iΑρχικήiσελίδα

iΤαυτότητα

iΠεριεχόμενα

iΑφιερώμαται

iΑrtως Radio

iΑrtως TV

iExodως3

 
Αποστολή του Ως3  
   

ΑΠΟΣΤΟΛΗ

Αίγυπτος - Η χώρα του μεγάλου ποταμού

Rapa Nui - Τα νησιά του Πάσχα

Αίγυπτος
Η χώρα του μεγάλου ποταμού...

...Στη χώρα Κεμέτ, ο Μεγάλος Ποταμός είναι ο θεός που την τρέφει με τη λάσπη του.
Και ο θεός είναι ο Νείλος...


ΚΕΙΜΕΝΟ: ΝΙΚΟΣ ΖΕΡΒΟΝΙΚΟΛΑΚΗΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ

ΑΥΤΗ είναι η γη του Μεγάλου Ποταμού. Η χώρα Κεμέτ, που πριν από χιλιάδες χρόνια πήρε αυτό το όνομα (μαύρη γη), από το χρώμα της λάσπης που αποθέτει ο ποταμός στις όχθες του, για να καρπίζει αυτός ο τόπος, που τον περισφίγγει η έρημος από παντού.
Αναπλέοντας το Νείλο, τριάντα πέντε αιώνες μετά από τη χρυσή εποχή του Νέου Βασιλείου των Φαραώ της Αιγύπτου, είμαι σίγουρος ότι έχω ακόμη στα ρουθούνια μου τις ίδιες μυρωδιές, τον ίδιο αέρα, και σχεδόν τις ίδιες εικόνες.
Ένα κοπάδι νεροπούλια τινάζονται τρομαγμένα μέσα από τους καλαμιώνες και χάνονται στον ουρανό.
Μπορεί και να με ξεγελά η εικόνα αυτή που βλέπω, με το γαϊδουράκι δεμένο στο μαγκανοπήγαδο να στρέφει τον άξονα, για να βγει νερό.

Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ παραμένει ένα μυστήριο, τυλιγμένη στην άμμο της ερήμου, φορτωμένη μύθους και φαντάσματα, όπως εκείνη η Κατάρα του Φαραώ στην Κοιλάδα των νεκρών ή πάλι, εκείνη η χρυσή κόμπρα, ο Ουραίος, στο μέτωπο του Φαραώ...
Αρκεί να κλείσεις τα μάτια, να παραδοθείς στα ρουθούνια και στ' αυτιά σου...
Είναι σαν να ακούω τη φωνή του ίδιου του Φαραώ Ραμσή Β΄ να απευθύνεται στους υπηκόους του, εκεί γύρω στο όγδοο έτος της βασιλείας του (1271π.Χ), όταν διέταξε να στήσουν στο Ναό του Καρνάκ, μια στήλη, με το παρακάτω κείμενο:
«...Ακούστε τι σας λέω. Να τα αγαθά που έχετε δικά σας. Η πραγματικότητα συμφωνεί με τα λόγια μου. Εγώ είμαι ο Ραμσής, που δημιουργώ και κάνω να ζουν οι γενιές. Τρόφιμα και ποτά είναι μπροστά σας και δεν έχετε τίποτε να επιθυμήσετε...
Γέμισα για σας τις αποθήκες με κάθε είδους πράγματα, ζυμαρικά, κρέας, γλυκά, για να σας θρέψω, πέδιλα, ρούχα, διάφορα αρώματα για να αλείφετε τα κεφάλια σας κάθε δέκα μέρες, για να είσαστε ντυμένοι όλο το χρόνο, για να φοράτε καθημερινά καλά υποδήματα στα πόδια σας, για να μην υπάρχει κανείς ανάμεσά σας, που να περνάει τη νύχτα του με το φόβο της δυστυχίας...



Διόρισα διαφόρων κατηγοριών ανθρώπους για να σας τρέφουν και στα χρόνια του λιμού ακόμη, ανθρώπους των βάλτων για να σας φέρνουν ψάρια και κυνήγι και άλλους ανθρώπους, όπως κηπουρούς, για να έχετε ό,τι σας χρειάζεται.
Έκτισα ένα κανατάδικο, που θα φτιάχνει τα κανάτια όπου θα κρυώνει το νερό σας, την εποχή του σεμού. Πλοία ταξιδεύουν για χάρη σας από το νότο στο βορρά. Πλοία ταξιδεύουν ασταμάτητα για χάρη σας από το βορρά στο νότο, με κριθάρι, διαλεχτό στάρι, αλάτι, όσπρια...».
Ένα ζωντανό κείμενο, γεμάτο εικόνες, χρώματα και μυρωδιές. Οι φελούκες, για παράδειγμα, που ανεβοκατεβαίνουν και σήμερα στο Νείλο, από το βορρά στο νότο κι από το νότο στο βορρά, δεν διαφέρουν και πολύ, φαντάζομαι, από τις φορτηγίδες του Φαραώ.
Είδα να ξεφορτώνουν πέτρες από τέτοια πλοία, σε μια αποβάθρα στο Κομόμπο. Και στο Ενφού, πάλι, είδα να φορτώνουν ζώα, σηκώνοντάς τα μ' ένα χοντρό πανί, που το είχαν περάσει κάτω απ' την κοιλιά τους.

ΣΤΑ παζάρια του Ασσουάν και του Λούξορ, ζωντανεύουν, οι περιγραφές στη στήλη του Ραμσή, με τις μυρωδιές, που λέει, το κρέας, τα γλυκά, το στάρι ή το κριθάρι...
Κι εκεί, σ' ένα μικρό παζάρι, στην Εσνα, κάτω από τις κουρελιασμένες λινάτσες μύριζαν λογής μπαχαρικά κι έλαμπαν στον ήλιο πλήθος χρώματα, που φτιάχτηκαν με ένα πανάρχαιο τρόπο, από πετρώματα και βότανα.
Η Αίγυπτος είναι πρωτίστως, μια αίσθηση. Είναι χρώματα και μυρωδιές, χωρίς να εννοώ μόνο αρώματα μεθυστικά. Κάθε είδους μυρωδιές, ακόμα κι από κείνες, που δεν είναι ευχάριστες, δίνουν όμως και αυτές ένα μέτρο στις αισθήσεις.
Οι μυρωδιές των κοπαδιών, είτε πρόβατα είναι αυτά, είτε αγελάδες, δεν διαφέρει αιώνες τώρα, κι είναι απαράλλακτη, όπως στ' αρχαία κείμενα των ιερέων του Άμμωνα στη Μέμφιδα ή στην Οπέτ. Το ίδιο και η μυρωδιά του πηλού στους αχυρόπλινθους, που χρησιμοποιούν ακόμη στα χωριά της ερήμου.

Η ΖΩΗ αλλάζει πλευρό, μα δεν διαφέρει, παρά ελάχιστα. Ο καιρός, ακόμη και σ' αυτό τον 21ο αιώνα, κυλάει αργά στις όχθες του Μεγάλου Ποταμού, γλιστράει στο νερό σαν τις φελούκες κι ακούς την ίδια φράση αιώνες να εξατμίζεται με την πυρά του ήλιου: ΑΥΡΙΟ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΜΕΡΑ.
Η Αίγυπτος είναι ένα απόκρυφο βιβλίο. Είναι σαν να ανοίγω το «Βιβλίο των νεκρών», εκεί στις γειτονιές της Έσνα, μ' ένα σμάρι μαυροντυμένες γυναίκες να στροβιλίζονται και να ξορκίζουν το θάνατο, ρίχνοντας χώμα στα κεφάλια τους, όπως και πριν από χιλιάδες χρόνια.

Ο ΘΑΝΑΤΟΣ είναι ο αιώνιος φόβος του ανθρώπου, και η Αίγυπτος το γνωρίζει πέραν παντός άλλου.
Είναι αυτός ο λαμπερός μύθος του θεού, που θέλει τον ηλιακό δίσκο να δίνει κάθε ξημέρωμα, μάχη στην ανατολή, μ' εκείνο τον ουροβόρο όφι, που απειλεί να τον καταπιεί. Κι ένα αιώνιο σκαθάρι τον βοηθάει, κατατροπώνοντας τον καταχθόνιο όφι, έτσι, που το χρυσό άρμα του Άμμωνα βρίσκει τον τρόπο να γλιστράει στον ουρανό της μέρας.
Η Αίγυπτος, λες και είναι χειροπιαστή και χειροποίητη. Οι πίττες, που ψήνουν στη φωτιά οι νομάδες μυρίζουν πάντα λαχταριστό, ψημένο, άζυμο ψωμί, μόνο αλεύρι με νερό. Δεν έχει αλλάξει ούτε ο τρόπος, ούτε και η μυρωδιά, αλλά και η γεύση αιώνων, γι' αυτό το ψωμί.
ΤΑ μπράτσα του Νούβιου κωπηλάτη στο Ασσουάν, που τραβάει κουπί να προσεγγίσει στην Ελεφαντίνη, είναι τα ίδια, με εκείνα στις τοιχογραφίες. Οι μυώνες στα πόδια τους κάνουν μοχλό με το σκαρμό της βάρκας...
« Εγώ είμαι. Ο Φαραώ-Ζωή-Υγεία-Δύναμη...»!
Ο ιερέας στη στέγη του Ναού, που έχει βάρδια μέχρι το ξημέρωμα, και ξέρει απ' έξω τα άστρα του ουρανού, τις διαδρομές τους και τις ώρες.
Και οι καμηλιέρηδες σήμερα, το ίδιο κάνουν.
«Φύλαξέ με από τη χωλή χρονιά...», γράφει ένας γραφέας του Φαραώ Ραμσή Γ΄, και τα λόγια του φτάνουν απαράλλακτα στις μέρες μας γι' αυτόν που σπέρνει ακόμη στο Κομόμπο.



Η χωλή χρονιά!
Η Αίγυπτος ήταν πάντοτε δύσκολος τόπος, για να φοβάται ο Αιγύπτιος ανέκαθεν τη χωλή χρονιά.
Και σήμερα η Αίγυπτος είναι η χώρα του Μεγάλου Ποταμού. Η χώρα Κεμέτ, που είναι «δώρο των θεών». Η χώρα του Μεγάλου Ραμσή Β΄, της Φαραώ Χατσεψούτ, του Χέοπα, του Ακενατόν, της Νεφερτάρι και της Νεφερτίτης.
Η Αίγυπτος είναι η Χώρα του Θεού, που κυλάει τα νερά του στο κορμί της. Η χώρα της Αθώρ, του Όσιρη, του Άμμωνα, και της Ίσιδας.



Η Αίγυπτος είναι η χώρα του Νείλου, που τρέφεται από τη λάσπη του. Η χώρα του Χρυσού Ουραίου, η χώρα της Ιβίδας, του Θωτ, των πυραμίδων, της Μαάτ, του κακού Σήθ και της Μπάστετ. Η χώρα του Ωρού...

 

Αίγυπτος - Η χώρα του μεγάλου ποταμού

Rapa Nui - Τα νησιά του Πάσχα

Rapa Nui
Τα νησιά του Πάσχα

Τέσσερις χιλιάδες χιλιόμετρα από τις ακτές της Χιλής...

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΝΑΣΟΣ ΧΡΙΣΤΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: JUAN PABLO LIRA, GUY WENBORNE - KACTUS

«Έτσι συμβαίνει στην ψυχή του ανθρώπου. Έχει ανάγκη να κάνει ένα έργο το οποίο να διαρκέσει, να επιβιώσει στον χρόνο, και το οποίο θα αποτελεί το σύμβολο της ανωτερότητάς του πάνω σε όλη την πλάση. Αυτό που θα καθιερώσει την κυριαρχία του και το οποίο θα τον δικαιώνει εσωτερικά» (Ιούλιος Βερν. Η μυστηριώδης νήσος).

Αν δεν έχεις δουλέψει ναυτικός σε φορτηγά και δεν έχεις βρεθεί καταμεσής του ωκεανού, μίλια μακριά από κάθε στεριά, δεν θα μπορέσεις να καταλάβεις πώς αισθάνεται ο επισκέπτης του νησιού (ή των νησιών) του Πάσχα. Περισσότερο από πέντε ώρες πτήση χρειάζονται για το ταξίδι ανάμεσα στο Σαντιάγο της Χιλής και στο αεροδρόμιο του μοναχικού Ράπα Νούι, όπως ονομάζουν οι ιθαγενείς το μικρό νησί τους. Και δεν κρύβουν τη διάθεσή τους να εντυπωσιάσουν τον τουρίστα, καθώς του επισημαίνουν πως η πλησιέστερη ηπειρωτική στεριά (η ακτή της Χιλής) απέχει σχεδόν τέσσερις χιλιάδες χιλιόμετρα, όσο περίπου απέχει, σε ευθεία γραμμή, το βόρειο ακρωτήρι της Νορβηγίας από την Αθήνα. Δεν παίρνουν, βέβαια, υπόψη κάτι άλλα νησιά, όπως για παράδειγμα το σύμπλεγμα της Γαλλικής Πολυνησίας ή τη νήσο Χουάν Φερνάντες, που απέχουν κατά τι λιγότερο: μόνο γύρω στα τρεις χιλιάδες χιλιόμετρα! Και επικαλούνται, μάλιστα, ένα επιστημονικό επιχείρημα για να επαυξήσουν τον εντυπωσιασμό. Ο χαρακτηρισμός του νησιού ως "νησιού" εξαρτάται κυρίως από την απόσταση, που το χωρίζει από την "κυρίως στεριά", στον κόσμο ολάκερο δεν υπάρχει νησί που να έχει γύρω του πιότερη θάλασσα από το Ράπα Νούι, άρα πρέπει να θεωρηθεί ότι αποτελεί το "περισσότερο νησί της γης μας"!

Προβληματισμός. Νησί ή νησιά;
Όχι ότι έχει ζωτική σημασία το ερώτημα. Σ' όλες τις... γνωστές γλώσσες ο όρος απαντάται στον ενικό: Easter Island, Isle de Paques, Isola di Pasqua. Το ίδιο και στα ισπανικά, στη γλώσσα της Χιλής: Isla de Pasqua. Γιατί, άραγε, σ' εμάς γίνεται ευρύτερα χρήση της λέξης στον πληθυντικό; Μεταφραστικό λάθος; Αποκλείεται, τα λάθη δεν συμβιβάζονται με τον Έλληνα. Επιθυμία να διαφοροποιηθούμε από τους άλλους; Ούτε, είμαστε διαφοροποιημένοι έτσι κι αλλιώς, το δείχνουν και τα γονίδια. Μπα, αλλού πρέπει ν' αναζητηθεί η αιτία: στην επιθυμία μας να κυριολεκτούμε. Γιατί, πράγματι, εκτός από το κυρίως νησί, υπάρχουν και λιγοστές μικρές βραχονησίδες, στις οποίες θα γίνει άλλωστε αναφορά πιο κάτω. Και έχουμε σαφώς ευαισθησία στις βραχονησίδες. Βλέπουμε τι προβλήματα μπορεί να δημιουργηθούν, όταν ένα έγγραφο -επίσημο, παρακαλώ!- ξεχνά να τις μνημονεύσει.
Όπως και να 'χει το πράγμα, η πρώτη εικόνα στα μάτια του ταξιδιώτη είναι ένα μικροσκοπικό, τριγωνικό κομμάτι γης να υψώνει με αυθάδεια το ανάστημά του ανάμεσα στον αέρα και το νερό. Και καθώς προσεγγίζει το αεροπλάνο, όχι μόνο οι απόκρημνοι βράχοι και το άγριο σκουριασμένο χώμα, αλλά και τα πράσινα χαλιά που σκεπάζουν την ενδοχώρα με τους πανταχού παρόντες ευκαλύπτους, όλα αποπνέουν ένα είδος εσωτερικής δύναμης και αποφασιστικότητας, μιας περήφανης -μέχρι και αγέρωχης- τάσης για ενατένιση της ζωής. Η φύση αντικατοπτρίζει τον χαρακτήρα των κατοίκων του νησιού.

Πριν πολλά, πολλά χρόνια...
Σύμφωνα με ορισμένους επιστήμονες ανθρωπολόγους, οι πρώτοι που πάτησαν το πόδι τους σ' αυτή την δυσεύρετη γωνιά πρέπει να προήλθαν από την Ινδονησία, ίσως και να είχαν τις ρίζες τους στην Ινδία. Άλλοι ισχυρίζονται ότι αντίθετη μάλλον ήταν η πορεία, ότι από την αμερικανική ήπειρο έφυγαν όσοι εποίκησαν την Ωκεανία, άρα και το ενδιάμεσο αυτό νησί. Διαφωνία και εδώ. Αλλ' από οπουδήποτε και αν έλκουν την καταγωγή τους, το πολιτιστικό επίπεδο των πρώτων κατοίκων υπήρξε ιδιαίτερα ψηλό, γι' αυτό και η περηφάνια των σημερινών απογόνων τους φαίνεται απόλυτα δικαιολογημένη.
Ο λόγος; Μα τα εκατοντάδες αγάλματα που βρέθηκαν στο νησί, καθώς το ανακάλυψε ο πρώτος εκπρόσωπος του δυτικού πολιτισμού μας, ο Ολλανδός θαλασσοπόρος (ναύαρχος!) Jacob Roggeveen στις 5 Απριλίου 1722. Κυριακή του Πάσχα ήταν η μέρα εκείνη, ιδού και η εξήγηση της ονοματοδοσίας που παραμέρισε την μέχρι τότε ταυτότητα του νησιού: το αρχέγονο και ποιητικό όνομα "Te-Pito-o-te-Henua", "Ομφαλός της Γης"! (Δεν ήσαν οι δικοί μας αρχαίοι πρόγονοι οι μοναδικοί εθνοκεντρικοί στην υφήλιο. Και, ίσως, οι μακρινοί αυτοί νησιώτες να είχαν κάπως μεγαλύτερο δίκιο).
Δεν είναι, ωστόσο το εν λόγω κομβικό σημείο αυτό που συνδέει τα νησιά του Πάσχα με την Ελλάδα. Είναι τα αγάλματα, τα διάσπαρτα (κατά εκατοντάδες) στη σχετικά μικροσκοπική επιφάνεια του κυρίως νησιού εκείνα είναι που ελκύουν την προσοχή του παρατηρητή. Και, φυσικά, με άφθονη φαντασία, να εξηγούμαστε. Και με πολλή προσοχή, για να μη προκληθούν βίαιες αντιδράσεις εθνικιστικής φύσεως. Αλλ' ας πιάσουμε το νήμα απ' την αρχή.

Οι Τεράστιες προτομές Μοάι.
Στην εκεί νησιώτικη ντοπιολαλιά ονομάζονται "Μοάι". Υλικό κατασκευής τους έχουν ένα πέτρωμα που προέρχεται από το ηφαιστειογενές έδαφος του Ράπα Νούι και, ειδικότερα, από τα λατομεία του ηφαιστείου Ράνο Ραράκου. Ποικίλλουν σε μέγεθος, ανάμεσα σε ενάμισι μέτρο το μικρότερο και σε είκοσι δύο περίπου μέτρα το μεγαλύτερο, ένα γιγαντιαίο κατασκεύασμα που δεν έφτασε στην τελείωσή του και κείτεται ξαπλωμένο στην πλαγιά του ηφαιστείου, χωρίς να έχει αποσπαστεί από τον βράχο του, ένα υπερμέγεθες έμβρυο επικολλημένο πεισματικά στον πλακούντα του.
Κατά μια αρκετά διαδεδομένη εκδοχή (αλλ' όχι με απόλυτη βεβαιότητα, γιατί γραπτά μνημεία δεν υπάρχουν και η προφορική παράδοση έχει χαθεί μέσα στην αχλή των αιώνων) τα αγάλματα απεικονίζουν γενάρχες οικογενειών και επιφανή μέλη τους. Η τιμή και ο σεβασμός που οφείλουν να αποτίνουν οι μεταγενέστεροι στους ιδρυτές της φυλής τους, καθώς και στους λαμπρότερους από τους προγόνους τους, εκφραζόταν με τη λάξευση των προτομών τους. Χαρακτηριστικό σημείο των γλυπτών, συνάμα δε ένδειξη ότι για ανθρώπους επρόκειτο και όχι για θεότητες, αποτελεί η διαφορετική μορφή του καθενός. Χρησιμοποιώντας τα πρωτόγονα μέσα που διέθεταν οι τεχνίτες την εποχή εκείνη (η κατασκευή των αγαλμάτων ανάγεται στην περίοδο .......) και χωρίς να διεκδικούν τυχόν δάφνες λεπτεπίλεπτης σμίλευσης, κατόρθωσαν να διαφοροποιήσουν τη μορφή του καθενός.
Το μέγεθος και οι διαστάσεις της μύτης και των αυτιών, το σχήμα και η προεξοχή που εμφανίζουν τα χείλη σε σχέση με το υπόλοιπο πρόσωπο, το στήθος και η κοιλιά, όπως επίσης και η ποικιλία της μορφής των καλυμμάτων του κεφαλιού (παρίσταναν καπέλα ή μαλλιά δεμένα σε ιδιότυπες κομμώσεις), όλα αυτά τα χαρακτηριστικά διαφέρουν. (Για τα μάτια δεν υπάρχει τρόπος σύγκρισης, δεδομένου ότι χάθηκαν στο πέρασμα των αιώνων, και ορισμένα έχουν απλώς τοποθετηθεί ξανά μετά τις εργασίες αποκατάστασης.)
Ένα μόνο σημείο κοινό έχουν όλα τα Μοάι: τους βραχίονες, που πέφτουν κατακόρυφα και εφάπτονται με το σώμα. Θυμίζουν (κι ας μην εκληφθεί ως ιεροσυλία ο παραλληλισμός) τα χέρια των δικών μας Κούρων! Εντάξει, ούτε οι καλοδουλεμένοι βόστρυχοι στολίζουν το πρόσωπο ούτε τα σγουρά γένια υπογραμμίζουν την ανδροπρέπεια του ειδώλου ούτε οι όποιες κυματιστές πτυχές των χιτώνων αναδεικνύουν καλλίγραμμα το σώμα. Προαναφέρθηκε, άλλωστε, ότι για προτομές πρόκειται, τεράστιες και ογκώδεις μεν, επιβλητικά τοποθετημένες σε βαρύγδουπα υπερυψωμένα βάθρα, αλλά πάντως προτομές. Όχι ολόσωμα αγάλματα.
Φαίνεται, λοιπόν, πως οι καλλιτέχνες αντιμετώπισαν και εκεί το ίδιο πρόβλημα, βρέθηκαν μπροστά σε αντίστοιχο δισταγμό, παρόμοιο με εκείνον που συγκράτησε τους Έλληνες της πρώιμης περιόδου και δεν τους επέτρεψε να ξεφύγουν από τη στατικότητα των έργων και να πραγματοποιήσουν το άλμα προς την κίνηση. Και οι μακρινοί νησιώτες έμειναν σ' αυτό, δεν εξελίχθηκαν. Άφησαν, όμως, κληροδοτήματα ανεπανάληπτης αξίας, αν αναλογιστεί κανείς αφενός την εποχή που τα δημιούργησαν και αφετέρου τον αριθμό τους: περισσότερα από χίλια, σε μια επιφάνεια λίγων τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Μια ιδιαίτερη ιεροτελεστία...
Κάτι άλλο τώρα. Σαν να μην αρκούσαν τα Μοάι, στον επισκέπτη των νησιών του Πάσχα προσφέρεται και ένα επιπλέον αξιοθέατο (εκτός, βέβαια, από τις φυσικές καλλονές και τις απλές, αλλά αξιοπρόσεκτες, γαστριμαργικές απολαύσεις).
Πρόκειται για τον λατρευτικό χώρο Ορόνγκο, ένα σύμπλεγμα μικρών και χαμηλών κατοικιών, λιθόκτιστων στο ψηλότερο σημείο του βράχου που, από τη μια μεριά ατενίζει με δέος τον απειλητικό κάποτε κρατήρα του ηφαιστείου Ράνο Κάου και από την άλλη βυθίζεται απόκρημνα στον ακατάπαυστα ανήσυχο Ειρηνικό Ωκεανό. (Ας επιτραπεί κι εδώ, στο αθεράπευτα ελληνοκεντρικό μάτι να δει μια πινελιά θηραϊκού τοπίου, με τα Φυρά, την Οία και τη Θηρασιά να αιωρούνται ανάμεσα στον κρατήρα και την καλδέρα).
Ο λατρευτικός αυτός χώρος αποτελούσε, τον ομφαλό θρησκευτικής αφοσίωσης των ιθαγενών, το κέντρο της ετήσιας ιεροτελεστίας προς τιμή του θεού Μάκε-Μάκε και του "πτηνάνθρωπου" Τανγκάτα Μάνου. Μιας ιεροτελεστίας που τελούνταν κατά τον μήνα Σεπτέμβριο, τον πρώτο μήνα της άνοιξης του νότιου ημισφαιρίου. Μιας ιεροτελεστίας που, αν την προσέξει κάποιος απροκατάληπτα σε μερικές λεπτομέρειές της, μπορεί να παρατηρήσει μερικές απόμακρες ομοιότητες με άλλες, κατοπινές τελετές.
Κατά τον μήνα Σεπτέμβριο, λοιπόν, συγκεντρώνονταν στον βράχο και εγκαταβιούσαν στα οικήματα αυτά, με την ημικυκλική διάταξη και την εξωτερική εμφάνιση παρατηρητηρίου για πολεμική οχύρωση, οι φύλαρχοι του νησιού συνοδευόμενοι από μια μικρή ακολουθία. Ήταν ακριβώς η εποχή που το ιερό αποδημητικό πτηνό Μανουτάρα προσέγγιζε και πάλι το νησί, για να εναποθέσει τα αυγά του στην βραχονησίδα (για την οποία έγινε λόγος στην αρχή). Και οι φύλαρχοι επρόκειτο να αποδυθούν στον αγώνα αναζήτησης και εύρεσης του πρώτου αυγού, κάτι που θα χάριζε στον νικητή τον τίτλο του "πτηνάνθρωπου" και την πρωτοκαθεδρία μεταξύ των άλλων φυλάρχων για ένα χρόνο.
Θυσίες, δεήσεις, προσευχές, σεβάσμια επίκληση των θεϊκών δυνάμεων, όλες οι απαραίτητες σε μια τόσο σπουδαία τελετή προκαταρκτικές ενέργειες πραγματοποιούνταν έγκαιρα επάνω στον ιερό βράχο Ορόνγκο. Μέχρι την ημέρα που εμφανίζονταν στον ορίζοντα τα κατάκοπα φτερά του Μανουτάρα, το έναυσμα για το ξεκίνημα του διαγωνισμού. Οπότε οι διαγωνιζόμενοι, με κίνδυνο της σωματικής τους ακεραιότητας (ή και της ζωής τους) κατέβαιναν τις μυτερές πέτρες του ψηλού και ανεμοδαρμένου βραχογκρεμού και, στη συνέχεια, διέσχιζαν το φουρτουνιασμένο πέρασμα μέχρι το ερημονήσι, παλεύοντας μια με τη θάλασσα και μια με καρχαρίες που τύχαινε να περιφέρονται στην περιοχή. Στο τέλος, αν έφταναν αρτιμελείς, παρέμεναν βρεγμένοι και νηστικοί και ανέμεναν το ιερό αυγό.
Και ο μεν τυχερός επέστρεφε θριαμβευτής και τροπαιούχος, οι δε άλλοι αναγκάζονταν να πάρουν τον δρόμο της επιστροφής αναγνωρίζοντας τον νικητή και ζητωκραυγάζοντάς τον. (Εδώ, αξίζει ν' αναφερθεί μια σημαντική λεπτομέρεια. Τις περισσότερες φορές, τη δοκιμασία των βράχων, της θάλασσας και της ερημιάς στο μικρό νησί απέφευγαν να την υποστούν οι ίδιοι οι φύλαρχοι! Έστελναν τα πρωτοπαλίκαρά τους, τους αντιπροσώπους τους! Σαν μεσαιωνικοί άρχοντες που έβαζαν να μονομαχήσουν οι ιππότες τους.)



Το σημείο, όμως, που η ιεροτελεστία δημιουργεί έντονα ερωτήματα είναι αυτό που σχετίζεται με το βραβείο του νικητή. Ούτε οικονομική επιβράβευση ούτε τελετουργική απόδοση τιμών ούτε καν κότινος. Αντί όλων αυτών, επιβαλλόταν καθολική κουρά στον φύλαρχο (όχι μόνο μαλλιά και γένια, αλλά και στις βλεφαρίδες και στα φρύδια έπεφτε αποτρίχωση), εγκλεισμός σε σπηλιά με πλήρη απομόνωση, απαγόρευση οποιασδήποτε επαφής (εκτός εκείνης με τους φρουρούς) και, τέλος, ειδική νηστευτική διατροφή! Παράλληλα, ωστόσο, του αναγνωριζόταν η ισχύς και το κύρος του Τανγκάτα Μάνου, του "πτηνάνθρωπου". Σ' αυτή, όμως, την περίπτωση τα όποια οφέλη τα αποκόμιζε αυτοπροσώπως, όχι μέσω τρίτου.
Περίεργες, αλλά ενδιαφέρουσες συνήθειες που γεννούν αρκετές σκέψεις στον περιηγητή, καθώς περιδιαβάζει τα δρομάκια του Χάνγκα Ρόα, του μοναδικού χωριού του Ράπα Νούι στο μέσο του πουθενά. Στα νησιά του Πάσχα, τέσσερις χιλιάδες χιλιόμετρα από τις ακτές της Χιλής...

 

 


ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ ΣΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΩΣ3: ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ - AMAZONIOΣ - ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ - ART HOTELS - ART PARIS - ART KOLOGNE - ΑΙΘΙΟΠΙΑ - ANΔΑΛΟΥΣΙΑ - ΑΦΡΙΚΗ - ΒΑΛΚΑΝΙA - ΒΑΝΟΥΑΤΟΥ ΝΟΤΙΟΣ ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ - ΒΑΛΧΑΛΛΑ - ΒΑΡΚΕΛΩΝΗ - ΒΕΝΕΤΙΑ - ΒΕΡΟΛΙΝΟ - ΒΕΡΟΝΑ - BΡΥΞΕΛΛΕΣ - CARTAGENA - ESPIRITU SANTO - INΔΙΕΣ - ΙΣΛΑΝΔΙΑ - ΙΡΑΚ - ΙΡΑΝ - ΚΑΪΡΟ - ΚΑΡΑΪΒΙΚΗ - ΚΟΥΒΑ - ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ - ΝΕΙΛΟΣ - ΝΟΤΙΟΣ ΑΦΡΙΚΗ - ΙΣΗΜΕΡΙΝΟΣ - KASSEL - KOΛΟΜΒΙΑ - ΚΟΠΕΝΧΑΓΗ - ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ - ΛΟΝΔΙΝΟ - ΜΑΔΡΙΤΗ - ΜΑΛΑΟΥΙ - ΜΟΣΧΑ - ΝΟΡΒΗΓΙΑ - ΟΔΗΣΣΟΣ - ΟΥΓΚΑΝΤΑ - ΠΑΡΙΣΙ - ΠΕΡΓΑΜΟΣ - ΠΕΡΟΥ - ΠΙΖΑ - ΡΑΡΟΤΟΝΓΚΑ - RAPA NUI, TA ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ - ΣΑΝΤΙΑΓΟ - ΣΜΥΡΝΗ - ΣΡΙ ΛΑΝΚΑ - ΣΑΡΑΓΕΒΟ - ΣΟΒΕΤΟ - ΣΟΦΙΑ - ΤΖΙΜΠΟΥΤΙ - ΤΟΚΥΟ - TΟΛΕΔΟ - TOΡΙΝΟ - ΤΥΝΗΣΙΑ - ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ - ΧΙΛΗ

 

 
Νοέμβριος 2014
Editorial
Περιεχόμενα
Παράθυροiμεiθέα
του Γιώργου Ανδρέου
Διογένους Λέξεις
του Διογένη Δασκάλου
Ρεύμα...
του Σπύρου Ορνεράκη
Σκάντζα Βάρδια
του Μπάμπη Ξαρχάκου
Ζαπink
του Soloup
Ταξίδιiστοiχρόνο
του Νίκου Ζερβονικολάκη
Χώστρια
Ωστρικήiσκόνη
Συνεντεύξεις
Λόγιαiστοiχαρτί
Πολιτική
ΑποστολήιτουιΩς3
Βιβλίο
Τόπος
Ζωντανόςiπλανήτης
Μουσική
Θέατρο
Κινηματογράφος
Εικαστικά
Χορός
Φωτογραφία

Αrtως Radio
Μουσική, Συνεντεύξεις, Θέατρο, Λόγια στον αέρα...
Αφιερώματα
Οι άνθρωποι που ήθελαν
να αλλάξουν τον κόσμο!