάθος που τραντάζει τον αναγνώστη. Η συνέχεια, δική της.

Τόσα χρόνια στο χώρο του βιβλίου, αλήθεια, τι πορεία παρατηρείτε;
Τεθλασμένη. Κατά περιόδους, κάποιο κοινωνικό ή πολιτικό γεγονός εμπνέει συγγραφείς οι οποίοι κυκλοφορούν ενδιαφέροντα βιβλία. Επίσης, δεν λείπουν και οι περιπτώσεις που από το εξωτερικό μας έρχεται ένα «ρεύμα» κι εμείς ακολουθούμε, οπότε η ντόπια αγορά βιβλίου γεμίζει από ευπώλητα, όχι αναγκαστικά και σημαντικά ανάτυπα. Βλέπετε, οι κλασικές σταθερές αξίες της ελληνικής λογοτεχνίας δεν στέκονται πάντα στο ύψος τους, ενώ ευτυχώς φιλότιμες δουλειές πολύ αξιόλογων καινούργιων συγγραφέων κάνουν την εμφάνισή τους, όχι αναγκαστικά στις προθήκες των βιβλιοπωλείων, αλλά σε κάποιο ράφι. Το ποιος τις  παίρνει χαμπάρι και ποιος τις χαίρεται είναι ένας μεγάλος καημός.

Θεωρείτε ότι η ελληνική λογοτεχνία αναζητά τη νέα ταυτότητά της;
Η ελληνική λογοτεχνία και ταυτότητα έχει και άξιους εκπροσώπους και νέες προτάσεις. Ποιος μαθαίνει τα νέα της και την παρακολουθεί είναι το ζητούμενο. Η πληθώρα εκδόσεων, όσο και αν έχει μειωθεί η ετήσια παραγωγή βιβλίων, δεν αφήνει πολλά περιθώρια στον καθημερινό-περιπτωσιακό αναγνώστη, δεν αναφέρομαι στο φανατικό βιβλιόφιλο, να εντοπίσει τα καλά βιβλία. Η ενημέρωσή του θα είναι από κάποια εφημερίδα ή εβδομαδιαίο περιοδικό και το πιο πιθανόν, θα είναι ελλιπής. Διότι αν σταθούμε σε συγγραφείς-εκδότες που έχουν υπερτιμήσει πιθανόν τη δυναμική του διαδικτύου, ως εκ των ων ουκ άνευ, και προβάλλουν κατά κόρον το έργο τους κυρίως μέσω facebook, twitter, you tube, δημιουργώντας προσωπικές ιντερνετικού τύπου σχέσεις φιλίας, κακό κάνουν στο βιβλίο, καλό δεν κάνουν, διότι διαδίδουν έργο που εν πολλοίς θα έπρεπε να μείνει σε ένα συρτάρι. Μόνο πολύ ειδικά περιοδικά για το βιβλίο, πολύ συγκεκριμένα blogs προωθούν τις καλές εκδόσεις. Και βέβαια και ευτυχώς ενίοτε τα 'καλά νέα' διαδίδονται στόμα με στόμα. Όμως τώρα, με την τρέχουσα οικονομική ανέχεια πόσα βιβλία ν' αγοράσεις;
Από όσο θυμάμαι η φετινή έκθεση βιβλίων στοκ στην πλατεία Κλαυθμώνος ήταν από τις πιο επιτυχημένες των τελευταίων δέκα ετών κι αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο. Επιτρέψτε μου να θυμηθώ και να σχολιάσω πως είμαστε και περίεργοι εμείς οι άνθρωποι. Συχνά πρόσφερα δωρεάν βιβλία σε ακροατές από την εκπομπή μου στο Μελωδία και ενώ εκείνη την ώρα χτυπούσε ασταμάτητα το τηλέφωνο, πολλοί μετά δεν πήγαιναν καν στο βιβλιοπωλείο να πάρουν τα βιβλία-δώρα τους.

Μπορεί η σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία να ταξιδέψει στο εξωτερικό τελικά; Κι αν όχι ποιο είναι το πρόβλημα;
Και διαβατήριο έχει η ελληνική λογοτεχνία. Και προπομποί- ατζέντηδες υπάρχουν που διευκολύνουν αυτές τις ενέργειες. Όχι τόσοι πολλοί, όχι με τόσο σημαντικό κέδρος, για να ασχοληθούν με την ίδια ζέση, όπως για ένα βιβλίο ξένου εκδοτικού.

Έχοντας ασχοληθεί τόσο πολύ με το βιβλίο με πολλές ιδιότητες [μεταφράστρια, επιμέλεια, συγγραφή, υπεύθυνη εκδοτικού], πώς αντιμετωπίζετε την κριτική των βιβλίων; Έχει τον λόγο που πρέπει; Διαφέρει εκείνη που είχαμε λίγα λόγια πριν;
Στις μέρες μας η διαφορά είναι πως δεν γίνεται κριτική συνήθως, αλλά στην καλύτερη περίπτωση κριτική παρουσίαση. Άσε που τη στήλη του βιβλίου δεν την έχει συνήθως ένα πρόσωπο γνωστό-κύρους. Δεν ισχύει όπως στην κριτική θεάτρου ή κινηματογράφου, που σαφώς απαιτούνται ειδικές γνώσεις και υπηρετούνται από συγκεκριμένους ανθρώπους. Για τα βιβλία γράφουν όσοι έχουν διαβάσει ή γράψει κάποια βιβλία στη ζωή τους και αυτοχρίζονται κριτικοί.
Κακά τα ψέματα, το εμπορικό τμήμα εφημερίδων και περιοδικών συχνά ορίζει το περιεχόμενο που θα έχουν τέτοιες στήλες κριτικής και ναι μεν πίσω από την κινηματογραφική κριτική υπάρχουν οι υποστηριζόμενες από πολυεθνικές εταιρίες διανομής ταινιών, που κάθε τόσο τις πριμοδοτούν με διαφήμιση, σε κάποιες περιπτώσεις η θεατρική στήλη συμπίπτει με το προσφιλές στις μέρες μας life style, ενώ πίσω από την κριτική ενός βιβλίου άντε να υπάρχει η προοπτική στο ένθετο για βιβλία που βάζουν δις το έτος, Χριστούγεννα και λίγο πριν το καλοκαίρι, οι μεγάλες εφημερίδες να υπάρχουν κάποιες πληρωμένες καταχωρήσεις.
Ποιος «δημοσιογράφος» που διατηρεί στήλη βιβλίου σε έντυπο μπαίνει στη biblionet να ενημερωθεί τι κυκλοφόρησε και να ζητήσει να του σταλεί το βιβλίο που τον ενδιαφέρει; Ποιος παίρνει ένα mail για μια νέα κυκλοφορία και απαντάει: με ενδιαφέρει ή δεν με ενδιαφέρει να γράψω γι' αυτό; (Ρητορικές ήταν οι ερωτήσεις).

Πόσο εύκολα περάσατε από τη μία όχθη στην άλλη; Από τη μία αξιολογούσατε κι από την άλλη έπρεπε να αξιολογηθείτε. Θέλει κουράγιο, αποφασιστικότητα;
Δεν νιώθω πως έχω περάσει σε άλλη όχθη. Δεν έχω αλλάξει επίσης κριτήρια. Έχω απόλυτη επίγνωση ποιο είναι καλό βιβλίο, υποθέτω ποιό μπορεί να είναι εμπορικότερο από ένα άλλο, μπορώ να μαντέψω τι απήχηση θα έχει. Λόγω κάποιας εμπειρίας απλώς το παλεύω και ως άνθρωπος ακόμη ελπίζω. Άσε που κάπως έπρεπε να κλείσω τον κύκλο που αφορά την ενασχόλησή μου με τα βιβλία.

Μουσική και βιβλίο; Βιβλίο και μουσική; Ποια είναι η σειρά για σας και τι σημαίνει το καθένα;
Αν πίσω από τη μουσική υπονοείτε τα 20  χρόνια που έκανα ραδιόφωνο (Α΄ πρόγραμμα, Κανάλι 15, Ράδιο κύκλος, Μελωδία) δεν υπήρξα ποτέ παραγωγός μουσικών εκπομπών. Τόσο, πριν την περίοδο του ραδιοφώνου, σε εφημερίδες και περιοδικά, όσο και αργότερα πολιτιστικό ρεπορτάζ έκανα και ανάλογες εκπομπές στο ραδιόφωνο.  
Βέβαια, έκανα για ένα διάστημα (περίπου τρία χρόνια) δημόσιες σχέσεις στη δισκογραφική εταιρία ΛΥΡΑ, διότι είχα γοητευθεί από την ιστορία της και κυρίως από την προσωπικότητα του Αλέκου Πατσιφά.
Μπορώ λοιπόν να σας απαντήσω πως η μουσική ήταν από τότε που με θυμάμαι κομμάτι της καθημερινότητάς μου, όπως και τα βιβλία. Κανένα από τα δύο δεν διεκδικούσε να κλέψει χώρο από το άλλο. Συνυπήρχαν αρμονικά και συνεχίζουν.

Ποιος είναι ο αγαπημένος σας συγγραφέας και ποιο βιβλίο ήταν αυτό που σας άλλαξε τη ζωή;
Το σκέφτηκα πολύ. Δεν μου άλλαξε ένα βιβλίο τη ζωή, δεν σκέφτομαι μόνο ένα τραγούδι, δεν θυμάμαι μόνο μια φίλη ή ένα αρσενικό της ζωής μου, δεν έχω να λέω μόνο για έναν εργοδότη... Μέσα και μετά από όλα αυτά έγινα ό,τι είμαι σήμερα.

Πώς θα κλείνατε αυτή τη συνέντευξη;
Όταν άρχισα να συνεργάζομαι με τον Γιώργο Κανελλόπουλο και τον εκδοτικό οίκο «Εμπειρία εκδοτική» είχα καταλήξει πως ένα βιβλίο είναι σαν ένα μωρό παιδί,  αν του δώσεις όλα τα εφόδια, καλό κείμενο, καλαίσθητο εξώφυλλο, σαφές οπισθόφυλλο, μπορεί να περπατήσει στον κόσμο. Στην πορεία απογοητεύθηκα. Είχαμε κυκλοφορήσει πολύ καλά βιβλία, που ουδείς ασχολήθηκε με αυτά. Έτσι στις προδιαγραφές μου πρόσθεσα: Να υπάρχει και η συγκυρία, που είναι ο αστάθμητος παράγοντας και είναι δυστυχώς πολύ σημαντική η συμμετοχή του τελικά. Διότι μην ξεχνάμε πως ένας εκδοτικός οίκος είναι μια επιχείρηση που πουλάει προϊόντα συνήθως με ημερομηνία λήξης μέσα στο εξάμηνο.

Μικρό ιστορικό εκδοτικής δραστηριότητας της Σύσσης Καπλάνη.
Τον Απρίλιο του 2010 υπό την ετικέτα «Θαλασσί εκδόσεις» κυκλοφόρησε η συλλογή διηγημάτων 'Η γειτονιά μας μια μεγάλη αγκαλιά-Διηγήματα για το Βύρωνα' στην οποία
συμμετείχαν Βυρωνιώτες  συγγραφείς.  Συνεργάστηκαν: Ξενοφώντας Φιλέρης, Πασχαλία Τραυλού, Θανάσης Μπαλοδήμος, Σύσση Καπλάνη, Κώστας Καλημέρης, ο Θεόδωρος Καρζής, ο Βασίλης Κολοβός, η Σοφία Ντούρου και ο Πάνος Τριγάζης.
Λίγο αργότερα κυκλοφόρησε το χιουμοριστικό βιβλίο της Ντέπης Αντωνάκη «Κλισέ γονέων παιδεύουσιν τέκνα» με σκίτσα του Βαγγέλη Σωτηρίου.
Αρχές του καλοκαιριού το «Ανθολόγιο θεατρικών μονολόγων-Ξένοι συγγραφείς» που επιμελήθηκε η Ειρήνη Κανακάκη.
Το φθινόπωρο του 2010 εκδόθηκε το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Γιάννη Παπαϊωάννου που είχε συνεργαστεί επί τριάντα χρόνια στο στούντιο της Columbia με τους πιο σημαντικούς Έλληνες συνθέτες και ερμηνευτές. «Πίσω από το τζάμι» είναι ο τίτλος του βιβλίου, το οποίο συνοδεύει και cd με ανέκδοτες ερμηνείες.
Το Δεκέμβριο του 2010 οι «Θαλασσί εκδόσεις» διαλύθηκαν και τη διανομή των παραπάνω βιβλίων ανέλαβαν πλέον οι «Εκδόσεις Φίλντισι».
Από τις 'Εκδόσεις Φίλντισι' το Δεκέμβριο του 2010 κυκλοφόρησε το βιβλίο «Τίποτα δεν πάει χαμένο-Συνταγές για οικονομικά γεύματα» της Μάρθας Συριανάκη με έξυπνες λύσεις- συνταγές από τα περισσεύματα της προηγούμενης μέρας. Μια πρόταση για την τρέχουσα οικονομική κρίση.
Πρόσφατα εκδόθηκε το βιβλίο «Τα δέκα χρυσά Δουκάτα της Σπιναλόγκας'» ένα ιστορικό μυθιστόρημα του Κώστα Δανδουλάκη. Ένα βιβλίο ντοκουμέντο για την ιστορία του πολύπαθου κρητικού νησιού, της Σπιναλόγκας.

 

H Νοέλ Μπάξερ και η λογοτεχνία της «ανεργίας»...

ΚΕΙΜΕΝΟ/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΣΠΑΝΤΙΔΑΚΗ

...Η δραματικότερη στιγμή στο τηλεθεατικό μας μεροκάματο είναι όταν βρεθούμε σε συζήτηση που μιλάνε για την ανεργία. Αργά ή γρήγορα θα προσγειωθούμε σε τηλεοπτικό «τοκ-σόου» που αναφέρεται σε μας, τον ανώνυμο άνεργο. Θα πέσουμε πάνω σε μια ομάδα εργαζομένων που έχουν προσκληθεί στην τηλεόραση να μιλήσουν για την ανεργία που αγνοούν. Θα συζητάνε στην τηλεόραση «το θέμα μας»...

Έχετε ξεκινήσει μια «εκστρατεία» για την ανεργία. Κείμενά σας, άλλα καυστικά, άλλα συγκινητικά, δημοσιεύονται κι αγγίζουν μεγάλο ποσοστό των αναγνωστών δεδομένου ότι είναι κοντά ή μέσα στην κατάσταση αυτή. Πώς σας γεννήθηκε η ιδέα για τα κείμενα αυτά;
Ξεκινάμε την κουβέντα μας από το κυρίως θέμα, την ανεργία, και πολύ καλά κάνουμε! Χαίρομαι που δεν χρειάζεται να ζεστάνουμε την ατμόσφαιρα μιλώντας για τον καιρό!
Τα κείμενα αυτά για την ανεργία που γνωρίζετε καθώς και τα επόμενα που θα ακολουθήσουν, είναι εικόνες, γεύσεις, μυρωδιές, αφή, όλες οι αισθήσεις τέλος πάντων, που μάζεψα περνώντας η ίδια μέσα από την ανεργία. Από την πύρινη λαίλαπα, περί αυτού πρόκειται. Δεν μελέτησα το φαινόμενο σε βιβλία κοινωνιολογίας, το σπούδασα στο σπίτι μου. Είχα, λοιπόν, το υλικό κι είχα επίσης και τον χρόνο ώστε να γίνει η ζύμωση. Αυτό το εύγευστο και θρεπτικό που προέκυψε από την ζύμωση, έσπρωχνε κάπου να βγει. Βγήκε στο «Τη νύχτα που γύρισε ο χρόνος», το δεύτερο μυθιστόρημά μου, και στην συλλογή αυτή με τις επιφυλλίδες για την ανεργία. Η αφορμή ήταν πλουσιοπάροχη: ό,τι άκουγα ή διάβαζα σχετικό με την ανεργία, δεν αφορούσε τον άνεργο! Είδα να αντιμετωπίζεται ο άνεργος άνθρωπος σαν κωδικός στον ΟΑΕΔ, σαν ποσοστό σε στατιστικές, σαν μονάδα, ...ό,τι θέλετε εκτός από αυτό που είναι: ένας άνθρωπος χωρίς δουλειά. Που σημαίνει, ένας εργαζόμενος που του έχει στερηθεί το δικαίωμα, και η χαρά, της εργασίας, ένας οικογενειάρχης που τα φέρνει δύσκολα βόλτα, ένας νέος άνθρωπος που ξεκινάει την ζωή του καθυστερημένα και συχνά δυστυχώς με τα φτερά πεσμένα, ένας πατέρας που περνάει το παιδί του βιαστικά έξω από τις βιτρίνες των παιχνιδάδικων.  Όπως βλέπετε, τα κείμενα της ανεργίας προσκαλέστηκαν από μόνα τους. Χτύπησαν την πόρτα και ήρθαν. Εγώ απλώς τους άνοιξα την πόρτα, τόσο αβίαστα δημιουργήθηκαν. Η ανεργία είναι μια πραγματικότητα που δεν μπορείς να την παρακάμψεις. Ούτε να κάνεις πως δεν υπάρχει και να σφυρίζεις κλέφτικα. Δεν μπορώ να λύσω το πρόβλημα, μπορώ να θυμίσω ότι η καρδιά του προβλήματος είναι ανθρώπινη. Λίγο-πολύ αυτό ζητείται να κάνουν τα κείμενά μου.
Επέλεξα σκόπιμα την λογοτεχνική γραφή η οποία σε κάποια κείμενα είναι πιο έντονη ενώ σε άλλα λιγότερο, σωστά σταθήκατε στην ποικιλία του ύφους, γιατί πιστεύω ότι η λογοτεχνική γλώσσα πονάει λιγότερο. Βέβαια, αυτή είναι η γλώσσα μου. Έτσι σκέφτομαι, έτσι γράφω, έτσι μιλώ (πια). Ειλικρινά όμως δεν ξέρω πώς χωρίς το φτερό της λογοτεχνίας θα μπορούσα να προσέδιδα την τρυφερότητα που έλειπε. Πίστεψα ότι το ενδιαφέρον αυτών των κειμένων θα ήταν όχι μόνο το τι λένε αλλά και πώς το λένε και χαίρομαι που δεν βγήκα λάθος.
Ένα τελευταίο πράγμα, θα ήθελα να διευκρινίσω ότι δεν πρόκειται για «εκστρατεία», αυτό είναι πολύ μεγάλο και πομπώδες. Ένας κούκος, τι άνοιξη να φέρει. Ούτε κίνηση είναι, ούτε ενέργεια είναι, ούτε το ξενόφερτο project είναι, ...τίποτα δεν είναι ίσως, πέρα από μια χειρονομία φίλου. Το σκόρπισμα των κειμένων στο Διαδίκτυο, η χέρι με χέρι διανομή τους ελεύθερα και αυθόρμητα από άγνωστους σε μένα ανθρώπους που παίρνουν την πρωτοβουλία αυτή επειδή το θέλουν, δεν τους το ζητάει κανείς, είναι μια εκδήλωση γενικής φιλικότητας.

Η ίδια υπήρξατε σημαντικό στέλεχος διοίκησης και πήρατε την απόφαση να αφήσετε αυτού του είδους τη ζωή πίσω προκειμένου να αφοσιωθείτε σ' αυτά που αγαπάτε: την οικογένεια και το γράψιμο. Πόσο εύκολη ή δύσκολη ήταν αυτή η απόφαση. Και πόσο εύκολα ή δύσκολα θα την παίρνατε σήμερα;
Η Διαφήμιση και το Marketing είναι απαιτητικά επαγγέλματα. Δίνεις κομμάτια από τον εαυτό σου, όχι μόνο ένα σκέτο 8ωρο. Έβλεπα στη δουλειά τούς μεγαλύτερους από μένα σε ηλικία και ήξερα πως η μελλοντική εικόνα που είχα για τον εαυτό μου δεν ταίριαζε. Από την άλλη, υπήρχαν κομμάτια από τον εαυτό μου που ήταν, είναι και θα είναι δικά μου και μόνο δικά μου. Παράδειγμα, μια που το θέσατε, το γράψιμο και η μητρότητα ως δικαίωμά μου. Όπως καταλαβαίνετε, η απόφαση ήταν μεγάλη γιατί ανέτρεψε τα πάντα, γύρισε τούμπα τη ζωή μου, αλλά δεν μπορούσα να κάνω αλλιώς ...άρα δεν ήταν μεγάλη απόφαση. Αυτό ασφαλώς το λέω τώρα. Εκείνη την περίοδο το προσωπικό κόστος ήταν τεράστιο.
Η δική μου Απόδραση πέτυχε και δεν θα είχα κανέναν ενδοιασμό να ξαναποδράσω στο μέλλον αν χρειαστεί. Όμως να κρατάμε στο μυαλό μας ότι όλες οι απόπειρες δεν είναι επιτυχείς, δεν σημαίνει ότι κάθε φορά θα μας βγαίνει σε καλό. Το ότι κάποιος κάπου κάποτε μια φορά το πέτυχε δείχνει πάντως ότι αξίζει κανείς να το προσπαθήσει!

Έχετε χάσει την πίστη σας στην Ελλάδα; Θα σπρώχνατε τους νέους να συνεχίσουν το μέλλον τους εδώ ή πιστεύετε ότι στο εξωτερικό θα συναντήσουν περισσότερες ευκαιρίες;
Επιτέλους, με ρωτάνε κι εμένα για την πίστη μου στην Ελλάδα! Ειδικά στη αρχή, όταν πρωτοκυκλοφόρησε το «Από δρυ παλιά κι από πέτρα» τούς μπέρδευε το ξενικό μου όνομα, δικαίως βέβαια οι άνθρωποι, και το ερώτημα ήταν εάν και κατά πόσο είμαι Ελληνίδα! Σας ευχαριστώ πολύ που με ρωτήσατε και θα σας απαντήσω με ειλικρίνεια και θέρμη ως Ελληνίδα στο ποσοστό ελληνικότητας που δικαιούμαι, ότι την πίστη μου δεν την έχω χάσει ούτε πρόκειται να την χάσω. Προέρχομαι, ξέρετε, από έναν φανατικό Φιλέλληνα και μια φανατική Ελληνίδα και τα ζητήματα της πίστης τα παίζω στα δάχτυλα. Μια ζωή, ...ας πούμε μισή γιατί δεν είμαι πια και τόσο μεγάλη, μου ζητείται να αναλύσω τα ποσοστά μου: πόσο τοις εκατό Βρετανίδα, πόσο τοις εκατό Ελληνίδα. Αντιμετωπίζω το παράδοξο στην Αγγλία να θεωρούμαι Ελληνίδα και στην Ελλάδα Αγγλίδα, άρα οι πάντες μου λένε από μικρή πως δεν ανήκω πουθενά, μια αλήθεια που ισχύει για όποιον σαν τον Κολοσσό της Ρόδου  έχει το ένα πόδι εδώ και το άλλο εκεί. Κι αυτό αφορά και τα παιδιά των οικονομικών μεταναστών που γεννιούνται σήμερα στην Ελλάδα, για να το πιάσουμε λιγάκι κι αυτό. Άνθρωποι σαν εμένα πιστεύουν με θέρμη. Έχουν ανάγκη να πιστεύουν με θέρμη!
Σχετικά με το άλλο θέμα, το μέλλον αν προμηνύεται καλύτερο εδώ ή έξω, να σας θυμίσω ότι παραδοσιακά ο Έλληνας αναζητούσε την τύχη του εκτός Ελλάδας. Ας μην πιάσουμε ούτε Τρωικό Πόλεμο ούτε Τουρκοκρατία και Διαφωτισμό ούτε όλα τ' άλλα γιατί θα ξημερωθούμε. Να πάμε στο μόλις «χθες». Όταν ο πατέρας μου υπηρετούσε ως υποπρόξενος στην Καβάλα, θυμάμαι πόσοι νέοι ερχόντουσαν για πληροφορίες, για να σπουδάσουν έξω. Δεν πηγαίναν όλοι για πυρηνικοί επιστήμονες... Αναφέρεστε σε ευκαιρίες αλλά αυτό είναι πολύ γενικό. Μέσα στις ευκαιρίες συχνά χώνεται η εύκολη λύση, μια αδυναμία, αναβλητικότητα ενδεχομένως, ο κακός επαγγελματικός προσανατολισμός που είναι γεγονός, ακόμη χώνεται το όνειρο κάποιων γονιών να γίνει το παιδί τους σώνει και καλά επιστήμονας .Είναι τόσο σύνθετο το θέμα! Πιστεύω στις ευκαιρίες, δεν πιστεύω στην γεωγραφική απομόνωσή τους. Είτε εντός είτε εκτός. Οι ευκαιρίες πολύ συχνά, να μην  το ξεχνάμε αυτό, προέρχονται από εμάς. Στην περίπτωση αυτή  ισχύει το «εντός». Πιο πολύ και από τις ευκαιρίες, προσωπικά πιστεύω στο «εντός».

Όταν εκδόθηκε «Η Νύχτα που γύρισε ο Χρόνος», και πολύ περισσότερο όταν γραφόταν, αυτές οι κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις δεν είχαν πάρει τη σημερινή διάσταση. Τώρα, θα γράφατε κάποιο μυθιστόρημα που θα είχε σαν φόντο την σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα;
Υποβόσκανε. Υπήρχαν αλλά δεν φαινόντουσαν καραμπάμ όπως τώρα. Η «Νύχτα» λόγω του θέματος της ανεργίας που έπιασε, κατά μία έννοια ήταν πρωτοποριακό βιβλίο όταν κυκλοφόρησε πριν ένα χρόνο. Σε λίγο θα γίνει ιστορικό μυθιστόρημα.. Είναι και τώρα ιστορικό λόγω του Ποντιακού Εκτοπισμού, σε λίγο θα γίνει ιστορικό και λόγω της ανεργίας!
Τώρα-τώρα-τώρα δεν θα έγραφα ένα νέο μυθιστόρημα με συγγενές θέμα.. Στο νέο που ετοιμάζω, την σημερινή κατάσταση την πιάνω όχι ως γεγονότα, δεν αναφέρομαι δηλαδή στα ένα-δυο-τρία συμπτώματα της εποχής μας, αλλά σαν αύρα, σαν αίσθηση. Καταπιάνομαι με την επίγευση της εποχής μας, αυτή η πικράδα που σου μένει στο στόμα όταν καταπίνεις την σύγχρονη πραγματικότητα.

Η πένα ενός συγγραφέα μπορεί κι έχει ισχύ. Έχετε σκεφτεί να τη χρησιμοποιήσετε, όπως κάνατε με το θέμα της ανεργίας, και για άλλα κοινωνικά φαινόμενα;
Αυτό που έκανα για την ανεργία ήταν μια κι έξω. Είναι  ένα έργο αυτόνομο. Με αρχή και τέλος. Δεν σκέφτομαι ούτε νιώθω την «αντανακλαστική κίνηση» αυτή την στιγμή να καταπιαστώ με κάποιο άλλο κοινωνικό φαινόμενο. Εξάλλου το -πώς το είπαμε;- η φιλική χειρονομία με την ανεργία δεν έχει τελειώσει, βρίσκεται σε εξέλιξη.
Δεν αποκλείω όμως να κάνω στο μέλλον κάτι παρόμοια ιδιόρρυθμο. Με την έννοια του εκτός πεπατημένης. Δουλεύω πολύ συστηματικά, ξέρετε, πολύ οργανωμένα, το να ξεφεύγω με κάτι διαφορετικό μού δίνει μια ελευθερία που την θέλω.

Με «Τη Νύχτα που γύρισε ο χρόνος» μας αποδείξατε ότι η σκέψη σας είναι πολύ μπροστά. Επιπλέον ασχολείστε τόσο ενεργά με επίκαιρες επιφυλλίδες πάνω στο θέμα της ανεργίας, ενώ τα δυο πρόσφατα βιβλία σας χαρακτηρίζονται «ιστορικά» μυθιστορήματα. Με εντυπωσιάζει η άνεση που κινείστε από το χθες στο σήμερα.
Δεν πρέπει. Το σήμερα πατάει στο χθες.. Δεν αντιμετωπίζω το παρόν ξεκομμένο από το παρελθόν του. Λογικά έτσι κι αλλιώς το παρόν πρέπει κάπου να πατάει, αλλιώς είναι μετέωρο. Θα μπορούσα να μην καταγράψω το παρελθόν των ηρώων του βιβλίου, να το αφήσω να νοείται, κι ίσως το κάνω στο μέλλον, ποτέ μην πεις ποτέ. Για την ώρα μ' αρέσει να παίζω με την αλυσίδα δράση-αντίδραση-δράση-αντίδραση και να βλέπω τους χαρακτήρες της ιστορίας μου να κινούνται πάνω σε αυτή την αλυσίδα και να εξελίσσονται.
Δεν με φοβίζει το παρελθόν σε μια μυθιστορία ούτε το βαριέμαι. Αντίθετα με γοητεύει. Πάρετε παράδειγμα τον Ποντιακό Εκτοπισμό στη «Νύχτα». Δεν είμαι ποντιακής καταγωγής, δεν έγραψα την ιστορία της γιαγιάς μου. Έριξα πολλή μελέτη για τον Πόντο. Η γνώση δεν είναι δύσκολο να κατακτηθεί, το πανδύσκολο είναι να πιάσεις την αύρα μιας εποχής που έχει περάσει. Για να οσμίζεσαι στον αέρα την εποχή, κάπως πρέπει κάποια στιγμή να γίνει χειροπιαστή για να την πιάσεις...Είναι δύσκολο να το εκφράσω με λόγια, έχει ανακαλυφθεί ο αόριστος όρος «αίσθηση» για αυτές τις περιπτώσεις..
Στον Πόντο, συγκεκριμένα, βρήκα μια «περιοχή γνώσης» που πρώτα απ' όλα με ενδιέφερε εμένα. Δεν μπορούσα να καταλάβω το λόγο και δεν μπορώ να τον καταλάβω ακόμη, γιατί ενώ υπάρχουν τόσα σύγχρονα μυθιστορήματα για την χαμένη πατρίδα της Ιωνίας, δεν συμβαίνει το ίδιο με τον Πόντο. Το πήρα πατριωτικά να αφηγηθώ την ιστορία τους, ένα μικρούλι μέρος ασφαλώς. ...Πριν χαρείτε το βιβλίο ως αναγνώστες, να ξέρετε ότι προηγήθηκα, το χάρηκα εγώ πριν ως συγγραφέας.

Με αφορμή την 4η έκθεση Παιδικού κι Εφηβικού βιβλίου τον προηγούμενο μήνα, πόσο θεωρείτε ότι το παιδικό βιβλίο είναι ικανό να συμβάλλει διαμορφωτικά;
Ευτυχώς και δυστυχώς είναι ικανότατο. Ευτυχώς για τους προφανείς λόγους που ίσχυαν και στην εποχή που ήμασταν εμείς παιδιά. Συν τον εξαιρετικής σπουδαιότητας πρόσθετο λόγο ότι, στην εποχή των ηλεκτρονικών παιχνιδιών, κρατάνε μελλοντικούς ενήλικες αναγνώστες στο βιβλίο, τους εξοικειώνουν με την λειτουργία της ανάγνωσης και τους  μαθαίνουν να αναζητούν την ικανοποίηση που παίρνει ο αναγνώστης κάθε ηλικίας, από 8 έως 88 ετών όπως γράφανε τα κόμικς, διαβάζοντας ένα βιβλίο που του αρέσει.
Όλα τα «δυστυχώς» που μου έρχονται στο μυαλό είναι μαμαδίστικα λόγια. Ότι υπάρχουν παιδικά-εφηβικά «τσιμπημένα» στη βία, επίσης βιβλία που κάνουν τα κοριτσάκια μικρές Λολίτες χτίζοντας γυναικεία στερεότυπα που δεν είναι του γούστου μου, τέτοια. Μην μου δίνετε σημασία.  

Σήμερα, αλλάζει η μορφή του βιβλίου και η μορφή της διήγησης. Είναι κάτι που σας αγχώνει; Είναι κάτι που το δέχεστε και πιστεύετε ότι το βιβλίο με τη μορφή που το ξέρουμε όλοι δε θα εκλείψει;
Να ξεκινήσω με την μορφή του βιβλίου και να σας πω γιατί δεν με αγχώνει: Εμένα η δουλειά μου θεωρώ ότι είναι το στήσιμο της μυθοπλασίας, το «κουκλόσπιτό» μου όπως το λέω, και το γράψιμο, δηλαδή το πέρασμα με εργαλείο την γραφή αυτού που έχω στο μυαλό μου σε σας. Από μένα ...προς τα έξω. Τι μορφή θα έχει το βιβλίο, αν ο αναγνώστης κρατάει χάρτινο ή ηλεκτρονικό, δεν με απασχολεί. Είναι δικό του θέμα, θεωρώ. Τι τον διευκολύνει. Δεν επηρεάζει το δικό μου έργο. Που είναι στάδια πριν. Η συζήτηση για το μέλλον του βιβλίου, ποια μορφή θα επικρατήσει και σε τι βαθμό, μού θυμίζει την ...περί πατρίδας μου, τι ποσοστό Ελληνίδα, τι ποσοστό Αγγλίδα. Εάν πρόκειται το βιβλίο με τη μορφή που το ξέρουμε να εκλείψει, θα είναι επειδή θα έχει αντικατασταθεί από κάτι άλλο ευκολότερο, ελκυστικότερο, οικονομικότερο. Οπότε γιατί να ανησυχώ;
Το θέμα της μορφής της διήγησης είναι πιο πολύπλοκο. Πάλι έχω καταφέρει να μην με απασχολεί. Συνειδητά έχω κλείσει την πόρτα γιατί στις συζητήσεις αυτές δεν έχω βρει ενδιαφέρον. Εάν κάτι είναι να εξελιχθεί ως ύφος, δεν θα βγει ως απόρροια συλλογικής συζήτησης μεταξύ καφέ και τσιγάρου αλλά επειδή ένα φωτεινό μυαλό, άντε δύο και τρεις αν προκύψει «σχολή», οδηγήσει την δουλειά του στο φως που έχει στο μυαλό του. Δεν πιστεύω ότι η λογοτεχνία προχωράει με σχέδια επί χάρτου αλλά με έργα επί χάρτου. Το έργο το κάνουμε ο καθένας μόνος του, δεν γράφουμε παρέα. Ο καθένας συνευρίσκεται με τον εαυτό του. Συχνά χάνουμε πολύτιμο χρόνο οι συγγραφείς με συζητήσεις περί όχθης. Η όχθη η σοβαρή - η όχθη η μη σοβαρή. Επίσης και για το χρώμα. Λίγο ροζ, πολύ ροζ.
Τα έχω απλοποιήσει τα πράγματα. Δουλεύω στο τραπέζι της κουζίνας μου με το λάπτοπ μου. Γύρω μου έχω τα μικροαντικείμενα που με κάνουν χαρούμενη, στα πόδια μου τον σκύλο μου  και ένα φαγητό ίσως στον φούρνο. Κλείνω πόρτες, παράθυρα, τηλέφωνα και είμαι μόνη μου με τους ήρωες του βιβλίου μου. Αυτοί κι εγώ, εγώ κι αυτοί. Δεν ακούγεται καλά;

Έχετε κάτι καινούριο που δουλεύετε αυτόν τον καιρό;
Ναι!

Θα θέλατε να κλείσετε με μία ενθαρρυντική, ίσως, φράση αυτή τη συνέντευξη για όλους όσοι παρακολουθούν τα κείμενά σας και παίρνουν δυνάμεις απ' αυτά;
Θα προτιμούσα να κλείσω ευχαριστώντας τους. Στα κείμενά μου για την ανεργία θα έχουν βρει πολλές ενθαρρυντικές φράσεις και πρώτα και κύρια ότι δεν είναι μόνοι τους σε αυτόν τον κόσμο. Οπότε δεν χρειάζονται κι άλλη. Μένει, εδώ, να τους πω ευχαριστώ.

Ευχαριστώ πολύ και εσάς...

Σ.σ. Η Νοέλ Μπάξερ γεννήθηκε στην Αθήνα από Βρετανό πατέρα και Ελληνίδα μητέρα. Τα παιδικά της χρόνια τα έζησε στην Καβάλα. Σπούδασε στην Ελλάδα (Ελληνική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων) και στην Αγγλία (μεταπτυχιακές σπουδές στην Αρχαιολογία). Εργάστηκε στη διαφήμιση και, μετά, ως υπεύθυνη επικοινωνίας και δημοσίων σχέσεων σε ελληνικές επιχειρήσεις.
Αρθρογραφεί σε περιοδικά και εφημερίδες. Για χόμπι γράφει παιδικές ιστορίες για την κόρη της. Έχει εκδώσει μία συλλογή διηγημάτων με τίτλο «Μια φορά κι έναν καιρό σήμερα». Από τις Εκδόσεις Ψυχογιός κυκλοφορούν τα βιβλία της «από δρύ παλιά κι από πέτρα» και «τη νύχτα που γύρισε ο χρόνος».

 

iΣυνεντεύξειςiστο Αρχείο του Ως3

 
Ιούλιος 2014
Editorial
Περιεχόμενα
Παράθυροiμεiθέα
του Γιώργου Ανδρέου
Διογένους Λέξεις
του Διογένη Δασκάλου
Ρεύμα...
του Σπύρου Ορνεράκη
Σκάντζα Βάρδια
του Μπάμπη Ξαρχάκου
Ζαπink
του Soloup
Ταξίδιiστοiχρόνο
του Νίκου Ζερβονικολάκη
Χώστρια
Ωστρικήiσκόνη
Συνεντεύξεις
Λόγιαiστοiχαρτί
Πολιτική
ΑποστολήιτουιΩς3
Βιβλίο
Τόπος
Ζωντανόςiπλανήτης
Μουσική
Θέατρο
Κινηματογράφος
Εικαστικά
Χορός
Φωτογραφία

Exodως3
Η ατζέντα του μήνα:
Μουσικές σκηνές, Σινεματιές,
Πάμε Θέατρο, Φωτογραφία, Χορός, Εικαστικά, Φεστιβάλ.

Αφιερώματα
Οι άνθρωποι που ήθελαν
να αλλάξουν τον κόσμο!

Αφιερώματα
Οι άνθρωποι που ήθελαν
να αλλάξουν τον κόσμο!

Αφιερώματα
Οι άνθρωποι που ήθελαν
να αλλάξουν τον κόσμο!

Αφιερώματα
Οι άνθρωποι που ήθελαν
να αλλάξουν τον κόσμο!

Αφιερώματα
Οι άνθρωποι που ήθελαν
να αλλάξουν τον κόσμο!

Αφιερώματα
30 χρόνια με τον Σταμάτη
Αφιερώματα
30 χρόνια με τον Βασίλη