Oι άνθρωποι που ήθελαν
να αλλάξουν τον κόσμο
Μάνος Χατζιδάκις
Μελίνα Μερκούρη
Μάνος Λοϊζος
Μίκης Θεοδωράκης
Νίκος Καββαδίας
Γιάννης Ρίτσος
Γιώργος Σεφέρης
Ιάκωβος Καμπανέλλης
Τσε Γκεβάρα
Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα
Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι
Νίκος Μπελογιάννης
Άγγελος Σικελιανός
Άρης Βελουχιώτης
Πάμπλο Νερούδα
Ανδρέας Εμπειρίκος
Μπέρτολτ Μπρεχτ
Παύλος Σιδηρόπουλος
Χάρολντ Πίντερ

Μανώλης Αναγνωστάκης

Βλαντίμιρ Λένιν
Μαρία Δημητριάδη

Οδυσσέας Ελύτης

Κώστας Βάρναλης
Κάρολος Κουν
Κώστας Καρυωτάκης
Βασίλης Τσιτσάνης
Νίκος Παπάζογλου
Τζον Λένον
Πάτι Σμιθ
Γεώργιος Καραϊσκάκης
Νίκος Καζαντζάκης
Κωνσταντίνος Καβάφης
Νίκος Ξυλούρης
Μάνος Ξυδούς
Στρατής Τσίρκας
Φερνάντο Πεσσόα
Νικόλας Άσιμος
Τσαρλς Μπουκόφσκι
Κατερίνα Γώγου


Ειδικά αφιερώματα
Λίνα Νικολακοπούλου
Σταμάτης Κραουνάκης
Κική Δημουλά
Βασίλης Παπακωνσταντίνου
Διονύσης Τσακνής
Νίκος Εγγονόπουλος
Δημήτρης Χορν
Θόδωρος Αγγελόπουλος
Θάνος Μικρούτσικος
Αλέξης Μινωτής
Μίμης Πλέσσας
Χάρις Αλεξίου
Δήμητρα Γαλάνη
Θανάσης Βέγγος
Λαυρέντης Μαχαιρίτσας
Σταύρος Ξαρχάκος
Νίκος Γκάτσος
Μάρκος Βαμβακάρης
Γιάννης Τσαρούχης
Κατίνα Παξινού
Μιχάλης Καραγάτσης
Διονύσης Σαββόπουλος
Ελένη Καραϊνδρου
Άντριου Λόιντ Γουέμπερ
Πέδρο Αλμοδόβαρ
Άγαμοι Θύται
Σπείρα Σπείρα
Αγκάθα Κρίστι
Σαλβαντόρ Νταλί
Τζον Μάλκοβιτς
Αντζελίνα Τζολί
Νίνο Ρότα

Aφιέρωμα: Μετάδοση
200 θεατρικών παραστάσεων
από το Ελληνικό και Ξένο Δραματολόγιο




 

 

 

 
Αφιερώματα  


Οι άνθρωποι που ήθελαν να αλλάξουν τον κόσμο!

Κωνσταντίνος Καβάφης
- Απρίλιος 2013
(Τελευταία ενημέρωση 12/02/14)

Αφιέρωμα Εργογραφία Βιογραφικό Video


Εκατόν πενήντα χρόνια από την γέννηση και ογδόντα χρόνια
από τον θάνατο του Κωνσταντίνου Καβάφη


Επιμέλεια: Νατάσα Ξαρχάκου
Κείμενα: Γιώργος Νικολαϊδης, Νίκος Βιδάλης, Ζωή Πολίτη
Ηχητικά ντοκουμέντα:
Οι ηθοποιοί Β. Διαμαντόπουλος, Γ. Βαλτινός, B. Παπαβασιλείου και ο Γ. Π. Σαββίδης διαβάζουν ποιήματα του Κ. Καβάφη.
Τηλεοπτικά ντοκουμέντα:
"Iθάκη" διαβάζει ο Sean Connery σε μουσική Βαγγέλη Παπαθανασίου και η ταινία του Γιάννη Σμαραγδή "Καβάφης" (1996).
Φωτογραφίες: Αρχείο Ως3

Μουσική επιμέλεια: Άρης Δούκας



Τραγούδι: Γεννάρης 1904 - Θάνος Μικρούτσικος
Ακούστε...
Διάρκεια: 04:42 - (2.603KB)
Στίχοι: Κωνσταντίνος Καβάφης - Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος


Ο Κωνσταντίνος Καβάφης το γένος Γεωργάκη Φωτιάδη, ή Κ. Π. Καβάφης, γεννήθηκε στις 29 Απριλίου 1863 στην Αλεξάνδρεια, όπου οι γονείς του εγκαταστάθηκαν εγκαταλείποντας την Κωνσταντινούπολη το 1840. O Kαβάφης διδάχτηκε αγγλικά, γαλλικά και ελληνικά με οικοδιδάσκαλο και συμπλήρωσε τη μόρφωσή του για ένα-δύο χρόνια στο Ελληνικό Εκπαιδευτήριο της Αλεξάνδρειας. Έζησε επίσης για τρία χρόνια, που ήταν τα κρισιμότερα στην ψυχοδιανοητική του διαμορφώση, στην Πόλη (1882-84).
Το 1897 ταξίδεψε στο Παρίσι και το 1903 στην Αθήνα, χωρίς από τότε να μετακινηθεί από την Αλεξάνδρεια για τριάντα ολόκληρα χρόνια. Επαγγελματικά, ο Καβάφης δυσκολεύτηκε να προσαρμοστεί. Ύστερα από περιστασιακές απασχολήσεις σε χρηματιστηριακές επιχειρήσεις, αποφάσισε να γίνει δημόσιος υπάλληλος και διορίστηκε σε ηλικία 26 χρονών στο Υπουργείο Δημοσίων Έργων στην Υπηρεσία του Τρίτου Κύκλου Αρδεύσεων, όπου παρέμεινε έως τον Μάρτιο του 1932.
Από το 1886 άρχισε να δημοσιεύει ποιήματα επηρεασμένα από τους αθηναίους ρομαντικούς ποιητές, χωρίς να τον έχει επηρεάσει καθόλου η στροφή της γενιάς του 80. Από το 1891, όταν εκδίδει σε αυτοτελές φυλλάδιο το ποίημα Κτίσται, και ιδίως το 1896, όταν γράφει τα Τείχη,το πρώτο αναγνωρισμένο, εμφανίζονται τα χαρακτηριστικά των ώριμων ποιημάτων του.
Ο Καβάφης είναι γνωστός για την ειρωνεία του, ένα μοναδικό συνδυασμό λεκτικής και δραματικής ειρωνείας. Οι Έλληνες ποιητές γενικά τον σνόμπαραν λόγω του ότι ήταν ομοφυλόφιλος. Πολλοί όμως από τους αλλόγλωσσους ομοτέχνους και αναγνώστες του (π.χ. Όντεν, Φόρστερ) αρχικά γνώρισαν και αγάπησαν τον ερωτικό Καβάφη.
Το 1932, ο Καβάφης, άρρωστος από καρκίνο του λάρυγγα, πήγε για θεραπεία στην Αθήνα, όπου παρέμεινε αρκετό διάστημα, εισπράττοντας μια θερμότατη συμπάθεια από το πλήθος των θαυμαστών του. Επιστρέφοντας όμως στην Αλεξάνδρεια, η κατάστασή του χειροτέρεψε. Μπήκε στο Νοσοκομείο της Ελληνικής Κοινότητας, όπου και πέθανε στις 29 Απριλίου τού 1933.
Ενα σύντομο αυτοβιογραφικο σημείωμα του ποιητή: «Είμαι Κωνσταντινουπολίτης την καταγωγήν, αλλά εγεννήθηκα στην Αλεξάνδρεια - σ' ένα σπίτι της οδού Σερίφ- μικρός πολύ έφυγα, και αρκετό μέρος της παιδικής μου ηλικίας το πέρασα στην Αγγλία. Κατόπιν επισκέφθην την χώραν αυτήν μεγάλος, αλλά για μικρόν χρονικόν διάστημα. Διέμεινα και στη Γαλλία. Στην εφηβικήν μου ηλικίαν κατοίκησα υπέρ τα δύο έτη στην Κωνσταντινούπολη. Στην Ελλάδα είναι πολλά χρόνια που δεν επήγα. Η τελευταία μου εργασία ήταν υπαλλήλου εις ένα κυβερνητικόν γραφείον εξαρτώμενον από το υπουργείον των Δημοσίων Έργων της Αιγύπτου. Ξέρω Αγγλικά, Γαλλικά και ολίγα Ιταλικά».

 





Το έργο του

Σήμερα η ποίησή του όχι μόνο έχει επιβληθεί στην Ελλάδα, αλλά και κατέλαβε μία εξέχουσα θέση στην όλη ευρωπαϊκή ποίηση, ύστερα από τις μεταφράσεις των ποιημάτων του στα γαλλικά, αγγλικά και γερμανικά. Από καιρό έχει φιλοτεχνηθεί προτομή του Καβάφη, με την προοπτική να στηθεί στην Αλεξάνδρεια, χωρίς ακόμα η ιδέα να πραγματοποιηθεί.
Ο Καβάφης έγραψε 154 ποιήματα, καθώς και γύρω στα είκοσι νεανικά, σε ρομαντική καθαρεύουσα, τα οποία αργότερα αποκήρυξε. Τύπωσε ο ίδιος το 1904 μια μικρή συλλογή με τον τίτλο Ποιήματα, στην οποία περιέλαβε τα ποιήματα: Φωνές, Επιθυμίες, Κεριά, Ενας γέρος, Δέησις, Οι ψυχές των γερόντων, Το πρώτο σκαλί, Διακοπή, Θερμοπύλες, Τα παράθυρα, Περιμένοντας τους βαρβάρους, Απιστία και Τα άλογα του Αχιλλέως. Η συλλογή, σε 100-200 αντίτυπα, κυκλοφόρησε ιδιωτικά.
Το 1910 τύπωσε πάλι τη συλλογή του, προσθέτοντας αλλά επτά ποιήματα: Τρώες, Μονοτονία, Η κηδεία του Σαρπηδόνος, Η συνοδεία του Διονύσου, Ο Βασιλεύς Δημήτριος, Τα βήματα και Ούτος εκείνος. Και αυτή η συλλογή διακινήθηκε από τον ίδιο σε άτομα που εκτιμούσε.
Το 1935 κυκλοφόρησε στην Αθήνα, με επιμέλεια της Ρίκας Σεγκοπούλου, η πρώτη πλήρης έκδοση των Ποιημάτων του, που εξαντλήθηκε αμέσως. Δύο ακόμη ανατυπώσεις έγιναν μετά το 1948.
Ο ποιητής επεξεργάζονταν επίμονα κάθε στίχο, κάποτε για χρόνια ολόκληρα, προτού τον δώσει στην δημοσιότητα. Σε αρκετές από τις εκδόσεις του υπάρχουν διορθώσεις από το χέρι του και συχνά όταν επεξεργαζόταν ξανά τα ποιήματά του τα τύπωνε διορθωμένα.

 

Τραγούδι: Δεκέμβρης 1903 - Σωκράτης Μάλαμας
Ακούστε...
Διάρκεια: 03:47 - (1.402KB)
Στίχοι: Κωνσταντίνος Καβάφης - Μουσική: Σωκράτης Μάλαμας

Οι θεματικοί κύκλοι της καβαφικής ποίησης

Ο ίδιος είχε κατατάξει τα ποιήματά του σε τρεις κατηγορίες: τα ιστορικά, τα φιλοσοφικά και τα ηδονικά ή αισθησιακά.
Τα ιστορικά ποιήματα εμπνέονται κυρίως από την ελληνιστική περίοδο, και στα περισσότερα έχει εξέχουσα θέση η Αλεξάνδρεια. Αρκετά άλλα προέρχονται από την ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα και το βυζάντιο, χωρίς να λείπουν και ποιήματα με μυθολογικές αναφορές (πχ Τρώες). Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι ο Καβάφης δεν εμπνέεται καθόλου από το πρόσφατο ιστορικό παρελθόν, δηλαδή την επανάσταση του ΄21, αλλά ούτε και από την κλασική αρχαιότητα. Οι περίοδοι που επιλέγει είναι περίοδοι παρακμής ή μεγάλων αλλαγών και οι περισσότεροι ήρωές του είναι "ηττημένοι".
Στα αισθησιακά ποιήματα, που είναι και τα πιο λυρικά, κυριαρχεί η ανάμνηση και η αναπόληση. Αυτό που προκαλεί τα συναισθήματα δεν είναι το παρόν, αλλά το παρελθόν, και πολύ συχνά ο οραματισμός.
Τα φιλοσοφικά ποιήματα ονομάζονται από άλλους «διδακτικά». Ο Ε.Π.Παπανούτσος τα διαίρεσε στις εξής ομάδες: ποιήματα με «συμβουλές προς ομοτέχνους», δηλαδή ποιήματα για την ποιήση, και ποιήματα που πραγματεύονται άλλα θέματα, όπως το θέμα των Τειχών, την έννοια του χρέους (Θερμοπύλες), της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ( Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον), της μοίρας κ.α.
Διαχωρίζοντας το ποιητικό του έργο σε φιλοσοφικό, ιστορικό και ηδονικό, στα ποιήματά του αποτυπώνονται το ερωτικό στοιχείο, τη φιλοσοφική του σκέψη και η ιστορική του γνώση. Όσον αφορά στα ιστορικά του ποιήματα ιδιαίτερα, οφείλουμε να λάβουμε υπ' όψιν μας ότι τα συνέθεσε βιώνοντας την ατμόσφαιρα μιας πόλης που έγινε κατά το ελληνιστικό της παρελθόν χωνευτήρι λαών και σταυροδρόμι πολιτισμών. Οι ήρωές του είναι γνωστά ιστορικά πρόσωπα ή γεννήματα της φαντασίας του και ο ποιητής αφηγείται στους χαρακτήρες που πλάθει ανθρώπινες συμπεριφορές σημαδεμένες από πρόσκαιρο της επιτυχίας και τη μοίρα που εξουδετερώνει την ανθρώπινη θέληση.
Πόλεις της ανατολικής Μεσογείου -ιδιαίτερα η Αλεξάνδρεια όπως προαναφέρθηκε- είναι ο τόπος που λαμβάνουν χώρα τα περιστατικά των ποιημάτων και σύμφωνα με το περιεχόμενό τους χαρακτηρίζονται από τους σύγχρονους σχετικά ερευνητές της καβαφικής ποιητικής ως ψευδοϊστορικά, ιστορικοφανή και ιστοριογενή. Τη διαφορετικότητα ανάμεσα στα ιστορικά του ποιήματα επισήμανε ο ίδιος ο ποιητής, χωρίς όμως να τους δώσει ιδιαίτερη ονομασία. Εισηγητής του όρου «ψευδοϊστορικό» είναι ο Σεφέρης για να διαχωρίσει με αυτόν τα ποιήματα που χρησιμοποιούν το ιστορικό υλικό μεταφορικά, αλληγορικά δημιουργώντας ψεύτικες ιστορίες. Ο Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος με τη σειρά του εισηγήθηκε τον όρο «ιστορικοφανή». Εκεί εντάσσει τα ιστορικά ποιήματα, των οποίων τα φανταστικά πρόσωπα εμπλέκονται σε ιστορικό πλαίσιο που επενδύει την πλοκή. Ο Μιχάλης Πιερής θεώρησε αναγκαίο τον όρο «ιστοριογενή» για τα ποιήματα που γεννήθηκαν από άμεσο ιστορικό υλικό.
Τέλος τα ερωτικά ή αισθησιακά ποιήματα του ηδονικού κύκλου του Καβάφη αποτελούν αναμνήσεις πραγματοποιημένων ή μη ερώτων εκφράζοντας τον ιδιότυπο ερωτισμό του, για τον οποίο βέβαια έχουν τεθεί αρκετές αμφιβολίες.





Το Σύνταγμα της Hδονής

...«Mη ομιλείτε περί ενοχής, μη ομιλείτε περί ευθύνης. Όταν περνά το Σύνταγμα της Hδονής με μουσικήν και σημαίας· όταν ριγούν και τρέμουν αι αισθήσεις, άφρων και ασεβής είναι όστις μένει μακράν, όστις δεν ορμά εις την καλήν εκστρατείαν, την βαίνουσαν επί την κατάκτησιν των απολαύσεων και των παθών.
Όλοι οι νόμοι της ηθικής - κακώς νοημένοι, κακώς εφαρμοζόμενοι - είναι μηδέν και δεν ημπορούν να σταθούν ουδέ στιγμήν, όταν περνά το Σύνταγμα της Hδονής με μουσικήν και σημαίας.
Mη αφήσης καμίαν σκιεράν αρετήν να σε βαστάξη. Mη πιστεύης ότι καμία υποχρέωσις σε δένει. Tο χρέος σου είναι να ενδίδης, να ενδίδης πάντοτε εις τας Eπιθυμίας, που είναι τα τελειότατα πλάσματα των τελείων θεών. Tο χρέος σου είναι να καταταχθής πιστός στρατιώτης, με απλότητα καρδίας, όταν περνά το Σύνταγμα της Hδονής με μουσικήν και σημαίας.
Mη κλείεσαι εν τω οίκω σου και πλανάσαι με θεωρίας δικαιοσύνης, με τας περί αμοιβής προλήψεις της κακώς καμωμένης κοινωνίας. Mη λέγης, Tόσον αξίζει ο κόπος μου και τόσον οφείλω να απολαύσω. Όπως η ζωή είναι κληρονομία και δεν έκαμες τίποτε δια να την κερδίσης ως αμοιβήν, ούτω κληρονομία πρέπει να είναι και η Hδονή. Mη κλείεσαι εν τω οίκω σου· αλλά κράτει τα παράθυρα ανοικτά, ολοάνοικτα, δια να ακούσης τους πρώτους ήχους της διαβάσεως των στρατιωτών, όταν φθάνη το Σύνταγμα της Hδονής με μουσικήν και σημαίας.
Mη απατηθής από τους βλασφήμους όσοι σε λέγουν ότι η υπηρεσία είναι επικίνδυνος και επίπονος. H υπηρεσία της ηδονής είναι χαρά διαρκής. Σε εξαντλεί, αλλά σε εξαντλεί με θεσπεσίας μέθας. Kαι επί τέλους όταν πέσης εις τον δρόμον, και τότε είναι η τύχη σου ζηλευτή. Όταν περάση η κηδεία σου, αι Mορφαί τας οποίας έπλασαν αι επιθυμίαι σου θα ρίψουν λείρια και ρόδα λευκά επί του φερέτρου σου, θα σε σηκώσουν εις τους ώμους των έφηβοι Θεοί του Oλύμπου, και θα σε θάψουν εις το Kοιμητήριον του Iδεώδους όπου ασπρίζουν τα μαυσωλεία της ποιήσεως.»...

*(Από τα Κρυμμένα Ποιήματα -Ίκαρος 1993)

 

Η Δε Πόλις Ελάλησεν του Γιάννη Σμαραγδή
Ηχητικό Ντοκουμέντο

Οι ηθοποιοί Β. Διαμαντόπουλος, Γ. Βαλτινός, B. Παπαβασιλείου και ο Γ. Π. Σαββίδης επιλέγουν και διαβάζουν από τη συλλογή του Καβάφη τα ποιήματα: «Κάτω απ' το σπίτι», «Μακριά», «Επέστρεφε», «Στην εκκλησιά», «Θερμοπύλες», «Ιωνικόν», «Περιμένοντας τους βαρβάρους», «Τείχη», «Στου καφενείου την είσοδο» και «Απολείπειν ο θεός Αντώνιον».

Ακούστε...
Διάρκεια: 0:26:39 - (12.503KB)

Η μορφή

Η γλώσσα και η στιχουργική μορφή των ποιημάτων του Καβάφη ήταν ιδιόρρυθμες και πρωτοποριακές για την εποχή. Τα βασικά χαρακτηριστικά τους είναι:
- ιδιότυπη γλώσσα, μείγμα καθαρεύουσας και δημοτικής, με ιδιωματικά στοιχεία της Κωνσταντινούπολης,
-εξαιρετικά λιτός λόγος, με ελάχιστα επίθετα (όσα υπάρχουν έχουν πάντα ιδιαίτερη σημασία, δεν είναι ποτέ συμβατικά, κοσμητικά επίθετα),
- ουδέτερη γλώσσα, σχεδόν πεζολογική, μακριά από τις ποιητικές συμβάσεις της εποχής. Η γλώσσα δεν αποκαλύπτει τα συναισθήματα,
- εξαιρετικά σύντομα ποιήματα,
- ιαμβικός ρυθμός αλλά τόσο επεξεργασμένος που συχνά είναι δύσκολο να διακριθεί,
- σχεδόν ολοκληρωτική απουσία ομοιοκαταληξίας,
- ιδιαίτερη σημασία στα σημεία στίξης: παίζουν ρόλο για το νόημα (π.χ. ειρωνεία) ή λειτουργούν ως οδηγίες απαγγελίας (πχ χαμήλωμα του τόνου της φωνής στις παρενθέσεις).
Τα πιο χαρακτηριστικά από τα ποιήματά του είναι τα: Τα τείχη, Τα παράθυρα, Τρώες, Κεριά, Περιμένοντας τους βαρβάρους, Ιθάκη, Θερμοπύλες, Φωνές, Απολείπειν ο θεός Αντώνιον και η Η σατραπεία.



Ο ποιητής

Ο Καβάφης, όπως κάθε ποιητής, λειτουργεί κυρίως μέσω των συμβόλων. Η τέχνη του είναι η συγκέντρωση αρχετύπων, που δίνουν ένα φευγαλέο υπαινικτικό νόημα στο λόγο του. Αντλεί μνήμες από το παρελθόν, από τη συλλογική ψυχή της φυλής και τις αποθέτει στο παρόν, ενίοτε ως προειδοποίηση για τα μελλούμενα. Είναι τέτοια η σχέση του με τη συλλογική ψυχή και τα περιεχόμενά της, που θεωρείται προδρομικός της σχέσης της λογοτεχνίας του 20ου αιώνα με τη συλλογική συνείδηση.
Η συμβολιστική του τάση είναι έντονη και συνδυάζεται με λόγο λιτό αλλά διαχρονικά επίκαιρο. Η ειρωνική διάθεση, αυτό που αποκλήθηκε καβαφική ειρωνεία συνδυάζεται με την τραγικότητα της πραγματικότητας, για να καταστεί κοινωνικά διδακτική και οι ηδονιστικοί του προσανατολισμοί ανακατεύονται με κοινωνικές επισημάνσεις. Αναμφίβολα δεν είναι εύκολο να οριοθετήσει κανείς ξεκάθαρα σε θεματικούς κύκλους την ποιητική του Καβάφη. Η ιστορία ανακατεύεται με τις αισθήσεις και το στοχασμό σε μια ενιαία οντότητα, αυτήν πιθανώς που ο ίδιος ο Καβάφης προσδιορίζει ως «ενιαίο καβαφικό κύκλο», αλλά σε κάθε ξεχωριστή περίπτωση, στον αμέσως επόμενο στίχο, η εναλλαγή δικαιώνει όσους χαρακτήρισαν την καβαφική ποίηση πρωτεϊκή.

Κρυμμένα

...«Aπ' όσα έκαμα κι απ' όσα είπα
να μη ζητήσουνε να βρουν ποιος ήμουν.
Εμπόδιο στέκονταν και μεταμόρφωνε
τες πράξεις και τον τρόπο της ζωής μου.
Εμπόδιο στέκονταν και σταματούσε με
πολλές φορές που πήγαινα να  πω.
Οι πιο απαρατήρητές μου πράξεις
και τα γραψίματά μου τα πιο σκεπασμένα
από εκεί μονάχα θα με νιώσουν.
Aλλά ίσως δεν αξίζει να καταβληθεί
τόση φροντίς και τόσος κόπος να με μάθουν.
Κατόπι - στην τελειοτέρα κοινωνία
κανένας άλλος καμωμένος σαν εμένα
βέβαια θα φανεί κ' ελεύθερα θα κάμει.
»...

*(Από τα Κρυμμένα Ποιήματα -Ίκαρος 1993)

 




Το Βουνό

...«Eις βουνό εγώ κι' ο Έρως
κ' η Aγάπη μου μαζί,
κι' ο θεός Kαιρός ο γέρος
αναβαίναμε πεζοί.
 
H Aγάπη μου αποστούσε
εις τον δρόμον τον σκληρόν,
και ο Έρωτας περνούσε·
βιαστικά με τον Kαιρόν.
 
Στάσου, λέγω, Έρωτά μου
και μη τρέχετ' εμπροστά.
H καλή συντρόφισσά μου,
η Aγάπη δεν βαστά.

 
...«Πολλοί, πολλοί ανέβησαν το βουνό του Xρηστοπούλου, πολλοί καθημερινώς αναβαίνουν το σκληρό βουνό επί του οποίου τόσαι και τόσαι Aγάπαι βραδύνουν το βήμα, και κουράζονται, και λειποθυμούν και χάνονται. Eις τους πρόποδας του βουνού κάτω πόσον φαιδρά, δυνατή, και υγιής είναι η Aγάπη, και με πόσην επιθυμίαν βλέπει την πρασινάδα της κορυφής και διψά να αναβή εκεί να ζήση ευτυχής με τον εραστήν της - εκεί όπου θα είναι θερμότερος ο ήλιος και καθαρότερος ο αήρ. Kαι φεύγει εύθυμος η συντροφιά - ο Nέος, και η Aγάπη, και ο Έρως, και ο Kαιρός. O δρόμος εις την αρχήν της ανόδου είναι ομαλότατος, και απατώνται και προχωρούν έως εις τα μισά. Aλλά εδώ ολίγον κατ' ολίγον χαλνά· έχει λίθους μεγάλους και κοπτερούς παντού· έχει ατραπούς απόρρωγας· και η Aγάπη αρχίζει να κουράζεται, να ασθμαίνη και να ωχριά. Προχωρεί όμως πάντοτε. Nα καθίση να αναπαυθή δεν θέλει διά να μη χάση καιρόν. Kαι πού να καθίση; Παντού πέτραι, λάκκοι, και άκανθοι. Nα γυρίση οπίσω ουδέ δύναμιν έχει, ουδέ διάθεσιν. Eμπρός, εμπρός θα υπάγη η Aγάπη - με την τεχνητήν ενέργειαν της θέρμης, προσποιουμένη ότι δεν εξηντλήθη έτι. Έπειτα το τέλος δεν είναι πλέον μακράν. Δεν βλέπετε τον Έρωτα και τον Kαιρόν πώς τρέχουν, εις ποίαν απόστασιν επέταξαν! Σχεδόν έφθασαν εις την κορυφήν. Aς κάμωμεν μίαν γενναίαν προσπάθειαν και ημείς. Eντροπή να μένωμεν οπίσω. Eμπρός, εμπρός, θα τους φθάσωμεν. Aλλ' η ολίγη δύναμις ήτις είχε μείνει εις την Aγάπην εξηντλήθη με αυτήν την υστερινήν προσπάθειαν. Όσω δε σπεύδει εκείνη, τόσω γρηγορώτερα ο Έρως και ο Kαιρός πετούν. Kαι νομίζεις που ενώ φεύγουν αλλάζουν και μορφήν. Eκείνοι οι τόσον μεγάλοι, οι τόσον ωραίοι, φαίνονται ως να εμίκραιναν, ως να ασχήμισαν. Tώρα ομοιάζουν οι δυο θεοί μας ως άνθρωποι απλοί· τώρα ως νάννοι πτερωτοί· τώρα πτηνά· τώρα δυο κουκκίδες· φευ τώρα έσβυσαν όλως διόλου, και με το σβύσιμόν των βάλλει η Aγάπη μεγάλην κραυγήν, η οποία εξυπνά όλα τα σπήλαια του Bουνού, και πίπτει νεκρά προ των ποδών του κλαίοντος Nέου. Mε αλγούσαν, αλγούσαν καρδίαν σκάπτει τον τάφον της Aγάπης ο Nέος επάνω εις το βουνόν, και εν τω μέσω του θλιβερού έργου στρέφει τα βλέμματα πέριξ και διά πρώτην φοράν παρατηρεί ότι το έδαφος καλύπτουν τάφοι πολλοί - πολλοί, άπειροι- όπου άλλαι Aγάπαι κείνται εις το υψηλόν κοιμητήριον του βουνού, από κάτω από την ψευδή πρασινάδα και ευμορφίαν της κορυφής.
Eίναι οπτική απάτη αυτή η κορυφή; Eίναι άυλος σκηνογραφία καμωμένη διά να γελά τους ταλαιπώρους ταξειδιώτας; Tόσα είναι τα μνήματα εδώ ώστε κλίνω να το πιστεύσω, και όμως ομολογώ ότι βλέπω πραγματικώτατα σπιτάκια -ολόκληρον μίαν μικράν κώμην- εκεί επάνω. Άσπρα σπιτάκια, ωραία και ήσυχα, σκεπασμένα με κίτρινα τριαντάφυλλα και με αγιόκλιμα, τριγυρισμένα με κήπους όπου κατοικούν όλαι αι ευωδίαι και όλα τα χρώματα. Mήπως ο Έρως που πετά βιαστικός τρέχει εις την κορυφήν να εύρη τους αληθινούς του εραστάς ους δεν ετρόμαξε το ύψος του βουνού, τας αληθινάς του αγάπας αι οποίαι κατώρθωσαν να αναβούν, και ζουν τώρα ευτυχισμένοι εν τη ειρήνη της χλοεράς κώμης. Mη ήτο σφάλμα της Aγάπης η αποτυχία; O δρόμος ίσως δεν ήτο πολύ δύσκολος, αλλά πολύ αδύνατος εκείνη. Kαι ο νέος εφάνη ανόητος, εφάνη δειλός. Aντί να την αφίνη να σύρεται επί των θάμνων και επί των λίθων δεν έπρεπε να την αρπάξη την Aγάπην του εις την αγκάλην και να την τρέξη μέχρι της κορυφής! Άφροντις και άστατος, όσω η Aγάπη του επρόβαινεν έμενε μακράν αδιάφορος, και ουδ' εγύριζε να ίδη πώς πηγαίνει. Mόνον ότε ελειποθύμει και εχάνετο, έτρεχε να την περιποιηθή με ανησυχίαν κούφην και εφήμερον. Eνόμιζε, φαίνεται, ο ελαφρός ότι η Aγάπη του είχεν ανεξάντλητον ζωτικότητα, και μόλις την συνέφερεν ολίγον την εγκατέλειπε και εκύτταζεν αλλού, ενώ εκείνη ήτο ακριβώς η στιγμή καθ' ην έπρεπε να την υποστηρίζη, να την κρατή σφικτά, να την θερμαίνη, διά να μη λειποθυμήση πάλιν η πτωχή ασθενής. Kαι τώρα όπου απέθανε καταβαίνει το βουνόν κλαίων πικρά, προσκόπτων εις τους πολλούς τάφους οι οποίοι κρύπτουν ομοίας συμφοράς, και ακούων τους ειρωνικούς ανέμους οι οποίοι σφυρίζουν τριγύρω του,
 
     Eις βουνό Eγώ κι' ο Έρως
          κ' η Aγάπη μου μαζί,
     κι' ο θεός Kαιρός ο γέρος
          αναβαίναμε πεζοί.
 
     H Aγάπη μου αποστούσε
          εις τον δρόμον τον σκληρόν,
     και ο Έρωτας περνούσε
          βιαστικά με τον Kαιρόν.
 
     Στάσου, λέγω, Έρωτά μου!
          και μη τρέχετ' εμπροστά.
     H καλή συντρόφισσά μου,
          η Aγάπη δεν βαστά.
»...

(Κ.Π. Καβάφης, Τα πεζά (1882;-1931), Φιλολογική επιμέλεια Mιχάλης Πιερής, Ίκαρος Εκδοτική Εταιρία, 2003) 

 

Τραγούδι: Μια μέρα του Κωνσταντίνου Καβάφη - Σταμάτης Κραουνάκης
Ακούστε...

Διάρκεια: 04:48 - (1.402KB)
Στίχοι: Ηλίας Κατσούλης
Μουσική: Νότης Μαυρουδής - Πρώτη εκτέλεση: Σταμάτης Κραουνάκης

 

 

 

 


Αφιέρωμα Εργογραφία Βιογραφικό Video

Εργογραφία



Ι. Ποίηση
-Κτίσται. Έκδοση σε μονόφυλλο, [1891].
-Τείχη. υπό Κωνστ.Καβάφη. My walls. From the greek of Constantin Cavafy · Translated by John C. Cavafy. Έκδοση σε τετρασέλιδο, [1897].
-Δέησις. Αλεξάνδρεια, τυπολιθογραφείο Ι.Κ.Λαγουδάκη, 1898.
-Αρχαίαι Ημέραι. Τετρασέλιδη έκδοση, Αλεξάνδρεια, 1898.
-Περιμένοντας τους βαρβάρους. Αλεξάνδρεια, τυπολιθογραφείο Ι.Κ.Λαγουδάκη, 1904.
-Ποιήματα. Αλεξάνδρεια, 1904.
-Ποιήματα. Αλεξάνδρεια, 1910.
-Ποιήματα. Συλλογή μονοφύλλων, Αλεξάνδρεια, 1910-1906 [=1918].
-Ποιήματα (1909-1911). Συλλογή μονοφύλλων, Αλεξάνδρεια, 1917-1920.
-Ποιήματα. Συλλογή μονοφύλλων, Αλεξάνδρεια, 1918-1920.
-Ποιήματα. Συλλογή μονοφύλλων, Αλεξάνδρεια, 1920-1926.
-Ποιήματα (1907-1915). Συλλογή μονοφύλλων, Αλεξάνδρεια, 1926-1930.
-Ποιήματα. Συλλογή μονοφύλλων, Αλεξάνδρεια, 1926-1930.
-Ποιήματα (1916-1918). Συλλογή μονοφύλλων, 1929-1933.
-Ποιήματα. Συλλογή μονοφύλλων, Αλεξάνδρεια, 1929-1933.
-Ποιήματα (1905-1915). Συλλογή μονοφύλλων, Αλεξάνδρεια, 1930-1933.
-Ποιήματα. Καλλιτεχνική εργασία Τάκη Καλμούχου· Φιλολογική επιμέλεια Ρίκας Σεγκοπούλου. Αλεξάνδρεια, εκδ. Αλεξανδρινής Τέχνης, 1935.
-Ποιήματα. Αθήνα, Ίκαρος, 1948 (β' εκδ.)

ΙΙ. Πεζά - Δοκίμια
-Δύο Σαιξπηρικά άρθρα του Καβάφη. Ο Σακεσπήρος περί της ζωής και Ελληνικά ίχνη εν τω Σακεσπήρω. Παρουσιασμένα και σχολιασμένα από τον Γ.Π.Σαββίδη. Αθήνα, ανάτυπο από την Αγγλοελληνική Επιθεώρηση, 1954.
-Περί Εκκλησίας και Θεάτρου. Εισαγωγικό σημείωμα Γ.Π.Σαββίδη. Αθήνα, Ανάτυπο με διορθώσεις και προσθήκες από το περ. Θέατρο, 1963.
-Σχόλια στο Ράσκιν. Ένα ανέκδοτο χειρόγραφο του ποιητή. Παρουσίαση- επιμέλεια Στρατή Τσίρκα. Αθήνα, ανάτυπο από το περ. Επιθεώρηση Τέχνης, 1963.
Αι σκέψεις ενός γέροντος καλλιτέχνου. Θεσσαλονίκη, ανάτυπο από το περ. Τραμ, 1972.
-Το τέλος του Οδυσσέως. Γιάννενα, ανάτυπο από το περ. Δοκιμασία, 1974.
-Γιώργος Κεχαγιόγλου, " Κ.Π.Καβαφη Η συνάντησις των φωνηέντων εν τη προσωδία. Παρουσίαση και σχολιασμός του ανέκδοτου πεζού κειμένου", Δημοσιεύματα της Εταιρίας Μακεδονικών Σπουδών30 (Θεσσαλονίκη), 1977-1978.
-"Εις το φως της Ημέρας. Un racconto inedito a cura di Renata Lavagnini", Quaderni8 (Universita di Palermo. Istituto di Filologia Greca), 1979.
--Επιστολές στο Μάριο Βαϊάνο. Εισαγωγικό δοκίμιο, Παρουσίαση, Σχόλια και Σημειώσεις Ε.Ν.Μόσχου. Αθήνα, Εστία, 1979.
-Πόλυς Μοδινός, Τρεις επιστολές του Καβάφη. Αθήνα, Ε.Λ.Ι.Α., 1980.
-"Σαμίου επιτάφιον e Τιγρανίκερτα", Quaderni9 (Universita di Palermo. Istituto di Filologia Greca), 1982.
ΙΙΙ. Συγκεντρωτικές εκδόσεις
-Ποιήματα Α' (1896-1918). Αθήνα, Ίκαρος, 1963.
-Ποιήματα Β' (1919-1933). Αθήνα, Ίκαρος, 1963.
-Πεζά· Παρουσίαση, Σχόλια Γ.Α.Παπουτσάκη. Αθήνα, Φέξης, 1963.
-Ανέκδοτα Πεζά Κείμενα. Εισαγωγή και μετάφραση Μιχάλη Περίδη. Αθήνα, Φέξης, 1963.
-Ποιήματα (1896-1933). Σχέδια του Ν.Χατζηκυριάκου Γκίκα. Αθήνα, Ίκαρος, 1966.
-Αυτόγραφα Ποιήματα (1896-1910). Το τετράδιο Σεγκόπουλου σε πανομοιότυπη έκδοση παρουσιασμένη από τον Γ.Π.Σαββίδη. Αθήνα, Τεχνογραφική (Ερμής), 1968.
-Ανέκδοτα Ποιήματα (1882-1923). Φιλολογική επιμέλεια Γ.Π.Σαββίδη. Αθήνα, Ίκαρος, 1968.
-Άπαντα Καβάφη1. Ποιήματα (1896-1933). Καλλιτεχνική επιμέλεια Φίλιππου Γ.Φέξη. Αθήνα, Φύκιρης, 1982.
-Άπαντα Καβάφη2. Ανέκδοτα ποιήματα (1882-1923). Καλλιτεχνική επιμέλεια Φίλιππου Γ.Φέξη. Αθήνα, Φύκιρης, 1982.
-Άπαντα Καβάφη3. Πεζά. Καλλιτεχνική επιμέλεια Φίλιππου Γ. Φέξη. Αθήνα, Φύκιρης, 1982.
-Άπαντα Καβάφη4.  Ανθολογία από κείμενα, χειρόγραφα, επιστολές, φωτογραφίες, σχέδια και βιβλία. Καλλιτεχνική επιμέλεια Φίλιππου Γ. Φέξη. Αθήνα, Φύκιρης, 1982.
-Ποιήματα. Σχέδια Α.Φασιανού. Καλλιτεχνική επιμέλεια Φίλιππου Γ. Φασιανού. Αθήνα, Φύκιρης, 1983.
-Κ.Π.Καβάφης. Πανομοιότυπα των πέντε πρώτων φυλλαδίων του (1891΄-1904). Παρουσίαση - σχόλια Γ.Π.Σαββίδης. Αθήνα, Ε.Λ.Ι.Α., 1983.
-Αποκηρυγμένα ποιήματα και μεταφράσεις. (1886-1898). Φιλολογική επιμέλεια Γ.Π.Σαββίδη. Αθήνα, Ίκαρος, 1983.
-Δύο ανέκδοτα πεζά ποιήματα (Το Σύνταγμα της ηδονής - Ενδύματα) και ένα κείμενο για τα 'Είδωλα' του Ροΐδη· Παρουσιασμένα και σχολιασμένα από τον Γ.Π.Σαββίδη. Αθήνα, Ερμής, 1983.
-Ανέκδοτα σημειώματα ποιητικής και ηθικής. Παρουσιασμένα από τον Γ.Π.Σαββίδη. Αθήνα, Ερμής, 1983.
-Ποιήματα (1897-1933). Στιχαριθμημένη έκδοση φροντισμένη από τον Γ.Π.Σαββίδη. Αθήνα, Ίκαρος, 1984.
-Ατελή ποιήματα 1918-1932. Αθήνα, Ίκαρος, 1994.
-Κ.Π.Καβάφης· Επίσημος, κρυμμένος και ατελής· Εισαγωγή και επιλογή ποιημάτων Μίμης Σουλιώτης. Αθήνα, Ερμής, 1995. 1.
(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις)

Ι. Ποίηση
-Κτίσται. Έκδοση σε μονόφυλλο, [1891].
-Τείχη υπό Κωνστ.Καβάφη · My walls · From the greek of Constantin Cavafy · Translated by John C. Cavafy. Έκδοση σε τετρασέλιδο, [1897].
-Δέησις. Αλεξάνδρεια, τυπολιθογραφείο Ι.Κ.Λαγουδάκη, 1898.
-Αρχαίαι Ημέραι. Τετρασέλιδη έκδοση, Αλεξάνδρεια, 1898.
-Περιμένοντας τους βαρβάρους. Αλεξάνδρεια, τυπολιθογραφείο Ι.Κ.Λαγουδάκη, 1904.
-Ποιήματα. Αλεξάνδρεια, 1904.
-Ποιήματα. Αλεξάνδρεια, 1910.
-Ποιήματα. Συλλογή μονοφύλλων, Αλεξάνδρεια, 1910-1906 [=1918].
-Ποιήματα (1909-1911). Συλλογή μονοφύλλων, Αλεξάνδρεια, 1917-1920.
-Ποιήματα. Συλλογή μονοφύλλων, Αλεξάνδρεια, 1918-1920.
-Ποιήματα. Συλλογή μονοφύλλων, Αλεξάνδρεια, 1920-1926.
-Ποιήματα (1907-1915). Συλλογή μονοφύλλων, Αλεξάνδρεια, 1926-1930.
-Ποιήματα. Συλλογή μονοφύλλων, Αλεξάνδρεια, 1926-1930.
-Ποιήματα (1916-1918). Συλλογή μονοφύλλων, 1929-1933.
-Ποιήματα. Συλλογή μονοφύλλων, Αλεξάνδρεια, 1929-1933.
-Ποιήματα (1905-1915). Συλλογή μονοφύλλων, Αλεξάνδρεια, 1930-1933.
-Ποιήματα.Καλλιτεχνική εργασία Τάκη Καλμούχου· Φιλολογική επιμέλεια Ρίκας Σεγκοπούλου. Αλεξάνδρεια, εκδ. Αλεξανδρινής Τέχνης, 1935.
-Ποιήματα. Αθήνα, Ίκαρος, 1948 (β' εκδ.)

ΙΙ. Πεζά - Δοκίμια
-Δύο Σαιξπηρικά άρθρα του Καβάφη. Ο Σακεσπήρος περί της ζωής και Ελληνικά ίχνη εν τω Σακεσπήρω. Παρουσιασμένα και σχολιασμένα από τον Γ.Π.Σαββίδη. Αθήνα, ανάτυπο από την Αγγλοελληνική Επιθεώρηση, 1954.
-Περί Εκκλησίας και Θεάτρου. Εισαγωγικό σημείωμα Γ.Π.Σαββίδη. Αθήνα, Ανάτυπο με διορθώσεις και προσθήκες από το περ. Θέατρο, 1963.
-Σχόλια στο Ράσκιν. Ένα ανέκδοτο χειρόγραφο του ποιητή. Παρουσίαση- επιμέλεια Στρατή Τσίρκα. Αθήνα, ανάτυπο από το περ. Επιθεώρηση Τέχνης, 1963.
-Αι σκέψεις ενός γέροντος καλλιτέχνου. Θεσσαλονίκη, ανάτυπο από το περ. Τραμ, 1972.
-Το τέλος του Οδυσσέως. Γιάννενα, ανάτυπο από το περ. Δοκιμασία, 1974.
-Γιώργος Κεχαγιόγλου, " Κ.Π.Καβαφη Η συνάντησις των φωνηέντων εν τη προσωδία · Παρουσίαση και σχολιασμός του ανέκδοτου πεζού κειμένου", Δημοσιεύματα της Εταιρίας Μακεδονικών Σπουδών30 (Θεσσαλονίκη), 1977-1978.
-"Εις το φως της Ημέρας. Un racconto inedito a cura di Renata Lavagnini", Quaderni8 (Universita di Palermo. Istituto di Filologia Greca) , 1979.
-Επιστολές στο Μάριο Βαϊάνο. Εισαγωγικό δοκίμιο, Παρουσίαση, Σχόλια και Σημειώσεις Ε.Ν.Μόσχου. Αθήνα, Εστία, 1979.
-Πόλυς Μοδινός, Τρεις επιστολές του Καβάφη. Αθήνα, Ε.Λ.Ι.Α., 1980.
-"Σαμίου επιτάφιον e Τιγρανίκερτα", Quaderni9 (Universita di Palermo. Istituto di Filologia Greca) , 1982.

ΙΙΙ. Συγκεντρωτικές εκδόσεις
-Ποιήματα Α' (1896-1918). Αθήνα, Ίκαρος, 1963.
-Ποιήματα Β' (1919-1933). Αθήνα, Ίκαρος, 1963.
-Πεζά. Παρουσίαση, Σχόλια Γ.Α.Παπουτσάκη. Αθήνα, Φέξης, 1963.
-Ανέκδοτα Πεζά Κείμενα. Εισαγωγή και μετάφραση Μιχάλη Περίδη. Αθήνα, Φέξης, 1963.
-Ποιήματα (1896-1933). Σχέδια του Ν.Χατζηκυριάκου Γκίκα. Αθήνα, Ίκαρος, 1966.
-Αυτόγραφα Ποιήματα (1896-1910). Το τετράδιο Σεγκόπουλου σε πανομοιότυπη έκδοση παρουσιασμένη από τον Γ.Π.Σαββίδη. Αθήνα, Τεχνογραφική (Ερμής), 1968.
-Ανέκδοτα Ποιήματα (1882-1923). Φιλολογική επιμέλεια Γ.Π.Σαββίδη. Αθήνα, Ίκαρος, 1968.
-Άπαντα Καβάφη1. Ποιήματα (1896-1933). Καλλιτεχνική επιμέλεια Φίλιππου Γ.Φέξη. Αθήνα, Φύκιρης, 1982.
-Άπαντα Καβάφη2. Ανέκδοτα ποιήματα (1882-1923). Καλλιτεχνική επιμέλεια Φίλιππου Γ.Φέξη. Αθήνα, Φύκιρης, 1982.
-Άπαντα Καβάφη3. Πεζά. Καλλιτεχνική επιμέλεια Φίλιππου Γ. Φέξη. Αθήνα, Φύκιρης, 1982.
-Άπαντα Καβάφη4. Ανθολογία από κείμενα, χειρόγραφα, επιστολές, φωτογραφίες, σχέδια και βιβλία. Καλλιτεχνική επιμέλεια Φίλιππου Γ. Φέξη. Αθήνα, Φύκιρης, 1982.
-Ποιήματα. Σχέδια Α.Φασιανού. Καλλιτεχνική επιμέλεια Φίλιππου Γ. Φασιανού. Αθήνα, Φύκιρης, 1983.
-Κ.Π.Καβάφης. Πανομοιότυπα των πέντε πρώτων φυλλαδίων του (1891΄-1904). Παρουσίαση - σχόλια Γ.Π.Σαββίδης. Αθήνα, Ε.Λ.Ι.Α., 1983.
-Αποκηρυγμένα ποιήματα και μεταφράσεις.(1886-1898). Φιλολογική επιμέλεια Γ.Π.Σαββίδη. Αθήνα, Ίκαρος, 1983.
-Δύο ανέκδοτα πεζά ποιήματα (Το Σύνταγμα της ηδονής - Ενδύματα) και ένα κείμενο για τα 'Είδωλα' του Ροΐδη· Παρουσιασμένα και σχολιασμένα από τον Γ.Π.Σαββίδη. Αθήνα, Ερμής, 1983.
-Ανέκδοτα σημειώματα ποιητικής και ηθικής. Παρουσιασμένα από τον Γ.Π.Σαββίδη. Αθήνα, Ερμής, 1983.
-Ποιήματα (1897-1933). Στιχαριθμημένη έκδοση φροντισμένη από τον Γ.Π.Σαββίδη. Αθήνα, Ίκαρος, 1984.
-Ατελή ποιήματα 1918-1932. Αθήνα, Ίκαρος, 1994.
-Κ.Π.Καβάφης· Επίσημος, κρυμμένος και ατελής. Εισαγωγή και επιλογή ποιημάτων Μίμης Σουλιώτης. Αθήνα, Ερμής, 1995.

 

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

-Άγρας Tέλλος, ΚριτικάΑ΄. Καβάφης - Παλαμάς. Φιλολογική επιμέλεια Κώστας Στεργιόπουλος, σ. 31-115. Αθήνα, Ερμής, 1980.
-Αλιθέρσης Γλαύκος, Το πρόβλημα του Καβάφη. Αλεξάνδρεια, Σπ.Γρίβας, 1934.
-Βρισιμιτζάκης Γ., Το έργο του Κ.Π.Καβάφη. Από τα ποιήματα του Κ.Π.Καβάφη. Αλεξάνδρεια, έκδοση περ. Γράμματα, 1917.
-Γιαλουράκης Μαν., Καβάφης. Από τον Πρίαπο στον Καρλ Μαρξ. Αθήνα, Ολκός, 1975.
-Γιουρσενάρ Μαργαρίτα, Κριτική παρουσίαση του Κωνσταντίνου Καβάφη· Μετάφραση Γ.Π.Σαββίδης. Αθήνα, Χατζηνικολή, 1983.
-Δάλλας Γιάννης, Καβάφης και Ιστορία. Αισθητικές λειτουργίες. Αθήνα, Ερμής, 1974.
-Δάλλας Γιάννης, Ο Ελληνισμός και η θεολογία στον Καβάφη. Αθήνα, Στιγμή, 1986.
-Δάλλας Γιάννης, Σπουδές στον Καβάφη. Αθήνα, Ερμής, 1987.
-Δάλλας Γιάννης, «Τα καβαφικά νομίσματα (Β΄). Απόψεις μιας 'ιστορικής' ποιητικής», Πόρφυρας63 (Κέρκυρα), 10-12/1992, σ.27.
-Δασκαλόπουλος Δημήτρης, Κ.Π.Καβάφης· Σχέδια στο περιθώριο. Αθήνα, Διάττων, 1988.
-Δασκαλόπουλος Δημήτρης, «Ο ποιητής Κ.Π.Καβάφης» και «Οι Κύπριοι λογοτέχνες της Αιγύπτου και ο Κ.Π.Καβάφης», Συμπαθητική μελάνη. Θέματα, συγγραφείς, έργα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, σ.41-49 και 51-63. Αθήνα, Ερμής, 1999 (πρώτη δημοσίευση του δεύτερου άρθρου στο περιοδικό Ακτή8 (Λευκωσία), Φθινόπωρο 1991, σ.389-400).
-Δημαράς Κ.Θ., ΣύμμεικταΓ΄. Περί Καβάφη. Αθήνα, Γνώση, 1992.
-Θέμελης Γ., Η ποίηση του Καβάφη· Διαστάσεις και όρια. Δοκιμή για μια βαθύτερη ερμηνεία. Θεσσαλονίκη, Κωνσταντινίδης, χ.χ.
-Θρύλος Άλκης, «Κ.Καβάφης», Κριτικές μελέτεςΙΙΙ, σ.155-197. Αθήνα, Σαριβαξεβάνης, 1925.
-Ιλίνσκαγια Σόνια, Κ.Π.Καβάφης. Οι δρόμοι προς το ρεαλισμό και την ποίηση του 20ου αιώνα. Αθήνα, Κέδρος, 1988 (γ΄έκδοση ).
-Καλλέργης Ηρακλής Μ., «Η ποιητική συνείδηση του Καβάφη», Παλίμψηστον8 (Ηράκλειο), 6/1989, σ.175-199.
-Κάμπος Ροβέρτος [=Πέτρος Μάγνης], Το ποιητικό έργο του Κ.Π.Καβάφη. Κάιρο, 1912.
-Καραγιάννης Βαγγέλης, Σημειώσεις από την γενεαλογία του Καβάφη. Και ομοιότυπα αναπαραγωγή του χειρογράφου της «Γενεαλογίας». Αθήνα, Ε.Λ.Ι.Α., 1983.
-Καραντώνης Ανδρέας (επιμ.), Παλαμάς - Σικελιανός - Καβάφης. Αθήνα, Αετός, 1955 (στη σειρά Βασική Βιβλιοθήκη, αρ.25).
-Καραντώνης Ανδρέας, «Κωνσταντίνος Καβάφης», Φυσιογνωμίες· Τόμος πρώτος, σ.298-317. Αθήνα, Παπαδήμας, 1977.
-Κατσίμπαλης Γ.Κ., Βιβλιογραφία Κ.Π.Καβάφη. Αθήνα, τυπ.Σεργιάδη, 1943.
-Κατσίμπαλης Κ.Γ., Βιβλιογραφικά συμπληρώματα Ι.Γρυπάρη - Μ.Μητσάκη - Κ.Θεοτόκη - Κ.Π.Καβάφη. Αθήνα, τυπ.Σεργιάδη, 1944.
-Κατσίμπαλης Κ.Γ., Προσθήκες στη βιβλιογραφία του Κ.Π.Καβάφη ως το 1943· επιμέλεια Θ.Δ.Μπασογιάννη. Θεσαλονίκη 1978.
-Κατσίμπαλης Κ.Γ., Προσθήκες στη βιβλιογραφία του Κ.Π.Καβάφη 1944-1962· επιμέλεια Θ.Δ.Μπασογιάννη. Θεσαλονίκη 1978.
-Κοκόλης Ξ.Α., Πίνακας λέξεων των 154 ποιημάτων του Κ.Π.Καβάφη. Αθήνα, Ερμής, 1976.
-Μαλάνος Τίμος, «Ο ποιητής Κ.Π.Καβάφης. Ο άνθρωπος και το έργο του. Μελέτη» και «Συμπληρωματικά σχόλια», Άπαντα1. Αλεξάνδρεια, 1943.
-Μαλάνος Τίμος, «Η μυθολογία της καβαφικής Πολιτείας» και «Κριτικά δοκίμια», Άπαντα2. Αλεξάνδρεια1943.
-Μαλάνος Τίμος, Καβάφης- Έλιοτ (είναι πράγματι παράλληλοι;). Κριτική μελέτη. Αλεξάνδρεια, 1953.
-Μαλάνος Τίμος, Ο ποιητής Κ.Π. Καβάφης · Ο άνθρωπος και το έργο του. Έκδοση συμπληρωμένη και οριστική. 2. Συμπληρωματικά σχόλια. Απ' τα Καβαφικά μου Τετράδια. 4. Η μυθολογία της καβαφικής Πολιτείας. Αθήνα, Δίφρος, 1957.
-Μαλάνος Τίμος, Καβάφης 2 · Φύλλα τετραδίου και άλλα. Αθήνα, Φέξης, 1963.
-Μαλάνος Τίμος, Καβάφης3. Κριτικά διάφορα. Αθήνα, Αργώ, 1978.
-Μοδινός Πόλυς - Σεγκόπουλος Αλέκος, Διάλεξις περί του ποιητικού έργου του Κ.Π.Καβάφη· Καμωμένη στον επιστημονικό σύλλογο Πτολεμαίος Α' στις 23 Φεβρουαρίου 1918. Αλεξάνδρεια, 1918.
-Ντελόπουλος Κυριάκος, Καβάφη ιστορικά και άλλα πρόσωπα. Αθήνα, Ε.Λ.Ι.Α., 1980 (γ΄έκδοση).
-Ντελόπουλος Κυριάκος - Καΐρη Μαρία Μ., Καβάφη Γεωγραφικά· Ιστορική, φιλολογική και βιβλιογραφική έρευνα. Αθήνα, Ε.Λ.Ι.Α., 1983.
-Ξενόπουλος Γρηγόριος, «Ένας ποιητής», ΠαναθήναιαΔ΄, 30/11/1903, σ.97-102.
-Παναγιωτόπουλος Ι.Μ., Τα πρόσωπα και τα κείμεναΔ΄- Κ.Π.Καβάφης. Αθήνα, Αετός, 1946.
-Παπανούτσος Ε.Π., Παλαμάς, Καβάφης, Σικελιανός. Αθήνα, Άλφα, 1949.
-Πιερής Μιχάλης, «Καβάφης Κωνσταντίνος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό4. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985.
-Πιερής Μιχάλης (επιμέλεια), Εισαγωγή στην ποίηση του Καβάφη. Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 1994.
-Περίδης Μιχάλης, Ο βίος και το έργο του Κωνστ.Καβάφη. Αθήνα, Ίκαρος, 1948.
-Ρίτσος Γιάννης, 12 ποιήματα για τον Καβάφη. Αθήνα, Κέδρος, 1963.
-Σαββίδης Γ.Π., Οι Καβαφικές εκδόσεις (1891-1932). Περιγραφή και σχόλιο· Βιβλιογραφική μελέτη. Αθήνα, εκδ. περ. Ταχυδρόμος, 1966.
-Σαββίδης Γ.Π., Πάνω νερά · Δεκαεννέα δημοσιογραφικές περιδιαβάσεις και δυο παλαιά ορόσημα καθώς και άγνωστα κείμενα του Αυγέρη, του Καβάφη, του Σεφέρη κ.α. Αθήνα, Ερμής, 1973.
-Σαββίδης Γ.Π. (επιμέλεια), Ο Καβάφης του ΣεφέρηΑ΄. Αθήνα, Ερμής, 1984.
-Σαββίδης Γ.Π., Μικρά ΚαβαφικάΑ΄. Αθήνα, Ερμής, 1985.
-Σαββίδης Γ.Π., Μικρά ΚαβαφικάΒ΄. Αθήνα, Ερμής, 1987.
-Σαρεγιάννης Ι.Α., Σχόλια στον Καβάφη. Πρόλογος Γιώργου Σεφέρη· Εισαγωγή και φροντίδα Ζήσιμου Λορεντζάτου. Αθήνα, Ίκαρος, 1964.
-Τσίρκας Στρατής, Ο Καβάφης και η εποχή του. Αθήνα, Κέδρος, 1958.
-Τσίρκας Στρατής, Ο πολιτικός Καβάφης. Αθήνα, Κέδρος, 1971.
-Χατζίνης Γιάννης, Η Αλεξάντρεια του Καβάφη. Αθήνα, 1961.
-Χατζηφώτης Ι.Μ., Η Αλεξάνδρεια κι ο Καβάφης. Αθήνα, Αλκαίος, 1973.
-Χριστιανόπουλος Ντίνος, Συμπληρώνοντας κενά: Σολωμός - Καβάφης - Καββαδίας - Δούκας - Λαούρδας. Φιλολογικές μελέτες. Αθήνα, Ρόπτρον, 1988.
-Haas Diana - Πιερής Μιχάλης, Βιβλιογραφικός οδηγός στα 154 ποιήματα του Καβάφη. Αθήνα, Ερμής, 1984.
-Haas Diana, Le probleme religieux dans l' oeuvre de Cavafy· Les annees de formation (1882-1905). Presses de l' Universite de Paris - Sorbonne, 1996.
-Bien Peter , Constantine Cavafy. New York, Columbia University Press, 1964.
-Forster E.M., «The poetry of C.P.Cavafy», Atheneum (Λονδίνου), 25/4/1919, σ.247-248. (ελληνική μετάφραση του Ε.Χ. στο Ε.Μ.Φόρστερ, Καβάφης. Αθήνα, Πανδώρα, 1971).
-Keely Edmund, Η καβαφική Αλεξάνδρεια· Η εξέλιξη ενός μύθου, μετάφραση Τζένης Μαστοράκη. Αθήνα, Ίκαρος, 1979.
-Liddell Robert, Cavafy. A critical biography. Λονδίνο, Duckworth, 1974. (ελληνική μετάφραση της Καίτης Λογοθέτη στο Liddell Robert, Καβάφης· Κριτική βιογραφία. Αθήνα, Ίκαρος, 1980)
-Peri Massimo, Quattro Saggi su Kavafis. Vita e pensiero. Milano, Pubblicazioni della Universita Cattolica dell Sacro Cuore, 1977.
-Peri Massimo, Kavafis - Ritsos· Con le 12 poesie su Kavafis tradotte da Filirro Maria Pontani. Universita di Padova, 1979.
Αφιερώματα περιοδικών
-Νέα Τέχνη, 7-10/1924.
-La semaine egyptienne, 25/4/1929 και 1η/7/1933.
-Ο ΚύκλοςΒ΄, ετ.Α΄, 1932, αρ.3-4.
-Παναιγύπτια233, ετ.5, 8/7/1933.
-Νέα Εστία14, ετ.Ζ΄, 15/7/1933, αρ.158.
-Μακεδονική Ηχώ4, ετ.Α΄, 7/1940.
-Νέα Εστία53, 1/5/1953, αρ.620.
-Νέα Εστία74, ετ.ΛΖ΄, 1η/11/1963, αρ.872.
-Επιθεώρηση ΤέχνηςΙΗ΄, ετ.Θ΄, 12/1963, αρ.108.
-Θρακικά ΧρονικάΔ΄, 1/1964, αρ.13.
-Λογοτεχνικό Δελτίο15, ετ.Γ΄, 2-3/1967.
-Ορίζοντες2, ετ.1, 6/1970.
-Ορίζοντες6, ετ.2, 3-4/1971.
-Φιλόλογος11-12, 10/1977.
-Κριτικά ΦύλλαΣτ΄, 1978.
-Η Λέξη23, 3-4/1983.
-Οδός Πανός9, 4-6/1983.
-Διαβάζω78, 5/10/1983.
-Χάρτης5/6, 4/1983.
-Τετράδια Ευθύνης19 (με τίτλο Μέρες του ποιητή Κ.Π.Καβάφη). Αθήνα, 1983.
-Μολυβδοκονδυλοπελεκητής 6, περ.Γ΄, 1998-1999, σ.37-116 (κείμενα των Μιχάλη Πιερή, Peter Mackridge και Αλέξη Καλοκαιρινού). 1. Για περισσότερα εργογραφικά και βιβλιογραφικά στοιχεία βλ. Κατσίμπαλης Γ.Κ., Βιβλιογραφία Κ.Π.Καβάφη. Αθήνα, τυπ.Στεργιάδη, 1943, Κατσίμπαλης Κ.Γ., Βιβλιογραφικά συμπληρώματα Ι.Γρυπάρη - Μ.Μητσάκη - Κ.Θεοτόκη - Κ.Π.Καβάφη. Αθήνα, τυπ.Σεργιάδη, 1944, Κατσίμπαλης Κ.Γ., Προσθήκες στη βιβλιογραφία του Κ.Π.Καβάφη ως το 1943. επιμέλεια Θ.Δ.Μπασογιάννη. Θεσσαλονίκη 1978, Κατσίμπαλης Κ.Γ., Προσθήκες στη βιβλιογραφία του Κ.Π.Καβάφη 1944-1962. επιμέλεια Θ.Δ.Μπασογιάννη. Θεσαλονίκη 1978 και Σαββίδης Γ.Π., Οι Καβαφικές εκδόσεις (1891-1932). Περιγραφή και σχόλιο. Βιβλιογραφική μελέτη. Αθήνα, έκδοση Ταχυδρόμου, 1966.

 





Αφιέρωμα Εργογραφία Βιογραφικό Video

Βιογραφικό

Κωνσταντίνος Καβάφης
(1863-1933)

O Κωνσταντίνος Πέτρου Καβάφης γεννήθηκε στις 29 Απριλίου 1863 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, από Κωνσταντινοπολίτες γονείς.  Στα παιδικά του χρόνια  έζησε μεταξύ Αλεξάνδρειας, Λονδίνου και Κωνσταντινούπολης ενώ αργότερα, εγκατεστημένος πλέον στη γενέτειρά του, εργάσθηκε αρχικά ως δημοσιογράφος και μεσίτης και τελικά ως διοικητικός υπάλληλος στο Γραφείο Αρδεύσεων, όπου υπηρέτησε επί τριάντα έτη.Το πρώτο αξιόλογο ποίημά του, με τίτλο «Κτίσται», εκδόθηκε από τον ίδιο το 1891, χρονιά κατά την οποία δημοσιεύει και αξιόλογα πεζά όπως τα δύο περί «Ελγινείων» και το «Ολίγαι λέξεις περί στιχουργίας». Τα έτη 1901 και 1903 ταξίδεψε στην Ελλάδα όπου είχε την ευκαιρία να γνωρισθεί με τον Πολέμη, τον Ξενόπουλο και τον Προφύρα. Αποτέλεσμα της γνωριμίας αυτής, αποτελεί το ιστορικό άρθρο του Ξενόπουλου για τον Κ. Καβάφη που δημοσιεύτηκε (1903) στα «Παναθήναια», με τίτλο «Ένας ποιητής».
Συνεχίζοντας να γράφει, να ταξιδεύει στην Ευρώπη και να εργάζεται στο Γραφείο Αρδεύσεων,  αναπτύσσει τον κύκλο των γνωριμιών του, ενώ χρόνο με το χρόνο αρχίζει να χάνει την οικογένειά του (είχε άλλα οκτώ αδέλφια) και εγκαθίσταται (1907) στο σπίτι-εργαστήριο της οδού Λέψιους, όπου έζησε μέχρι το θάνατό του.
Το 1992 εγκαταλείπει το Γραφείο Αρδεύσεων και αφοσιώνεται πλήρως στην ποίηση. Τα επόμενα χρόνια γνωρίζεται και συνδέεται φιλικά με τον Νίκο Καζαντζάκη και τη Μαρίκα Κοτοπούλη ενώ το 1926 τιμάται από τον δικτάτορα Πάγκαλο με το παράσημο του Φοίνικος, το οποίο δεν επέστρεψε θεωρώντας ότι θα προσβάλλει, γενικότερα, την Ελληνική Πολιτεία.
Η υγεία του διαταράχθηκε το 1930, εποχή κατά την οποία υποβλήθηκε σε τραχειοτομή σε αθηναϊκό νοσοκομείο. Πέθανε, στο σπίτι του στην Αλεξάνδρεια από καρκίνο του λάρυγγα, έχοντας συμπληρώσει ακριβώς 70 έτη ζωής. Στις 29 Απριλίου του 1933, ημέρα των γενεθλίων του. 
Το έργο του Καβάφη κυκλοφόρησε πλήρως μετά το θάνατό του, μια και ο ίδιος χάραξε ένα δικό του εκδοτικό δρόμο, πιο μοναχικό και λιγότερο εμπορικό απ΄ όσο θα μπορούσε. Έγραψε συνολικά 256 ποιήματα εκ των οποίων τα 154 φρόντισε να δημοσιευθούν ο Γ. Σαββίδης και τα 27 τα είχε αποκηρύξει ο ίδιος.  Εκτός από τα πεζά που προαναφέρθηκαν έγραψε κι άλλα, όπως επίσης και δοκίμια και μελέτες, μεταξύ των οποίων «Οι Βυζαντινοί ποιηταί», «Το Κυπριακόν ζήτημα», «Το Τέλος του Οδυσσέως», «Μία σελίς της Τρωϊκής Ιστορίας».
Τα ποιητικά, κυρίως, έργα του Καβάφη εμφανίζοντας ιδιοτυπίες, γλωσσικές, έκτασης, μέτρου αλλά και περιεχομένου, έχουν γίνει αντικείμενο μελέτης παγκόσμια ενώ αξιοσημείωτο είναι ότι η Έδρα Νεοελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Μίτσιγκαν (ΗΠΑ) φέρει το όνομα: «Κ.Π. Καβάφης».  
Σήμερα το σπίτι της οδού Λέψιους στην Αλεξάνδρεια έχει διαμορφωθεί σε Μουσείο όπου εκτίθενται χειρόγραφα, δημοσιεύματα, έργα τέχνης, φωτογραφικό υλικό και άλλα εκθέματα σχετικά με τη ζωή και το έργο του σπουδαίου ποιητή.  



 




Αφιέρωμα Εργογραφία Βιογραφικό Video

Video


Ithaca by C.P.Cavafy (with Sean Connery & Vangelis)


Καβάφης του Γιάννη Σμαραγδή (1996)
Πρωταγωνιστούν: Δημήτρης Καταλειφός, Βασίλης Διαμαντόπουλος, Μάγια Λυμπεροπούλου, Λάζαρος Γεωργακόπουλος, Γιώργος Μοσχίδης, Μυρτώ Αλικάκη, Αλέξανδρος Κούκος, Τζούλια Σουγλάκου, Λάκης Λαζόπουλος, Αλέξης Δαμιανός
Σκηνοθεσία: Γιάννης Σμαραγδής
Σενάριο:Γιάννης Σμαραγδής σε συνεργασία με τους: Δημήτρη Νόλλα, Δημήτρη Καταλειφό και Στέλιο Ρογκάκο
Μουσική: Βαγγέλης Παπαθανασίου
Διάρκεια: 1:15:54


 

 

 











 
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα