iΑρχικήiσελίδα

iΤαυτότητα

iΠεριεχόμενα

iΑρχείο

iRadio Αrtως

iExodως3

 

 

 

 

 

 

 

 
Ένα ταξίδι στο χρόνο

ΝΑΥΠΑΚΤΟΣ
Η Ναυμαχία Της Ευρώπης

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΝΙΚΟΣ ΖΕΡΒΟΝΙΚΟΛΑΚΗΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΟΡΕΣΤΗΣ ΖΕΡΒΟΝΙΚΟΛΑΚΗΣ

«...Ναυπήγνυμι θα πει, ναυπηγώ, φτιάχνω καράβια, έτσι, η Ναύπακτος δηλώνει εξ αρχής με μόνο το ωραίο, αρχαίο της όνομά, ότι η πόλη αυτή είναι καραβομάνα...»


Η είσοδος του λιμανιού, με τον ανατολικό οχυρωματικό πύργο να καθρεφτίζεται στα νερά της θάλασσας.

Μια πανάρχαια πόλη, που η ζωή της φαίνεται να ξεπερνά τα 3.500 χρόνια, αγγίζοντας τα ρείθρα της προϊστορίας. Μια πόλη που μοιάζει να μην έχει ηλικία, παρατηρώντας τα σημάδια της, στο κάστρο, στα σπίτια, στο λιμάνι. Μια πόλη φουριόζα, με τη νεολαία να βουίζει στα σωθικά της, σαν μελίσσι. Είναι και η φερώνυμη ναυμαχία μια παράμετρος ακόμη για τη διασημότητά της, με εύσημα ευρωπαϊκά και ανεξίτηλο το σημάδι της στο χρόνο. Η Ναύπακτος είναι ένα μικρό, πέτρινο λιμάνι, που μοιάζει με δαγκάνες κάβουρα! Ένα λιμάνι, που δεν υπάρχει όμοιό του. Πιο πολύ κάνει σκηνικό, για ταινίες με κουρσάρους. Κι όταν πέφτει πάνω του η ομίχλη, κάνει τη φαντασία να οργιάζει.


Η θέα από το λιμάνι προς το λόφο του Ιτς-Καλέ, με την παλιά πόλη μέσα στο κάστρο
και τις πέντε οχυρωματικές του ζώνες, μέχρι την κορυφή.

Με ένα espresso στο στέκι της μουριάς, μου λέει ο φίλος μου πως πάει κι έρχεται ο χρόνος. Σκαρί γερό αυτό το λιμάνι, όπως και το κάστρο όλο, που ανεβαίνει από το ρείθρο της θάλασσας μέχρι το λόφο, δεν ήταν εύκολο ποτέ να πέσουν. Χωρισμένο σε ζώνες, όπως ανηφορίζει στην πλαγιά του λόφου, το κάστρο αυτό έχει από την κατασκευή του τουλάχιστον τρεις αμυντικές αναπνοές, βάζοντας έτσι σε μεγάλα ρίσκα αυτόν που θα τολμούσε να το κοιτάξει από τη θάλασσα, για να του επιτεθεί.
Πάνω από τη «σιδερόπορτα» στέκεται ακμαίο ακόμη το λιοντάρι της Γαληνοτάτης, στο οικόσημο του κάστρου. Η σφραγίδα των Ενετών, που αντί για το αρχαίο της όνομα, έδωσαν στη Ναύπακτο δικό τους όνομα, αποκαλώντας τη Lepanto.
Τριανταπέντε μέτρα είναι το άνοιγμα του λιμανιού και λένε πως έκλεινε με αλυσίδες, για ασφάλεια. Θαρρείς και είναι ένα prive λιμάνι. Σήμερα φιλοξενεί μόνο βάρκες και στους μόλους του απλώνουν δίχτυα οι ψαράδες. Μια τουριστική εικόνα, μαζί με τις καρέκλες των μαγαζιών, που είναι απλωμένες και αυτές δίπλα στα δίχτυα.
Στο δυτικό βραχίονα του λιμανιού, σε ένα χώρο που μοιάζει με κρύπτη, στέκει το άγαλμα του Θερβάντες. Του γνωστού, Μιχαήλ Θερβάντες, που έγραψε τον Δον Κιχώτη.


Το λιμάνι, όπως φαίνεται από την κορυφή του κάστρου.

Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ
Ο Θερβάντες πήρε μέρος (στις 7 Οκτωβρίου του 1571) στη ναυμαχία της Ναυπάκτου και τραυματίστηκε σοβαρά στο αριστερό του χέρι. Ήταν αξιωματικός στο πολεμικό πλοίο «Μαρκησία», και ζήτησε ο ίδιος να μπει στη φωτιά της Ναυμαχίας, παρ' ότι ήταν άρρωστος, με πυρετό εκείνη τη μέρα, που επρόκειτο να χαράξει τη ζωή του και θα πει αργότερα γι' αυτή τη ναυμαχία, ότι είναι «το πιο δοξασμένο γεγονός που είδαν ποτέ ή θα δουν οι αιώνες»!
Σίγουρα, ο Θερβάντες και οι άλλοι όλοι, που πήραν μέρος σ' αυτή την ξακουστή Ναυμαχία του Lepanto, δεν κυνηγούσαν «ανεμόμυλους», όπως ο Δον-Κιχώτης. Η ναυμαχία αυτή έπαιξε καθοριστικό ρόλο για την τύχη της Ευρώπης. Μπορεί και για την τύχη όλου του κόσμου.
Στη ναυμαχία της Ναυπάκτου αναμετρήθηκαν δυο κόσμοι διαφορετικοί. Μέχρι και σήμερα αυτοί οι κόσμοι παραμένουν το ίδιο διαφορετικοί. Επίμονα διαφορετικοί.
Ο στόλος της Ευρώπης, με το ναυτικό της Ισπανίας, της Μάλτας και της Βενετίας, έβαλε τότε απέναντί του το στόλο των Οθωμανών και κέρδισε.
Αν κέρδιζαν οι απέναντι, ο κόσμος σήμερα θα ήταν διαφορετικός.
Αρχιναύαρχος αυτού του Χριστιανικού Στόλου, που έπλευσε κατά του Οθωμανικού, ήταν ο αδελφός του Βασιλιάς της Ισπανίας, Δον Ιωάννης ο Αυστριακός.
Στις 17 Σεπτεμβρίου ο στόλος αυτός αποπλέει από τη Μεσσήνη της Ιταλίας, με προορισμό τις Ελληνικές θάλασσας, για να συναντήσει τον Οθωμανικό. Έξι 6 Γαλεάσσες, 209 Γαλέρες και 70 Φρεγάτες, είναι η δύναμη του Χριστιανικού στόλου, σύνολο 285 πλοία. Και τα πλοία αυτά μεταφέρουν δύναμη πεζικού 28.000 ανδρών από τους οποίους 8.000 ήταν Έλληνες.


Δαφνοστεφανωμένος ο συγγραφέας του «Δον Κιχώτη», Μιχαήλ Θερβάντες,
αγναντεύει μπρούτζινος τις επάλξεις του λιμανιού.


Ο Οθωμανικός στόλος είναι και αυτός ένα σύμπυγμα από Αιγυπτιακά, Τουρκικά και Αλγερινά, με κορμό του τον Αιγυπτιακό στόλο και με Αρχιναύαρχο τον Καπουδάν πασά Αλί Ζαζέ μουεζίν. Ο στόλος αυτός αριθμεί 273 πλοία: 210 πλοία τύπου γαλέρας και 63 τύπου γαλιότας.
Οι δυο στόλοι μοιάζουν ισοδύναμοι και στις 7 Οκτωβρίου του 1571 θα βρεθούν ο ένας απέναντι στον άλλο, στον κόλπο του Lepanto (Ναυπάκτου), όπως σημειώνουν οι χρονικογράφοι της Ναυμαχίας, κοντά στις νήσους Εχινάδες και το ακρωτήριο Σκρόφα.
Ακολούθησε ο όλεθρος για τον Οθωμανικό στόλο, που απώλεσε τα περισσότερα από τα σκάφη του. Μόνο 40 από τα 273 πλοία του Οθωμανικού στόλου κατάφεραν να εγκαταλείψουν τη ναυμαχία και να διαφύγουν, ενώ στο πεδίο των συγκρούσεων άφησαν 30.000 νεκρούς και 15.000 αιχμαλώτους.
Για τον Χριστιανικό στόλο οι απώλειες ήταν 15 πλοία και 8.000 νεκροί.
Για την ιστορία της θάλασσας, η Ναυμαχία της Ναυπάκτου ήταν η τελευταία που έγινε με κωπήλατα πολεμικά πλοία, σφραγίζοντας έτσι μια πορεία 25 αιώνων, από τα προϊστορικά χρόνια και τα πλοία εκείνων των καιρών.
Πολλοί λένε ότι στη ναυμαχία της Ναυπάκτου αναμετρήθηκαν δυο θρησκείες με το στόλο των Χριστιανών απέναντι στο στόλο των Οθωμανών. Είναι οπωσδήποτε μια αλήθεια. Όμως δεν είναι ολόκληρη.
Άλλοι υποστηρίζουν ότι στη ναυμαχία της Ναυπάκτου αναμετρήθηκαν δυο πολιτισμοί, δυο κόσμοι διαφορετικοί, που δεν μοιάζει καθόλου ο ένας με τον άλλο. Όποιος θα κέρδιζε αυτό τον αγώνα, ήταν φανερό πως θα έδινε τόπο στον πολιτισμό του να κυριαρχήσει. Κυριάρχησε η Ευρώπη, ευτυχώς! Έτσι, χωρίς άλλο σχόλιο.


Η αναμνηστική πλάκα που αφιέρωσε η Πόλη της Βενετίας στη Ναύπακτο (Lepanto)
σε ανάμνηση της ιστορικής Ναυμαχίας της 7ης Οκτωβρίου 1571.


Η ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ
Στο κείμενο μιας αναμνηστικής πλακέτας, που έχει εντοιχιστεί στο πάρκο Θερβάντες, στο δυτικό βραχίονα του λιμανιού, και το υπογράφει η Πόλη της Βενετίας, η Ναυμαχία της Ναυπάκτου χαρακτηρίζεται η «μεγαλύτερη στην ιστορία του κωπήλατου Ναυτικού».
Στην πραγματικότητα, αυτή η Ναυμαχία με την έκβασή της, έχει βάλει τη σφραγίδα της στην ελευθερία της Ευρώπης.
Θα μπορούσε να είναι μια πόλη-μουσείο και για το κάστρο και για το παλιό ύφος που διατηρεί, με τα καστρόσπιτά της, τα σοκάκια και ό,τι ακόμη απομένει κειμήλιο του παρελθόντος, ενταγμένο στην σημερινή ζωή της πόλης. Ειδικά το κάστρο της Ναυπάκτου, με τις πέντε αλλεπάλληλες οχυρώσεις του, διαταγμένες σε ζώνες, από το λιμάνι, μέχρι την κορυφή του λόφου, σε καταπληκτική διατήρηση, είναι ένας ζωντανός θρύλος για μια οχύρωση που αγγίζει την τελειότητα.
Δυο στιβαροί πέτρινοι βραχίονες διατρέχουν την πλαγιά από την κορυφή του λόφου Ιτς-Καλέ, κατηφορίζοντας προς τη θάλασσα και όταν πια φτάνουν στην ακτή, συγκλίνουν και με δυο οχυρούς βραχίονες σχηματίζουν το κλειστό, οχυρωμένο λιμάνι.
Κατά διαστήματα, τέσσερα εγκάρσια τείχη ενώνουν τους δυο αυτούς βραχίονες, δημιουργώντας οχυρωματικές ζώνες, που κλείνουν με πόρτες και θα μπορούσαν έτσι να αυτονομηθούν, κάθε φορά που θα υπήρχε λόγος. Αν κάποιος εχθρός δηλαδή, καταλάμβανε τη ζώνη του λιμανιού, η άμυνα του κάστρου μετατοπιζόταν σε μια δεύτερη, τρίτη ή και τέταρτη οχυρή γραμμή, καθώς στον τειχισμό του κάστρου υπάρχουν κυκλικοί και τετράγωνοι πύργοι, κανονιοθυρίδες, πολεμίστρες, επάλξεις και προμαχώνες.
Μέχρι και οι Ιππότες της Ρόδου πέρασαν από αυτό το κάστρο, ενώ τη σημερινή του μορφή την οφείλει στους Ενετούς, που το σφράγισαν άλλωστε και με το φτερωτό λιοντάρι του Αγίου Μάρκου, το λιοντάρι της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας.


Η θέα στην πόλη με τα υπέροχα σπίτια, από τις επάλξεις του λιμανιού.

ΒOCCA DI MARE
Η Ναύπακτος, ωστόσο, δεν είναι μουσείο και ούτε δίνει αυτή την αίσθηση. Η πόλη σφύζει από ζωή. Σφύζει από νεαρόκοσμο, που την κατακλύζει τα Σαββατοκύριακα.
Η περιοχή του λιμανιού φαίνεται πως ήταν πάντοτε η καρδιά της Ναυπάκτου. Και σήμερα η ζωή της πόλης οργανώνεται γύρω από αυτή την πλατεία του λιμανιού, που μοιάζει με υπέροχο σκηνικό. Ένας τεράστιος πλάτανος εντυπωσιάζει και αυτός, με το παντοκρατορικό του στυλ, σκεπάζοντας ολόκληρη την πλατεία.
Τα σπίτια του λιμανιού είναι φανερό ότι έρχονται από ένας βάθος χρόνου και κουβαλούν πάνω τους κομμάτια από το ιστορικό της Ναυπάκτου. Σήμερα έχουν αλλάξει χρήση σχεδόν όλα και από κατοικίες που ήταν παλιά, έχουν γίνει μπαράκια, cafe ή άλλα μαγαζιά.


Και ο παντοκρατορικός πλάτανος, που δεν χωράει στη φωτογραφία,
έστω και με ένα υπερευρυγώνιο φακό, fish-eye. Με τα κλαδιά του σκεπάζει όλη την πλατεία, πάνω από το λιμάνι.


Τα απογεύματα με κάλμα θάλασσα και με τον ήλιο να χαϊδεύει τις προσόψεις τους πριν δύσει, αυτά τα όμορφα σπίτια καθρεφτίζονται στην κλειστή θάλασσα του λιμανιού με ένα μαγευτικό τρόπο.
Το βράδυ, η πόλη αλλάζει ολωσδιόλου όψη. Η Ναύπακτος ξενυχτά, ιδιαίτερα τα Σαββατοκύριακα, χειμώνα-καλοκαίρι και στα σοκάκια γύρω απ' το λιμάνι υπάρχει συνωστισμός.
Το άνοιγμα του λιμανιού μοιάζει με στόμα. Βocca di mare. Δεν μπορώ να φανταστώ πως μπορεί να ήταν η Ναύπακτος χωρίς τη θάλασσα και αυτό το εμβληματικό λιμάνι της. Μια πόρτα στο χρόνο.


Ένα λιμάνι, μια αγκαλιά, γεμάτο χρώμα και ψαρόβαρκες.


Και οι καρέκλες, που δεν φεύγουν ποτέ από το μόλο, προσδοκώντας μια φθινοπωρινή ή χειμωνιάτικη λιακάδα.



 

Αιγαίο, αιγές,
αιγίδα, επαιγίζω...
Δελφοί:
με οδηγό Τον Παυσανία
Εκ Σπλάχνων
Γης Ανέρωθε
Η Πορτάρα
του ήλιου στη Νάξο

Τήνος: Μοναστήρια
Οι Καθρέπτες του χρόνου

Κνωσός:
Ο Πρίγκιπας των κρίνων
Το Μυστήριο
Μιας Λιβελούλας
Νεφερτίτη:
Η Προτομή της οργής
Σαντορίνη: Ξεστή 3
Κάβος:
Ενα Μυσταγωγικό έθιμο
Ένας Ταύρος
τρέχει στη Μεσόγειο
Ρώμη:
Fonatana Di Ttrevi
Ο Σφραγιδοφύλακας
Του Φαραώ Ακενατόν
Ιερές Φωτιές:
Τα Πύραυνα Του Εξαγνισμού

Ελούντα:
Η Αρχαία «Όλους»

Τριζόνι:
Ο Ηχος Του Καλοκαιριού
Ζάρκος:
Ληστεία στο παλάτι
Ψείρα: Δυο Ωραίες
Κυρίες 4.000 Ετών
Ολυμπία:
Με τα στεφάνια της ελιάς
Ένα Σκαθάρι
Οδηγεί το χρόνο
Η Μούμια
Mιας ιέρειας του Άμμωνα
Κούλες:
Rocca al Mare
Τo όνομα του Ρόδου:
στο παλάτι των ιπποτών
Λάβα στους κρατήρες
Της Σαντορίνης

Μάλια Κρήτης:
Συνoικία «Μ»

Δήλος: Ένα Αρχαίο εργαστήριο κοσμημάτων

Ναύπακτος:
Η Ναυμαχία Της Ευρώπης

Η λίμνη των μύθων:
Στον Αγ. Νικόλαο Κρήτης

Σαντορίνη:
Η ζωή με το ηφαίστειο

Ηνίοχος:
Η έκφραση της τελειότητας

Μαλάβρα - Μινώα:
Το Δύσκολο Πέρασμα

Αζοριάς - Καβούσι:
Mια αρχαία κουζίνα

Η τοιχογραφία του στόλου
στην προϊστορική Θήρα

Μυστικά σύμβολα
κρυμένα στους τοίχους Μινωικών παλατιών

Κορκοδειλόσαυρες
στη Δήλο