Oι άνθρωποι που ήθελαν
να αλλάξουν τον κόσμο
Μάνος Χατζιδάκις
Μελίνα Μερκούρη
Μάνος Λοϊζος
Μίκης Θεοδωράκης
Νίκος Καββαδίας
Γιάννης Ρίτσος
Γιώργος Σεφέρης
Ιάκωβος Καμπανέλλης
Τσε Γκεβάρα
Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα
Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι
Νίκος Μπελογιάννης
Άγγελος Σικελιανός
Άρης Βελουχιώτης
Πάμπλο Νερούδα
Ανδρέας Εμπειρίκος
Μπέρτολτ Μπρεχτ
Παύλος Σιδηρόπουλος
Χάρολντ Πίντερ

Μανώλης Αναγνωστάκης

Βλαντίμιρ Λένιν
Μαρία Δημητριάδη

Οδυσσέας Ελύτης

Κώστας Βάρναλης
Κάρολος Κουν
Κώστας Καρυωτάκης
Βασίλης Τσιτσάνης
Νίκος Παπάζογλου
Τζον Λένον
Πάτι Σμιθ
Γεώργιος Καραϊσκάκης
Νίκος Καζαντζάκης
Νίκος Ξυλούρης
Μάνος Ξυδούς
Στρατής Τσίρκας
Φερνάντο Πεσσόα
Νικόλας Άσιμος
Τσαρλς Μπουκόφσκι
Κατερίνα Γώγου


Ειδικά αφιερώματα
Λίνα Νικολακοπούλου
Σταμάτης Κραουνάκης
Κική Δημουλά
Βασίλης Παπακωνσταντίνου
Διονύσης Τσακνής
Νίκος Εγγονόπουλος
Δημήτρης Χορν
Κωνσταντίνος Καβάφης
Θόδωρος Αγγελόπουλος
Θάνος Μικρούτσικος
Αλέξης Μινωτής
Μίμης Πλέσσας
Χάρις Αλεξίου
Δήμητρα Γαλάνη
Θανάσης Βέγγος
Λαυρέντης Μαχαιρίτσας
Σταύρος Ξαρχάκος
Νίκος Γκάτσος
Μάρκος Βαμβακάρης
Γιάννης Τσαρούχης
Κατίνα Παξινού
Μιχάλης Καραγάτσης
Διονύσης Σαββόπουλος
Ελένη Καραϊνδρου
Άντριου Λόιντ Γουέμπερ
Πέδρο Αλμοδόβαρ
Άγαμοι Θύται
Σπείρα Σπείρα
Αγκάθα Κρίστι
Σαλβαντόρ Νταλί
Τζον Μάλκοβιτς
Αντζελίνα Τζολί
Νίνο Ρότα

Aφιέρωμα: Μετάδοση
200 θεατρικών παραστάσεων
από το Ελληνικό και Ξένο Δραματολόγιο




 

 
Αφιερώματα  

Οι άνθρωποι που ήθελαν να αλλάξουν τον κόσμο!

Άρης Βελουχιώτης
- Νοέμβριος 2005
(Τελευταία ενημέρωση 12/02/14)

Αφιέρωμα Βιογραφικό Video

ΕΚΑΤΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΡΗ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗ

Επιμέλεια: Νίκος Βιδάλης
Κείμενα: Γιώργος Νικολαϊδης, Ιουλία Αγραφιώτη, Ζωή Πολίτη
Μουσική επιμέλεια: Άρης Δούκας



Τραγούδι: Του Άρη - Πάνος Τζαβέλας
Ακούστε...
Διάρκεια: 04:02 - (943KB)



Ο ΑΔΙΑΛΛΑΚΤΟΣ ΜΑΧΗΤΗΣ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ
ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΑΟΚΡΑΤΙΑΣ

Εκατό χρόνια από τη γέννησή του και εξήντα από τον άδικο σκοτωμό του συμπληρώνονται φέτος. Ο λόγος για τον Άρη Βελουχιώτη, κατά κόσμο Θανάση Κλάρα, που στα χρόνια της παρανομίας της δεκαετίας του '30 είχε το κομματικό ψευδώνυμο-προσωνύμιο «Μιζέριας». Το τελευταίο τού δόθηκε μιας και ο νεαρός Κλάρας μιλούσε ασταμάτητα για τη φτώχεια και την εξαθλίωση των χωρικών της Ρούμελης, του κάμπου του Δομοκού και της Λαμίας και των εργατών και προσφύγων στις φτωχογειτονιές της Αθήνας.
Έχουν γραφτεί πολλά και διάφορα για τον Άρη. Τη δράση του, τη συμβολή του στην εποποιία της Αντίστασης, την προσωπικότητά του, τις δυνατότητες και τα προτερήματά του, τις αδυναμίες του, την άνοδο και την πτώση, τη σύγκρουση με την ηγεσία του κόμματος, το τραγικό τέλος του. Και θα γραφτούν και άλλα στο μέλλον, γιατί έτσι συνήθως συμβαίνει για σημαντικούς ανθρώπους και ιστορικές φυσιογνωμίες. Συμβαίνει επίσης να γράφονται πολλά για να εξυπηρετήσουν ιδιοτελείς σκοπούς, να παραχαράξουν και να προσαρμόσουν την πραγματική ιστορία σε σύγχρονες ανάγκες ή να δικαιολογήσουν ατομικές ή συλλογικές μετέπειτα επιλογές. Όχι μόνο δεν ξέφυγε από αυτόν τον κανόνα ο Άρης αλλά και αποτελεί παράδειγμα ιστορικής κακοποίησης.
Ο Άρης ξεχώρισε από τους πολλούς για αρκετούς λόγους. Κύρια για την αναμφισβήτητη συμβολή του στην ανάπτυξη του αντικατοχικού εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα αλλά και για τη στάση του όταν αυτός ο αγώνας παγιδεύτηκε, κτυπήθηκε και ηττήθηκε. Πάντα σε τέτοια μεγάλα ιστορικά κύματα και λαϊκές αναγεννητικές παλίρροιες, μεταμορφώνονται, αναδεικνύονται, διαμορφώνονται άνθρωποι που μπαίνουν μπροστά, γίνονται ηγέτες και οδηγητές. Στη Μεγάλη Δεκαετία η μεταμόρφωση αυτή έγινε με αστρονομική ταχύτητα, αφορούσε χιλιάδες και χιλιάδες ανθρώπους σε διάφορα επίπεδα, δεν ήταν απλά και μόνο μια προσωπική υπόθεση και φυσικά δεν ήταν μόνο η περίπτωση του Άρη. Από τη χαμοζωή, την εξαθλίωση της οικονομικής κρίσης, από την παρανομία και τη διάλυση της μεταξικής δικτατορίας, οι κρυμμένες δυνάμεις του λαού και του επαναστατικού κινήματος, η Αντίσταση και ο αγώνας εκτίναξαν σε ένα ανώτερο και ζηλευτό επίπεδο χιλιάδες παλιούς αγωνιστές και κομμουνιστές και φυσικά ανέδειξαν και καινούριους.
Ο Άρης, γέννημα αυτών των χρόνων -αν και δεν αποτελεί τη μοναδική περίπτωση-, είναι μια χαρακτηριστική απόδειξη. Ο απομονωμένος από το κόμμα «δηλωσίας» από το κάτεργο της Κέρκυρας έγινε ο στρατολόγος, οργανωτής και εμπνευστής των πρώτων ανταρτο-ομάδων στη Ρούμελη και ύστερα ο πρωτοκαπετάνιος του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ, ένας σύγχρονος θρύλος του αγώνα. Σε πείσμα διάφορων «αγιοποιήσεων» και ιστορικών ανακατασκευών, όμως, το αντάρτικο δεν ήταν μια προσωπική υπόθεση του Άρη. Ούτε ποτέ ο ίδιος ούτε φυσικά η αληθινή ιστορία συμφώνησαν σε αυτό. Ανεξάρτητα από επιμέρους διαφοροποιήσεις, δισταγμούς, προσανατολισμούς κ.λπ., η αλήθεια είναι πως συλλογικά η ηγεσία του ΚΚΕ μαζί με ένα πλατύτερο κομματικό δυναμικό κινήθηκε σε αυτή την κατεύθυνση, έστειλε τον Άρη στη Ρούμελη, προσανατόλισε δυνάμεις και υπήρξε ο εμψυχωτής του ΕΛΑΣ. Η ανάπτυξη ενός λαϊκού στρατού σε όλη σχεδόν την έκταση της ηπειρωτικής χώρας, με χιλιάδες αντάρτες και άλλους τόσους εφεδρικούς, μόνο αποτέλεσμα μιας οργανωμένης, πεισματικής, συλλογικής προσπάθειας, βασισμένης στις λαϊκές δυνάμεις, μπορεί να 'ναι. Και στην προκειμένη περίπτωση των κομμουνιστών κατά κύριο λόγο.
Μέλος του κόμματος ήταν ο Άρης, τμήμα αυτής της ηρωικής κομμουνιστικής στρατιάς, μέσα σε αυτό ανέπτυξε, βελτίωσε, ανέδειξε τις ικανότητές του, τις καθοδηγητικές δυνατότητές του, τα προτερήματα και την αντρειοσύνη του. Μέσα εκεί έμαθε για την κοσμοθεωρία της εργατικής τάξης, για το σοσιαλισμό, την επαναστατική ανατροπή, για τις αιτίες της κακοδαιμονίας της Ελλάδας και τόσα άλλα που με γλαφυρό τρόπο αργότερα τα εκλαΐκευε στους εργάτες και τους αμόρφωτους αγρότες. Όπως και χιλιάδες άλλοι κομμουνιστές και στελέχη του κόμματος, «πήρε και έδωσε»  σε αυτή τη σχέση και σε αυτή τη στράτευση, όπως και χιλιάδες άλλοι, «έβαλε το κεφάλι του στον τορβά» δίχως προσμονή για αντίτιμο, γιατί το ραντεβού στα «γουναράδικα» κείνη την περίοδο κλείνονταν μαζικά και καθημερινά από χιλιάδες επώνυμους και ανώνυμους.
Ούτε ήταν ο μόνος που αντιτάχθηκε και διαφώνησε στο χαντάκωμα του αγώνα. Και άλλα στελέχη και μέλη του κόμματος (για να μη μιλήσουμε για τους απλούς αντάρτες και το λαό) και πριν από το Δεκέμβρη και τη Βάρκιζα έβαζαν διαφωνίες για τις ιεραρχήσεις, τις επιλογές, τους προσανατολισμούς κ.λπ. Για τον τρόπο ανάπτυξης του ΕΛΑΣ, για τις συμφωνίες με το Κάιρο και τον ξένο παράγοντα, για την προετοιμασία μπροστά στην επικείμενη σύγκρουση για τη λύση του εσωτερικού προβλήματος μετά το φευγιό των Γερμανών. Ήταν ο μόνος που προχώρησε στην ανοιχτή αντιπαράθεση και σύγκρουση, αλλά αυτό -ανεξάρτητα από τη μετέπειτα δικαίωση- περισσότερο σαν τραγική κορύφωση της συλλογικής αντίφασης λειτούργησε παρά σαν πραγματική διέξοδος.
Οι κομμουνιστές πρέπει να απεχθάνονται και να πολεμούν και τις «αγιοποιήσεις» και τις «δαιμονοποιήσεις», γιατί έτσι συσκοτίζονται τα αληθινά γεγονότα, οι πραγματικές ιστορικές διαδρομές, οι αιτίες γι' αυτά που συνέβησαν ή θα συμβούν. Μέλος αυτής της μεγάλης και ηρωικής κομμουνιστικής στρατιάς η οποία εκτινάχθηκε μονομιάς στο επίκεντρο της ιστορίας, και ο Άρης, που βρέθηκε μπροστά σε πρωτοφανέρωτα και κρίσιμα διλήμματα και που κουβαλούσε αντιφάσεις, καθυστερήσεις, ανεπάρκειες και αδυναμίες, δεν απέφυγε και τα λάθη και τις παλινωδίες και τελικά το δρόμο προς την τραγωδία. Εκτός από τους ορκισμένους εχθρούς, κατηγορήθηκε και από συντρόφους για ορισμένες αρνητικές πλευρές του χαρακτήρα του και της συμπεριφοράς του. Αλλά και για όσα ήταν αληθινά, το ζήτημα είναι στο κατά πόσο βοηθήθηκε με κομματικό τρόπο να τα ξεπεράσει. Και η αλήθεια είναι πως λιγότερο βοηθήθηκε και περισσότερο αποτελούσε μόνιμα τον «συνήθη ύποπτο», που αντιμετωπιζόταν με τη δαμόκλειο σπάθη της δήλωσης της Κέρκυρας και με απειλές για «συντριβή» από το κόμμα. Και σε αυτή την αντιμετώπιση συναίνεσαν αρκετοί από την κομματική ηγεσία, που πάντα τον έβλεπαν με «μισό μάτι» - και όχι μόνο το δίδυμο Σιάντου-Ιωαννίδη.
Το «κατσαπλιάδικο», που σαν κατηγορία τον ακολουθούσε από την αρχή, έγινε αντικείμενο χειρισμών, πιέσεων και διάφορων απομονώσεων, για να ξανα-χρησιμοποιηθεί και πάλι στο τέλος. Γύρω από αυτό μπορούν να αναπτυχθούν διάφορες σκέψεις και να φωτιστούν διάφορες πλευρές αντικειμενικών προβλημάτων και υποκειμενικών αδυναμιών. Ο Άρης δεν ανέβηκε στη Ρούμελη για να τεθεί επικεφαλής ενός αντάρτικου στρατού φτιαγμένου. Ανέβηκε για να στήσει τις πρώτες οργανωμένες ανταρτοομάδες, με στρατολογίες νεαρών -κύρια- χωρικών, ορισμένων κυνηγημένων από τις δυνάμεις κατοχής και ελάχιστων κομματικών μελών που στάλθηκαν από το κέντρο στην αρχή. Όλοι τους -πέρα από ορισμένους «κλαρίτες»- αδοκίμαστοι σε αυτή την οργανωμένη και καινούρια ζωή, έπρεπε να μάθουν τα βασικά σε ελάχιστο χρόνο. Οι δυσκολίες, οι δισταγμοί, οι δυστροπίες, οι προσωπικές συνήθειες αποτελούσαν σοβαρό εμπόδιο, δημιουργούσαν προβλήματα που έπρεπε να αντιμετωπιστούν με αποφασιστικότητα, με σκληράδα μερικές φορές και με την ισχυρή δύναμη του παραδείγματος. Έπρεπε να γίνουν οι πρώτες αντάρτικες ένοπλες ενέργειες που να συγκλονίσουν και να συνεγείρουν τον πληθυσμό αλλά και να βαπτίσουν στη μάχη τους νεαρούς αντάρτες. Έπρεπε να σπάσει ο φόβος, η ηττοπάθεια, η μεμψιμοιρία. Όλα αυτά δεν ήταν -ειδικά το '42- καθόλου εύκολη υπόθεση. Όλοι παραδέχονται πως ο Άρης τα κατάφερε περίφημα σε αυτή την προσπάθεια, χωρίς να αποφύγει -όπως είναι φυσικό- υπερβολές και λάθη. Λάθη και υπερβολές μόνο στα κοιμητήρια δεν γίνονται.
Σε αυτή την πρώτη φάση ο Άρης δεν βοηθήθηκε κομματικά όσο θα έπρεπε και απαιτούσαν οι συνθήκες. Ο ίδιος -όχι λίγες φορές- επέμενε στην ανάγκη επιτελικής στελέχωσης των ανταρτοομάδων με παλιούς στρατιωτικούς, πράγμα που άρχισε να γίνεται μετά τη δεύτερη συνδιάσκεψη και τις συσκέψεις της Αθήνας στις οποίες συμμετείχε, καταφέρνοντας να ανατρέψει το βαρύ κλίμα εις βάρος του.
Η ραγδαία ανάπτυξη του ΕΛΑΣ και τα πρώτα σημάδια της ήττας των δυνάμεων του Άξονα έβαλαν από τα πράγματα στην ημερήσια διάταξη το μετα-κατοχικό καθεστώς στη χώρα. Οι αντιφάσεις του μεγάλου αγώνα άρχισαν να κορυφώνονται. Τμήμα αυτής της συλλογικής αντίφασης και ο Άρης ούτε επιχείρησε αλλά ούτε και μπορούσε για πολλούς λόγους -προσωπικούς και γενικούς- να κάνει την υπέρβαση που η ζωή απαιτούσε εκείνες τις στιγμές. Πέρα από τον Άρη, ούτε το κόμμα ούτε κάποια πλευρά του καθοδηγητικού πυρήνα του. Αυτό φάνηκε καθαρά και πριν από το Δεκέμβρη αλλά και μετά από αυτόν, στην ενδέκατη -απαράδεκτη από κάθε άποψη- ολομέλεια της ΚΕ το Φλεβάρη του '45, όπου σύσσωμη σχεδόν η καθοδηγητική ομάδα αποδέχθηκε μια απολογιστική εισήγηση που δεν έδινε καμία απάντηση για τη μεγάλη λαϊκή ήττα. Και το μεγάλο ερωτηματικό είναι πώς από αυτή την ολομέλεια η μυστική διαγραφή του Άρη έγινε δημόσια γνωστή ύστερα από τρεις μήνες δίχως μεγάλο προβληματισμό και δίχως αναζήτηση και της διαφορετικής γνώμης. Στο όνομα μόνο της ενότητας και χωρίς να υπάρχει χρόνος για μια συνολικότερη εξέταση όλων των πλευρών του προβλήματος που και χωρίς τον Άρη υπήρχε και φάνηκε γρήγορα.
Δεν θεωρούμε πως όλα όσα έγιναν ήταν μοιραία να γίνουν και πως το αποτέλεσμα ήταν προδιαγραμμένο. Μόνο που η ανατροπή της φοράς των πραγμάτων προϋπέθετε άλλους προσανατολισμούς από τα χρόνια της κατοχής, καθαρούς στόχους, αποφασιστικότητα και όχι παλινωδίες, μεγαλύτερη συλλογικότητα στο κέντρο των αποφάσεων, ξεπέρασμα καταστάσεων που υπήρχαν από παλιά στο κόμμα και πάνω από όλα σύμπνοια για το ρόλο, τις δυνατότητες και την αντιμετώπιση του ξένου (αγγλικού) παράγοντα. Αυτά δεν μπορούσαν να αλλάξουν από έναν ή να ανατραπούν με ένα πραξικόπημα.
Ακόμη περισσότερο που ο Άρης βίωσε από την αρχή μια ιδιότυπη προσωπική ομηρία που κατέληγε πάντα στην υποταγή στις αποφάσεις, ήταν έτσι και αλλιώς έξω από τον κεντρικό πυρήνα και δεν επιδίωξε καν να προτείνει μια εναλλακτική συνολική πλατφόρμα.
Ο Άρης δίκαια, πέρα για πέρα, πέρασε στην ιστορία και στη συλλογική μνήμη του λαού μας σαν ο αδιάλλακτος μαχητής της ανεξαρτησίας και της λαοκρατίας. Γέννημα-θρέμμα του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος, γνήσιος απόγονος των μεγάλων αγωνιστών του πρώτου αγώνα για την ανεξαρτησία της Ελλάδας, θα αποτελεί σε πείσμα των παραχαρακτών της Ιστορίας αιώνιο σύμβολο ενός αγώνα που συνεχίζεται μέχρι την τελική δικαίωση.

 




ΑΡΗΣ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗΣ
Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΛΑΜΙΑΣ
(Λαμία, 22 Οκτώβρη 1944)



Τραγούδι: O ύμνος του ΕΛΑΣ - Μίκης Θεοδωράκης
Ακούστε...
Διάρκεια: 02:23 - (703KB)


Γιατί αγωνίστηκα
Αδέλφια, Έλληνες και Ελληνίδες της Λαμίας και της περιοχής της! Από μέρους του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ, σας φέρω τους πιο θερμούς χαιρετισμούς. Όπως βλέπετε, πρόκειται «να βγάλω λόγο». Μα ο λόγος μου αυτός δεν θα μοιάζει καθόλου με τους λόγους που γνωρίσατε μέχρι σήμερα. Δεν πρόκειται να σας υποσχεθώ ούτε πως θα σας φτιάξω γεφύρια ή ποτάμια, όπως σας υποσχόντανε πως θα σας φέρουν οι παλιοί κομματάρχες. Ούτε και θα σας τάξω λαγούς με πετραχήλια. Δεν επιδιώκω ν' αποσπάσω επαίνους για τη ρητορική μου δεινότητα. Επιδιώκω απλώς ν' ακούσετε αυτά που θα σας πω. Προσέχτε. Θ' αρχίσω σαν τα παραμύθια:
Η αθάνατη ελληνική φυλή
Κάποτε η γωνιά αυτή της γης που πατάμε και λέγεται Ελλάδα είτανε δοξασμένη κι ευτυχισμένη κι είχε ένα πολιτισμό, που επί 2 1/2 χιλιάδες χρόνια συνεχίζει να παραμένει και να θαυμάζεται άπ' όλο τον κόσμο. Κανένας σοφός ή άσοφος δεν μπορεί μέχρι σήμερα να γράψει ούτε μια λέξη, αν δεν αναφερθεί στα έργα που άφησαν οι δημιουργοί αυτού του πολιτισμού, που λέγεται αρχαίος ελληνικός πολιτισμός.
Κάποτε, λοιπόν, η χώρα μας είτανε δοξασμένη, μα αργότερα την υποδούλωσαν κι έχασε την παλιά της αυτή δόξα. Μα ύστερα από κάμποσα χρόνια η χώρα μας σηκώθηκε στο πόδι κι ύστερα από σκληρούς αγώνες ενάντια στη σκλαβιά, πάλι λευτερώθηκε.
Στην εποχή της σκλαβιάς πέρασε σκληρά, μαύρα χρόνια και πολλοί «έξυπνοι», ανάμεσα στους οποίους και κάποιος Φαλμεράγιερ, ισχυρίστηκαν πως η ελληνική φυλή έσβησε κι ότι αυτή διασταυρώθηκε μ' άλλες φυλές, που δεν έχουν τίποτα το κοινό με την αρχαία ελληνική φυλή.
Μα ό,τι κι αν πούνε, αυτό δεν έχει καμιά αξία. Την ελληνικότητά μας την αποδείξαμε. Γεγονός είναι ότι η χώρα μας ξεσηκώθηκε και ξαναγένηκε πάλι λεύτερη. Αυτό κάνεις δεν τόθελε. Ούτε οι ξένοι βασιλιάδες, ούτε οι ντόπιοι κοτζαμπάσηδες. Οι ξένοι δεν το θέλανε, γιατί φοβισμένοι από τη γαλλική επανάσταση, χτυπούσαν όλες τις εξεγέρσεις και δημιούργησαν γι' αυτό μεταξύ τους την Ιερή Συμμαχία. Οι ντόπιοι κοτζαμπάσηδες γιατί τάχανε καλά με τους Τούρκους και ξεζουμίζανε το λαό.

Η αντίδραση ουρλιάζει
Μα ο ελληνικός λαός δεν θάτανε αυτός ο λαός, ο λαός δηλαδή της χώρας της λευτεριάς και του πολιτισμού, αλλά λαός ζούγκλας, αν δεν έβγαζε μέσα από τα σπλάχνα του τους αρχηγούς εκείνους, που θα οδηγούσανε στη λευτεριά του. Όπως βλέπετε, λοιπόν, όλοι - ξένοι και ντόπιοι - πάλεψαν για να μην ξεσηκωθεί ο λαός κι αποχτήσει τη λευτεριά του.Μέσα στα χρόνια της σκλαβιάς δε σταμάτησαν οι αγώνες. Μικροί ή μεγάλοι. Ένοπλοι ή όχι. Κι ύστερα μέσα απ' αυτό το λαό ξεπήδησε ο μεγάλος βάρδος της επανάστασης, πού ύμνησε με τα τραγούδια του την ιδέα της εξέγερσης του έθνους, ο πρόδρομος της Φιλικής Εταιρίας: ο Ρήγας. Η αντίδραση τον σκότωσε, πριν προλάβει να φέρει σε πέρας τις αρχές του. Μα ο σπόρος που έσπειρε βλάστησε σύντομα. Σε λίγο, η Φιλική Εταιρία έγινε κι αγκάλιασε χιλιάδες Έλληνες.
Ας ούρλιαζε η αντίδραση. Ας υπόγραφε άτιμα χαρτιά, σαν αυτό πού υπογράφηκε στη διάσκεψη της Βιέννης στα 1815, κάτω από το όποιο έβαλε την υπογραφή του κι ο πολύς Γιάννης Καποδίστριας και που διαλάμβανε, ότι όχι μόνο δε θα ευνοηθεί και επιτραπεί ένα εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα στην Ελλάδα, μα και θα πνιγεί στο αίμα αν ξεσπάσει. Ο Γιάννης Καποδίστριας, που μας τον παρουσιάζουν στα σχολειά σα μεγάλο και τρανό, με προτομές και πορτραίτα, είναι ο πρώτος καταστροφέας της Ελλάδας. Μα ό,τι έκανε, δεν τόκανε σαν Καποδίστριας, μα σαν εκπρόσωπος όλης της ελληνικής αντίδρασης. Ας ούρλιαζε λοιπόν, μαζί με τη διεθνή και η ντόπια αντίδραση. Κι ας υπογράφανε άτιμα χαρτιά.

Ο λαός προχωρεί
Τίποτα δεν ήτανε ικανό να συγκρατήσει τη φλόγα για τη λευτεριά, που έκαιγε μέσα στις καρδιές του λαού μας. Έτσι, στα 1821, ύστερα από κόπους και θυσίες και χάρη στον ενθουσιασμό και τη φλόγα του Παπαφλέσσα, που χρησιμοποίησε όλα τα μέσα, ακόμα και την ψευτιά, κηρύσσοντας την εξέγερση, ξεσηκώθηκε πρώτος ο Μοριάς. Από δω, από το Μοριά, άρχισε η επανάσταση του 1821.
Στο άκουσμα της εξέγερσης όλοι οι ισχυροί της γης, ξένοι και ντόπιοι, τρόμαξαν. Οι κοτζαμπάσηδες, όμως, βλέποντας ότι δεν τους είτανε δυνατό να συγκρατήσουν το λαό και φοβούμενοι την οργή του, αναγκάστηκαν να κόψουν τη συνεργασία τους με τους καταχτητές και για να ευνουχίσουν το λαϊκό απελευθερωτικό κίνημα, πήρανε όλοι μέρος στην επανάσταση κι έτσι αυτή πήρε χαραχτήρα πανεθνικό.
Οι τρανοί της γης τρόμαξαν και, χρησιμοποιώντας όλα τα τερτίπια, προσπάθησαν να πνίξουν την επανάσταση. Μα γελάστηκαν. Επί 7 ολόκληρα χρόνια πάλεψαν οι προπάτορες μας, παρά το γεγονός ότι η ελληνική αντίδραση, δυο φορές, το 1823 και 1825, οργάνωσε τον εμφύλιο πόλεμο για να σπάσει ακριβώς τους αγώνες αυτούς. Έτσι οι πρόγονοι μας ανάγκασαν όλους τους εχθρούς μας να γλύψουν εκεί που έφτυσαν και ν' αναγνωρίσουν τους αγώνες μας και την ανεξαρτησία μας.......

ΟΛΟΚΛΗΡΟΣ Ο ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΑΡΗ ΣΤΗ ΛΑΜΙΑ



1962: Κομματική αποκατάσταση

Το κείμενο της ραδιοφωνικής εκπομπής, δια της οποίας ο Άρης Βελουχιώτης αποκατεστάθη, από το Ραδιόφωνο του ΚΚΕ που λειτουργούσε το 1962 στο εξωτερικό.
«Ο Βελουχιώτης ήταν και παρέμεινε ως το θάνατό του αδιάλλακτος εχθρός των ξένων κατακτητών και των μονίμων συνεργατών τους και κτύπησε αμείλικτα την εθνοπροδοσία, γι' αυτό αγαπήθηκε τόσο πολύ από το λαό και μισήθηκε άγρια από τους προδότες.
Πέρασαν 17 ολόκληρα χρόνια από το χαμό του Άρη, οι αγωνιστές της αντίστασης όμως όλοι οι Έλληνες πατριώτες θυμούνται και θα θυμούνται πάντα τον θρυλικό πολέμαρχο που συνέδεσε αδιάρρηκτα το όνομά του με μια από τις ενδοξότερες σελίδες της νεώτερης ιστορίας μας, την εποποιία της εθνικής μας αντίστασης.
Και δεν θα αργήσει να 'ρθη ο καιρός που οι δυνάμεις της εθνικής αναγέννησης ανοίγοντας το δρόμο προς τη δημοκρατική αλλαγή, θα στήσουν στο βάθρο που πρέπει τη δοξασμένη εποποιία του έθνους και τότε στα σχολεία της αναγεννημένης Ελλάδας δίπλα στους άθλους των ηρώων του 1821, του Κολοκοτρώνη, του Καραϊσκάκη, του Μπότσαρη και του Κανάρη θα διδάσκονται στα Ελληνόπουλα τα κατορθώματα του Άρη Βελουχιώτη, του Σαράφη και των άλλων ηρώων της εποποιίας της αθάνατης εθνικής μας αντίστασης.»

 




Το υστερόγραφο της δόξας
Άρης Βελουχιώτης
Του Γιάννη Ρίτσου

Πριν κάμποσο καιρό, πάνου στη Λιάκουρα, στο αετοχώρι το Δαδί, ρώτησα ένα παιδί ως οχτώ χρονώ:
- Τον ξέρεις τον Άρη;
- Ναι, μου λέει. Τον ξέρω.
- Τον είδες ποτέ σου;
- Όχι. Μα τόνε ξέρω.
- Πώς είναι;
- Τρεις βολές πιο αψηλός απ' τον πατέρα μου. Κι έχει ένα μεγάλο-μεγάλο κόκκινο άλογο. Και πίσω τον ακολουθάει πάντοτες ένας τρανός αητός με μια σημαία.
Μιαν άλλη φορά, στα Τρίκαλα, ρώτησα ένα «αετόπουλο» που πέρναγε τις γραμμές του οχτρού μεταφέροντας μαντάτα στους αντάρτες μέσα στο κούφωμα ενός καλαμιού.
- Γιωργή, τον ξέρεις τον Άρη;
- Τόνε ξέρω.
- Τον είδες ποτέ σου;
- Τον είδα με τα μάτια μου.
- Πώς είναι;
- Έχει μακριά γένεια κι ένα αληθινό άστρο στο μαύρο σκούφο του. Κι άμα μιλάει -κι ας χιονίζει ακόμα- γίνεται μονομιάς πολλή ζέστα. Κι όταν ακούνε το όνομά του οι Γερμανοί κρύβουνται σα λαγοί μέσα στα δάσα.
Ένα μεγάλο κόκκινο άλογο, ένας αητός με μια σημαία, ένα άστρο αληθινό, πολλή ζέστα -αυτός είναι ο Άρης των παιδιών και των μεγάλων.
Και γω που δυο φορές όλο-όλο τον αντάμωσα, έτσι σαν τα παιδιά και γω, έτσι τον βλέπω και τον τραγουδάω τον ΑΡΗ.
Γιάννης Ρίτσος  

 




Η Επιστολή του Άρη Βελουχιώτη στον Ριζοσπάστη (9/9/1931)
«...Αν στη ζωή μου υπάρχει ένα σημείο που με συγκίνηση και με υπερηφάνεια αφάνταστη από καιρού σε καιρό γυρίζω και βλέπω, είναι ακριβώς η εποχή που μπήκα στο Κομμουνιστικό Κόμμα. Διαπαιδαγωγήθηκα ταξικά, έμαθα το συμφέρο μου, πέταξα τον κεφαλαιοκρατικό πολιτισμό στα μούτρα της λωποδύτριας μπουρζουαζίας και ρίχτηκα με πίστη, με θέληση, με ηρωισμό στον αγώνα για τις εργαζόμενες μάζες. Εκτοτε δεν έχω στο ενεργητικό μου παρά φυλακίσεις για πάλη επαναστατική. Μιλάν τα γεγονότα, μιλάει αυτή η αλήθεια. Ούτε ΜΙΑ ΚΗΛΙΔΑ. Είναι αυτό σε βάρος μου; Είναι αυτό στοιχείο ενάντια στο Κομμουνιστικό Κόμμα; ΤΙΜΗ ΜΟΥ ΜΕΓΑΛΗ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΤΙΜΗ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΣΤΟ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ ότι γλίτωσα απ' τη διαφθορά της συνείδησης, στην οποία με οδηγούσε το ληστρικό αστικό καθεστώς και κόσμησα τον Κλάρα που φερόντανε τροχάδην στον γκρεμό με ΑΓΝΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΑ στοιχεία και μόνο με τέτοια. Το Κομμουνιστικό Κόμμα εξαγνίζει και δημιουργεί αγωνιστές αφοσιωμένους στη μεγάλη υπόθεση του προλεταριάτου. Είναι το μόνο κόμμα που οδηγεί τους εκμεταλλευόμενους στον ιστορικό δρόμο: Στην οριστική απελευθέρωση του προλεταριάτου. Στο κόμμα αυτό έδωσα όλη μου τη ζωή και θα συνεχίσω να δίνω όσες δυνάμεις μου απόμειναν στον αγώνα του, για το ψωμί των εργαζομένων, κατά των φόρων και των πολέμων, για την επανάσταση».

 



ΑΡΗΣ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗΣ
ΕΝΑΣ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΣ


Τραγούδι: Ήρωες - Μαρία Δημητριάδη
Ακούστε...
Διάρκεια: 03:25 - (1.005KB)

Η παρούσα εργασία  συντάχθηκε από την σπουδάστρια του Τμήματος Δασοπονίας και διαχείρισης φυσικού περιβάλλοντος του ΤΕΙ Λαμίας (Παράρτημα Καρπενησίου) Ιουλία Αγραφιώτη στα πλαίσια  Σεμιναρίου.

Εισαγωγή
Η ιδέα για την εκπόνηση της συγκεκριμένης εργασίας προήλθε από την επιθυμία ενασχόλησής μου με ιστορικά πρόσωπα και γεγονότα της Ευρυτανίας, συγκεκριμένα για την επιθυμία εύρεσης της σχέσης ανάμεσα στο βουνό Βελούχι και στον Άρη Βελουχιώτη, ο οποίος υπήρξε ένα σημαντικό και άκρως αμφιλεγόμενο ιστορικό πρόσωπο. Για τον λόγο αυτό η πραγματοποίηση της εργασίας έχει σαν σκοπό την παρουσίαση της δράσης του.
Η έλλειψη «ουσιαστικών γεγονότων» της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας στα σχολικά βιβλία, δημιουργεί την ανάγκη για περαιτέρω μελέτη και έρευνα. Τα γεγονότα του Β' Παγκόσμιου Πολέμου, τα οποία καθόρισαν την πορεία της χώρας μέχρι σήμερα, είναι σύντομα και περιληπτικά. Αποτέλεσμα, η έρευνα που ακολουθεί, μετά από συλλογή πληροφοριών, βιβλίων και προφορικών γεγονότων από τους ίδιους τους πρωταγωνιστές της περιόδου. Συγκεκριμένα, επικεντρώνει το ενδιαφέρον της σε ένα «αμφιλεγόμενο» πρόσωπο της περιόδου. Μια επαναστατική μορφή, που έγκαιρα αντιλήφθηκε τα σχέδια που ετοίμαζαν οι προστάτες της Ελλάδας και για τα οποία αγωνίστηκε μέχρι εσχάτων για την αποτροπή τους.
Ο μεγάλος ποιητής Κώστας Βάρναλης (1965), στο βιβλίο του Πάνου Λαγδά, «Άρης Βελουχιώτης ο πρώτος του αγώνα» έγραψε: «Θρυλικός ο Άρης Βελουχιώτης. Ο πρώτος που άρχισε την Αντίσταση του λαού στα βουνά κι ο τελευταίος που την έκλεισε με τον τραγικό του θάνατο. Η πρώτη ψυχή του Αγώνα, κι η τελευταία πνοή. Λίγοι το καταλάβανε όπως ο Άρης, πως οι εχθροί της Ελλάδας (ξένοι και ντόπιοι) θα μετατρέπανε τη νίκη του έθνους σε νίκη των εχθρών του. Τιμή και δόξα στο ασύγκριτο παλληκάρι. Τιμή και δόξα και στο λαό που τόνε γέννησε». Εδώ απλώνεται μια αλήθεια η οποία καθρεφτίζει την πορεία του έθνους στη παγκόσμια πολιτική και κοινωνική σκηνή. Ποιοί είναι όμως αυτοί που καθορίζουν την τύχη της χώρας;
Ο σκοπός της παρούσας εργασίας, είναι η προσέγγιση στη σημαντική προσωπικότητα του Βελουχιώτη, μέσα από την πορεία του που τόσο αμφισβητείται.

Ο Αθανάσιος Κλάρας γεννήθηκε στη Λαμία στις 27 Αυγούστου 1905 από εύπορη οικογένεια. Τελείωσε οικότροφος την Αβερώφειο Μέση Γεωργική Σχολή Λάρισα. Το ανήσυχο πνεύμα του ήταν ορατό από τα νεανικά του χρόνια, όπου είχε ενταχθεί στο Αντιμιλιταριστικό τμήμα (Α.Μ.Ι.) του Κ.Κ.Ε. γιατί ήταν το μόνο κόμμα που αντιστεκόταν στη χούντα του Μεταξά (Χατζηπαναγιώτου, 1982). Λίγο μετά την ένταξη του στο κόμμα ο Αθανάσιος Κλάρας κλήθηκε να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία. Λόγω της ένταξης του στο Κ.Κ.Ε. υπηρέτησε στο Καλπάκι που ήταν Πειθαρχικός Ουλαμός, το χειρότερο στρατιωτικό κάτεργο της εποχής. Ο Αθανάσιος Κλάρας είχε ενεργή δράση στα δρώμενα της εποχής ως απλός αγωνιστής. Είχε φυλακιστεί και βασανιστεί πολλές φορές λόγω της ένταξης του στο τότε παράνομο κόμμα. Εξαιτίας της συνεχούς του αναφοράς στη μιζέρια που μαστίζει τους ανθρώπους του κολλάνε το ψευδώνυμο «Μιζέριας» που χρησιμοποιεί μέσα στο κόμμα (Χαριτόπουλος, 1997).

Τα μέτρα της Χούντας του Μεταξά έναντι των κομμουνιστών
Η χούντα του Μεταξά κυνηγούσε την «παρανομία» ανελέητα και τα κατάφερνε με διάφορους τρόπους. Ίδρυσε ένα ψεύτικο Κ.Κ.Ε. με σκοπό την αποδιοργάνωση και σύγχυση των μελών του κομμουνιστικό κόμματος. Οι φυλακές είχαν γεμίσει από τους αντιδραστικούς του συστήματος. Η Μεταξική χούντα τους έδινε την ευκαιρία της αποφυλάκισης, υπογράφοντας δήλωση «μετανοίας», η οποία τους υποχρέωνε να δηλώσουν δημόσια ότι αρνούνται την πίστη τους (Χατζηπαναγιώτου, 1982). Όποιος υπέγραφε, βαφτίζονταν «δηλωσίας» από τους συντρόφους του και στιγματίζονταν για πάντα.

Αθανάσιος Κλάρας και δήλωση «μετανοίας»
Τον Ιούλη του 1939 ο Αθανάσιος Κλάρας υπέγραψε δήλωση «μετανοίας» και αποφυλακίστηκε. Στη πραγματικότητα υπέγραψε με εντολή του γραμματέα του Κ.Κ.Ε. Νίκο Ζαχαριάδη για τις ανάγκες του αγώνα σε εκείνη τη φάση. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να γίνει ένα εκβιαστικό μέσο των αντιπάλων του μέσα στο κόμμα τη περίοδο της πολεμικής του δράσης.

Ιστορική αναφορά στα γεγονότα του Β' παγκοσμίου πολέμου στη χώρα μας.
Στις 28/10/1940 η Ιταλία κήρυξε τον πόλεμο στην Ελλάδα. Τα ελληνικά στρατεύματα συγκεντρώθηκαν στα σύνορα για να αποτρέψουν την Ιταλική εισβολή. Ο ενθουσιασμός ήταν μεγάλος με αποτέλεσμα να καθηλώσουν τις Ιταλικές δυνάμεις στα Αλβανικά βουνά, αλλά και με την εαρινή αντεπίθεση τους να τους αναγκάσουν σε γενική υποχώρηση (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Τον Απρίλιο του 1941 οι Γερμανοί βλέποντας τη κατάσταση αυτή, αναγκάζονται να στείλουν δυνάμεις για την αποτροπή του αρνητικού κλίματος που δημιουργήθηκε στη παγκόσμια κοινή γνώμη από τους συμμάχους τους, τους Ιταλούς. Στα οχυρά του «Ρούπελ» γράφτηκε η λαμπρή ιστορία της Ελληνικής αντίστασης κατά των νέων εισβολέων. Οι Έλληνες αντιστάθηκαν σθεναρά, αλλά ταυτόχρονα αντιμετώπισαν την προπαγάνδα της πέμπτης φάλαγγας η οποία έφερε συναισθήματα ηττοπάθειας (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Στις 20 Απριλίου 1941 οι στρατηγοί Γ. Τσολάκογλου, Π. Δεμεστίχας και Ε. Μπέκιος υπέγραψαν την παράδοση των όπλων (Χατζηπαναγιώτου, 1982).

Οι προσπάθειες του Αθανάσιου Κλάρα για τη δημιουργία αντάρτικου
Ενώ οι Γερμανοί κατακλύζανε τη χώρα η στρατιωτική ηγεσία έδωσε εντολές στο στρατό να διαλυθεί και να παραδώσει τον οπλισμό του στον εχθρό. Ο Αθανάσιος Κλάρας παράκουσε τη διαταγή. Υπηρετούσε τότε στο πυροβολικό, συγκεκριμένα σε στοιχείο ορεινού πυροβόλου, το οποίο κατέβηκε συνταγμένο μέχρι το Σχηματάρι. Στη Χαλκίδα είδε μερικά Ελληνικά αεροπλάνα έτοιμα να παραδοθούν στον εχθρό και τα κατέστρεψε. Αχρήστεψε το πυροβόλο του στοιχείου και διέλυσε τη μονάδα, λέγοντας στους συμπολεμιστές του, ότι ο πόλεμος αργά ή γρήγορα θα επαναληφθεί. Η κατάσταση ήταν δραματική, ο βασιλιάς και η χουντική κυβέρνηση εγκατέλειψαν τη χώρα και άφησαν τον λαό στην τύχη του εχθρού (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Ο Αθανάσιος Κλάρας κατέβηκε στην Αθήνα και έψαξε να βρει τους παλιούς του συντρόφους και να μάθει ποιοι γύρισαν από το μέτωπο. Όπου και αν βρισκόταν δεν σταματούσε να ενθαρρύνει και να λέει σε όλους ότι δεν χάθηκε ο πόλεμος. Σκοπός του ήταν η αναδιοργάνωση του διαλυμένου στρατού στα Ελληνικά βουνά. Παράλληλα ερχόταν σε στενή επαφή με ανθρώπους του μηχανισμού του Κ.Κ.Ε. (Φθιώτιδα, Ευρυτανία) για την προσπάθεια δημιουργίας αντάρτικου (Χατζηπαναγιώτου, 1982).

Το ψευδώνυμο του Αθανάσιου Κλάρα Άρης Βελουχιώτης
Ο Αθανάσιος Κλάρας στην αντάρτικη δράση του θα αυτοονομαστεί Άρης Βελουχιώτης. Επηρεασμένος από τον αρχαίο θεό του πολέμου επιλέγει το όνομα Άρης και το Βελουχιώτης από το δέος της επιβλητικής εικόνας του Βελουχιού, του θρυλικού βουνού των κλεφτών που δεσπόζει πάνω από το Καρπενήσι (Χαριτόπουλος, 2003).

Η δημιουργία του Ε.Α.Μ. και του Ε.Λ.Α.Σ.
Στις 30 Απριλίου 1941 διορίζεται από τους κατακτητές στην Αθήνα η πρώτη προδοτική κυβέρνηση, υπό τον στρατηγό Γ. Τσολάκογλου. Παράλληλα   με την επίθεση κατά της Ρωσίας, από τα Γερμανικά στρατεύματα, γίνεται και η μοιρασιά της Ελλάδας. Παραχωρούνται τα νησιά του Ιονίου στους Ιταλούς και η Ανατολική Μακεδονία και δυτική Θράκη μαζί με τα νησιά της Θάσου και της Σαμοθράκης στους Βούλγαρους (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Οι πολιτικοί διάδοχοι της κυβέρνησης συνεχίζουν την προδοσία αφού συνεργάζονται με τους εχθρούς. Πολλοί από τους αγωνιστές είναι εξόριστοι και άλλοι βρίσκονται σε φυλακές γι' αυτό δεν υπάρχουν πολλές ελπίδες για τον Ελληνικό λαό (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Μετά από πολλές προσπάθειες και δυσκολίες ο Άρης Βελουχιώτης κατάφερε να δημιουργήσει την πρώτη ομάδα ένοπλης αντίστασης, τον μετέπειτα θρυλικό Ελληνικό Απελευθερωτικό Λαϊκό Στρατό (Ε.Λ.Α.Σ.), ενώ παράλληλα στην Αθήνα οι Έλληνες αγωνιστές δεν το βάζουν κάτω και παρά τους κινδύνους δραπετεύουν από τα στρατόπεδα συγκεντρώσεων. Έτσι στις 24 Σεπτεμβρίου 1941 ιδρύεται το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.) (Χατζηπαναγιώτου, 1982).

Η πρώτη εμφάνιση της ομάδας του Άρη Βελουχιώτη
Ο Βελουχιώτης υποστήριζε πως ήρθε ο καιρός να γίνει η πρώτη εμφάνιση της ομάδας, με σκοπό το επίσημο ξεκίνημα του ένοπλου αγώνα κατά των κατακτητών. Στις 7 Ιουλίου 1942 με υψωμένη την Ελληνική σημαία, που την είχαν πάρει από τον μυημένο ντόπιο δάσκαλο Βασίλη Παπανικολάου και με μια επιγραφή πάνω της «Ελεύθερη Ευρυτανία» μπαίνουν στο χωριό Δομνίστα. «Μαύρη είναι η νύχτα στα βουνά, στους βράχους πέφτει χιόνι...» ακούγεται από την μικρή ομάδα των οπλοφόρων, οι οποίοι συνταγμένοι μπαίνουν μέσα στο χωριό. Ο επικεφαλής της ο Άρης Βελουχιώτης, ζητάει από τον πρόεδρο, τον δάσκαλο και τον παπά του χωριού την άδεια για την συγκέντρωση των κατοίκων στην πλατεία για να τους μιλήσει. Εκεί συστήνεται ως Ταγματάρχης πυροβολικού Άρης Βελουχιώτης, τους λέει ότι είναι «τμήμα» ενός αντάρτικου στρατού και με έναν πύρινο λόγο κηρύττει τον ένοπλο αγώνα κατά των Ιταλών, Γερμανών, Βουλγάρων κατακτητών και των ντόπιων συνεργατών τους. Ο ενθουσιασμός των κατοίκων μεγάλος, ο οποίος ξεσπά σε έντονα χειροκροτήματα και επιφωνήματα. Η λαμπρή ιστορική πορεία του Ε.Λ.Α.Σ. μόλις ξεκίνησε (Χατζηπαναγιώτου, 1982. Χαριτόπουλος, 2003).

Η πορεία του Ε.Λ.Α.Σ.
Ο Άρης Βελουχιώτης με τον Ε.Λ.Α.Σ. ξεκινά τις μάχες κατά των κατακτητών. Θα συντρίψει το Ιταλικό καταδιωκτικό απόσπασμα στη Ρέκα και θα κερδίσει τις μάχες με τους κατακτητές στην Υπάτη, στο Κρίκελλο, στο Γοργοπόταμο, στη Χρύσω, και στο Μικρό χωριό (Χατζηπαναγιώτου, 1982. Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια 1979).
Η μάχη της Ρέκας στη Γκιώνα έγινε στις 9 Σεπτεμβρίου 1942 και ήταν μια πρώτη νίκη του Αντάρτικου. Στις 8 Σεπτεμβρίου 1942 ο Άρης Βελουχιώτης πληροφορείται, από τοπικές οργανώσεις των χωριών που είχαν καθοδηγηθεί από τον ίδιο και παρακολουθούσαν τις κινήσεις των εχθρών, ότι 50 Ιταλοί θα διανυκτέρευαν σ' έναν ερειπωμένο μύλο στη ρεματιά της Ρέκας. Έτσι, ο Βελουχιώτης παίρνει την απόφαση να τους επιτεθεί. Από τη μάχη αυτή παίρνει λάφυρα (ένα βαρύ πυροβόλο, οπλοπολυβόλα, όπλα, πυρομαχικά, χειροβομβίδες, τρόφιμα, μεταγωγικά) και αιχμαλώτους. Σκοπός της αιχμαλωσίας δεν είναι η εκτέλεση τους αλλά η ανταλλαγή τους με πολιτικούς Έλληνες κρατούμενους. Οι κατοχικές αρχές όμως, καταλαβαίνουν ότι αυτό θα αποτελούσε αναγνώριση του αντάρτικου ως στρατό και θα μείωνε τη μαχητικότητα των στρατιωτών τους. Για το λόγο αυτό, προτιμούν να θυσιάσουν τη ζωή των Ιταλών αιχμαλώτων και αντί να ανταλλάξουν, εκτελούν τους Έλληνες κρατούμενους. Ύστερα απ' αυτό, το ανταρτοδικείο αποφασίζει την εκτέλεση των Ιταλών κρατουμένων. Πολλοί ήταν αυτοί που κατηγόρησαν τον Άρη Βελουχιώτη για την πράξη αυτή (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Στη συνέχεια ο Βελουχιώτης σχεδίασε τον αναίμακτο αφοπλισμό των σταθμών και τμημάτων της χωροφυλακής στην Υπάτη. Η ενέργειά του αυτή είχε σα σκοπό να βάλει τις ιταλικές και ελληνικές αρχές σε υποψίες ότι, για να πετυχαίνονται τόσο εύκολα αυτοί οι αφοπλισμοί, πιθανόν να γίνονται με συναίνεση ανταρτών και χωροφυλάκων. Έτσι θα αναγκάζονταν να συμπτύξουν τα τμήματά τους από τα ορεινά μέρη, στις πόλεις. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα: Την αποδιοργάνωση των ιταλικών και ελληνικών δυνάμεων κατοχής και την ελευθέρωση ενός μέρους της Ελλάδας και τη δημιουργία μιας ελεύθερης περιοχής.
Το σχέδιο του Άρη Βελουχιώτη στέφθηκε με επιτυχία. Οι αντάρτες μπήκαν αθόρυβα τη νύχτα και αφόπλισαν τους κοιμισμένους χωροφύλακες. Πήραν μαζί τους μόνο τον μοίραρχο Κότσυφα και τον απόστρατο στρατηγό Ραφτοδήμο, οι οποίοι όμως αργότερα αφέθησαν ελεύθεροι (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Ο Βελουχιώτης βασισμένος σε πληροφορίες ότι οι αντάρτες είχαν περικυκλωθεί από μια Ιταλική φάλαγγα στο Κρίκελλο αποφάσισε να τη χτυπήσει. Στην επίθεση αυτή σκοτώθηκαν οχτώ Ιταλοί και άλλοι 18 αναγκάστηκαν να καταθέσουν τα όπλα. Από τους αντάρτες σκοτώθηκε ο Δάσκαλος Δημήτρης Σαξώνης (Χατζηπαναγιώτου, 1982).

Ο Άρης και το Κ.Κ.Ε.
Σ' όλη αυτή την πορεία το Κ.Κ.Ε. έβλεπε καχύποπτα την πρωτοβουλία του Άρη Βελουχιώτη. Προσπαθούσε με δικούς του ανθρώπους να ελέγξει αυτό το κίνημα, όπως ήταν ο Σωκράτης Γκέκας. Όμως, ο ανθυπολοχαγός Γκέκας και στρατιωτικός του τοπικού αρχηγείου ανταρτών Ευρυτανίας, με το ψευδώνυμο Άθως Ρουμελιώτης, είχε σκοπό να πετύχει τα εξής: Να υπονομεύσει τη θέση του Άρη και να προκαλέσει την χρεοκοπία του και να ανεξαρτητοποιήσει το αρχηγείο Ευρυτανίας και να δημιουργήσει δικό του αυτόνομο αρχηγείο.
Τις προθέσεις του αυτές τις δήλωσε στη γενική συνέλευση που έγινε στις 6 Νοεμβρίου 1942 στο Παπαρούσι, όπου πήραν μέρος πάνω από 200 αντάρτες της Ρούμελης. Οι προτάσεις του, όμως, απορρίφθηκαν. Μετά απ' αυτό ο Άθως τo έσκασε τη νύχτα με άλλους 25 άντρες (πρώην χωροφύλακες) που είχε καταφέρει να πάρει με το μέρος του (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Το Κ.Κ.Ε. αναζητούσε κάποιο τρόπο να απομακρύνει τον Βελουχιώτη από το αντάρτικο. Ο τρόπος που επιλέχθηκε να πραγματοποιηθεί αυτή η ενέργεια ήταν ο εξής: Στις αρχές Δεκεμβρίου τον καλούν να έρθει στην Αθήνα για την Β' Πανελλαδική Συνδιάσκεψη του Κ.Κ.Ε. Υποτίθεται ότι τον καλούν για να συμμετάσχει στις εργασίες της διάσκεψης και να ενημερώσει τα ηγετικά στελέχη του κόμματος για την πορεία του ένοπλου αγώνα. Το Κ.Κ.Ε. σκοπεύει, όμως, να αντικαταστήσει τον Βελουχιώτη με τον Βαγγέλη Παπαδάκη, ο οποίος είναι αναπληρωματικό μέλος της Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε. (Χαριτόπουλος, 2003).
Στις αρχές Νοεμβρίου ο Σιάντος είπε στον Παπαδάκη ότι το κύριο καθήκον του ήταν να πείσει τον Άρη να πάει στην Αθήνα έτσι ώστε να αναλάβει εκείνος τα καθήκοντά του. Στις 26 Νοεμβρίου 1942 ο Παπαδάκης με το ψευδώνυμο Τάσος Λευτεριάς (τάσσω λευτεριά) φεύγει για τη Λαμία. Μαζί του ταξιδεύει ο Ηλίας Καρτσώνης (ψευδώνυμο: Ηλίας Μανιάτης), στέλεχος και μέλος της Κ.Ε., ο οποίος προορίζεται να αναλάβει γραμματέας του Γραφείου Στερεάς στη θέση του Γιαταγάνα. Ο Μανιάτης μένει στη Λαμία για την αντικατάσταση του Γιαταγάνα, ενώ ο Λευτεριάς συνεχίζει ως τη Μακρακώμη, όπου τον περιμένει ο Φράγκος για να τον οδηγήσει στο Βελουχιώτη. Όταν φτάνουν στο Νεοχώρι, ο Λευτεριάς αντικρίζει έναν κόσμο που λατρεύει τον Άρη Βελουχιώτη και στο πρόσωπό του οποίου, βλέπει τις ελπίδες του για λευτεριά. Κανείς δεν τον είχε προετοιμάσει γι' αυτό που θα έβλεπε. Όταν ο Φράγκος τον συστήνει στον Άρη Βελουχιώτη, ούτε καν διανοείται να του αποκαλύψει τον σκοπό της παρουσίας του (Χαριτόπουλος, 2003).
Την επόμενη μέρα ο Λευτεριάς του μεταφέρει την πρόσκλησή του Π.Γ. του Κ.Κ.Ε. να κατέβει στην Αθήνα για την Β΄ Πανελλαδική Συνδιάσκεψη. Αρχικά, ο Βελουχιώτης αρνείται, λόγω της διαρκούς του προσπάθειας οργάνωσης του αντάρτικου, αλλά ύστερα από συζητήσεις αποφασίζεται παρά τους κινδύνους, να αποδεχτεί την πρόσκληση. Πριν φύγει για την Αθήνα, ο Βελουχιώτης φρόντισε να συγκροτήσει και να δυναμώσει τα κατά τόπους αρχηγεία (Χατζηπαναγιώτου, 1982. Χαριτόπουλος, 2003).
Ο Βελουχιώτης, με το ένοπλο τμήμα που τον ακολουθούσε, έφτασε στον Ελικώνα στις 10 Φεβρουαρίου. Έμεινε μία μέρα στο χωριό Ζαγορά (πριν από τη Θήβα). Στη Λιάτανη άφησε το τμήμα με επικεφαλή τον Τζαβέλα. Ο ίδιος με τον Ορέστη, τον Πελοπίδα, τον Λέοντα και τον Γαρδικιώτη ανέβηκαν στο Μοναστήρι της Φυλής (Χασιά). Από εκεί προμηθεύτηκαν ράσα και ντυμένοι σαν παπάδες, με τα όπλα κρυμμένα κάτω από τα ράσα, κατέβηκαν στην Αθήνα (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Η άφιξή τους έγινε γνωστή επειδή συνέβη το εξής περιστατικό: Θέλησαν να φτάσουν στα γραφεία του Κ.Κ.Ε. για να συναντηθούν με την ηγεσία. Πήραν ταξί και προφασίστηκαν ότι ήθελαν να πάνε στην Αρχιεπισκοπή. Φτάνοντας στο Μουσείο, για λόγους σιγουριάς, κατέβηκαν. Τότε ανακάλυψαν ότι ο Λεόντας είχε ξεχάσει μέσα στο ταξί το δέμα με τις σφαίρες. Από την επόμενη κιόλας μέρα, άρχισε να διαδίδεται ότι στην Αθήνα κυκλοφορούσαν αντάρτες ντυμένοι «παπάδες». Μαθεύτηκε επίσης ότι ένας από αυτούς ήταν ο ίδιος ο Βελουχιώτης. Για λόγους ασφαλείας, η ηγεσία αποφάσισε (και σ' αυτό συμφωνούσε και ο ίδιος) να ξυρίσει τα γένια του, να βγάλει τα ράσα και να κυκλοφορεί με πολιτικά. Μετά από το περιστατικό αυτό παραβρέθηκαν στη σύσκεψη (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Στις συσκέψεις που έγιναν πήραν μέρος μόνο ο Σιάντος (γενικός γραμματέας του Κ.Κ.Ε.), ο Γιάννης Ιωαννίδης (οργανωτικός γραμματέας), ο Ανδρέας Τζίμας (μέλος του Π.Γ.), ο Πολύδωρος Δανιηλίδης (μέλος της Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε. και υπεύθυνος της Κ.Ε. του Ε.Λ.Α.Σ.). Σε μερικές από τις συσκέψεις πήρε μέρος και ο Ηλίας Μανιάτης (γραμματέας της Περιφερειακής Επιτροπής Λαμίας), ο οποίος είχε υποβάλλει δυσμενή έκθεση για τον Βελουχιώτη και είχε εξαγριώσει την ηγεσία εναντίον του (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Στη συζήτηση των θεμάτων που τέθηκαν αναγνωρίστηκε ο Βελουχιώτης ως ενδεδειγμένος και απαραίτητος ηγέτης του ένοπλου απελευθερωτικού αγώνα. Όχι μόνο δεν αντικαταστάθηκε, αλλά του ανέθεσαν την Αρχηγία του Αντάρτικου της Στερεάς και ταυτόχρονα του δόθηκε η έγκριση να περιοδεύσει στη Θεσσαλία με σκοπό να συντονίσει τον Αγώνα και να προετοιμάσει τη συγκρότηση πανελλαδικού Γενικού Στρατηγείου του Ε.Λ.Α.Σ. (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Στο τέλος των συσκέψεων, με εισηγήσεις του Βελουχιώτη και με εγκρίσεις τους, πάρθηκαν οι εξής αποφάσεις: Πρωταρχικό καθήκον για όλα τα τμήματα του Ε.Λ.Α.Σ. ήταν να εντείνουν τη δράση τους εναντίον των κατακτητών, με σκοπό την απελευθέρωση της Ελλάδας. Ο αντάρτικος στρατός έπρεπε να ενισχυθεί και να δυναμώσει. Η εθνική του δράση πρέπει να έχει σαν σκοπό την απελευθέρωση τμημάτων της Ελλάδας και την δημιουργία ελεύθερων χώρων που θα ενταχθούν σε μια ελεύθερη Ελλάδα, όπου θα ασκεί την εξουσία ο ελεύθερος πληθυσμός της. Να αντιμετωπισθεί αποφασιστικά η τακτική του «διαίρει και βασίλευε» που εφάρμοζαν οι Άγγλοι. Να ενισχυθεί από την ηγεσία και τις οργανώσεις ο Ε.Λ.Α.Σ. με τη συμμετοχή στρατιωτικών και πολιτικών στελεχών (Χατζηπαναγιώτου, 1982).

Άρης Βελουχιώτης και σύμμαχοι
Οι Άγγλοι βλέπουν τον Ε.Λ.Α.Σ. να έχει μεγάλη απήχηση στο λαό της υπαίθρου, που προσδοκεί τη λευτεριά του. ΩΣ «προστάτες» της Ελλάδας, δεν ήθελαν να αφήσουν μια χώρα με μεγάλη στρατηγική σημασία να γίνει ελεύθερη και ανεξάρτητη. Για τον λόγο αυτό βρήκαν έναν παλιό κινηματία στρατιωτικό, τον Ναπολέων Ζέρβα, με σκοπό να τον χρησιμοποιήσουν για την εκπλήρωση των σχεδίων τους. Τον όρισαν αρχηγό μιας αντιμοναρχικής οργάνωσης, του Ε.Δ.Ε.Σ. (Εθνικός Δημοκρατικός Ελληνικός Σύνδεσμος) και υπαρχηγό τον Κομνηνό Πυρομάγλου. Είναι γεγονός ότι, ενώ δεν εφοδίαζαν τον Ε.Λ.Α.Σ., εφοδίαζαν τον Ζέρβα με όπλα, για τις μάχες εναντίον του Ε.Λ.Α.Σ. (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Η προσπάθεια του Ε.Δ.Ε.Σ. και των Άγγλων ήταν να παρεμποδιστεί με κάθε τρόπο σε όλη τη Δυτική Ρούμελη η ανάπτυξη του Ε.Α.Μ. και του Ε.Λ.Α.Σ. Ήθελαν να εξασφαλιστεί, σύμφωνα με την άποψη του Βελουχιώτη, η μονοπώληση του αγώνα στην περιοχή από τον Ε.Δ.Ε.Σ. και ο έλεγχος του στρατηγικού αυτού χώρου που συνδέεται με την Ήπειρο, όπου είχαν εγκατασταθεί οι Άγγλοι και ο Ζέρβας. Γι' αυτό το σκοπό, ο Ε.Δ.Ε.Σ. δημιούργησε μικροανταρτοομάδες (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Σημαντικό γεγονός που έγινε στο διάστημα αυτό, ήταν ο πρώτος αφοπλισμός του 5/42 συντάγματος (15 Μαΐου 1943) που είχε δημιουργηθεί στη Γκιώνα από τον συνταγματάρχη Δημήτριο Ψαρρό, με τις προτροπές και πάλι των Άγγλων για τους ίδιους σκοπούς (Χατζηπαναγιώτου, 1982).

Επέμβαση των Άγγλων με πρόσχημα την ανατίναξη της Γέφυρας του Γοργοποτάμου. 25-26 Νοεμβρίου 1942
Οι Άγγλοι, ως προστάτες και ιμπεριαλιστική δύναμη που έλεγχε την χώρα, (βλέπε σήμερα Αμερική), μέχρι τη στιγμή που έφυγε η κυβέρνηση και ο βασιλιάς, οι οποίοι εγκατέλειψαν τον λαό στη τύχη του, ανησυχούσαν για το ακέφαλο προτεκτοράτο τους, στο οποίο ο απλός λαός πάλευε για την αναδιοργάνωσή   του μέσα από το Ε.Α.Μ. και το στρατιωτικό τμήμα του, τον Ε.Λ.Α.Σ., στο οποίο ηγέτης του, ήταν ό άκρως επικίνδυνος για τα σχέδιά τους Άρης Βελουχιώτης.
Έτσι τον Νοέμβριο του 1942 δύο ομάδες Άγγλων αξιωματικών, πέφτουν με αλεξίπτωτα στον ελλαδικό χώρο, η μία στη περιοχή της Άρτας σε ραντεβού με τον άνθρωπό τους τον Ναπολέων Ζέρβα και η δεύτερη με το πρόσχημα του «λάθους'» στη ελεγχόμενη περιοχή του Ε.Λ.Α.Σ. την Γκιώνα. Το «λάθος» ήταν μία πρόφαση για να έρθουν σε επαφή με τον Άρη και εκεί να εκθέσουν το λόγο της παρουσίας τους, την «ανατίναξη της Γέφυρας του Γοργοποτάμου». Αποφασίζουν να γίνει η επιχείρηση από κοινού (Άγγλοι, Ε.Λ.Α.Σ. και Ε.Δ.Ε.Σ.). Σκοπός των Άγγλων ήταν η βολιδοσκόπηση της πολεμικής ικανότητας του Ε.Λ.Α.Σ και η εξύμνηση του Ναπολέων Ζέρβα, (όπως και έγινε), ως η μεγάλη αντιστασιακή δύναμη στην Ελλάδα, που στη παρούσα φάση δεν διέθετε ικανή δύναμη για τέτοιο επιχείρημα ενώ ο Ε.Λ.Α.Σ. είχε στο ενεργητικό του νικηφόρες μάχες έναντι των δυνάμεων κατοχής.
Το σχέδιο της επιχείρησης πήρε τελική μορφή μετά από έντονες παρατηρήσεις του Άρη αλλά με συμβιβασμούς καθ' υπόδειξη των Άγγλων. Η γέφυρα φυλάσσονταν από ισχυρές δυνάμεις. 60 ΕΛΑΣίτες υπό τον Κωστούλα χτυπούσαν το νότιο φυλάκιο της γέφυρας και μετά από 18 λεπτά το κατέλαβαν. Οι ΕΔΕΣίτες στα πρώτα πυρά του βορείου φυλακίου υποχώρησαν, με αποτέλεσμα πολύτιμος χρόνος να χαθεί και οι αμυνόμενοι να αναδιοργανωθούν. Στη φάση αυτή ο Ζέρβας ζητά τη ματαίωση της επιχείρησης, αλλά ο Άρης δίνει εντολές στην εφεδρική ομάδα του αποτελούμενη από 30 αντάρτες υπό τον Νικηφόρο να επιτεθεί με αποτέλεσμα την κατάληψη και του βορείου φυλακίου. Η γέφυρα ανατινάζεται και σείεται όλη η γύρω περιοχή μέχρι και τη Λαμία.
Την επόμενη μέρα ο ραδιοφωνικός σταθμός του BBC, αναφέρονταν στο μεγάλο κατόρθωμα των ανταρτών του Ε.Δ.Ε.Σ., του μεγάλου στρατηγού Ναπολέων Ζέρβα (Μπέκιος, 1994, Χουλιάρας, 1958).

Ε.Λ.Α.Σ.: Από αντάρτικες ομάδες σε τακτικό στρατό
Την Άνοιξη του 1943 προσχώρησε στον Ε.Λ.Α.Σ. ο στρατηγός Στέφανος Σαράφης. Ο Σαράφης ήταν ένας μάχιμος αξιωματικός που είχε μετεκπαιδευτεί στη Γαλλική Σχολή Πολέμου, είχε υπηρετήσει ως Στρατιωτικός Ακόλουθος της Ελληνικής πρεσβείας και υπήρξε, επίσης, καθηγητής της Σχολής Ευελπίδων (Χατζηπαναγιώτου, 1982. Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια, 1979).
Τον Σαράφη ακολουθούν και πολλοί άλλοι μόνιμοι και έφεδροι αξιωματικοί. Έτσι, ιδρύεται το Γενικό Στρατηγείο του Ε.Λ.Α.Σ. (Χατζηπαναγιώτου, 1982 Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια, 1979).
Παράλληλα ιδρύεται η Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης (Π.Ε.Ε.Α.) που σκοπό της είχε την καλύτερη οργάνωση των ελεύθερων περιοχών που απελευθέρωσε ο Ε.Λ.Α.Σ. και τη διεξαγωγή ελεύθερων εκλογών για μια «προσωρινή» κυβέρνηση (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Ο Ε.Λ.Α.Σ. δεν ήταν αρεστός από το Κ.Κ.Ε. γιατί δεν ήταν ταξικός όπως θα ήθελαν. Έτσι το Κ.Κ.Ε. παρεμβαίνει και στις 16 Ιουνίου 1943 με μια διαταγή της Αθήνας προς το Γενικό Στρατηγείο, επικαλούμενη τις επιθετικές επιχειρήσεις τις οποίες προορίζεται να αναλάβει ο Ε.Λ.Α.Σ. στο μέλλον, διατάσσει να προσαρμοσθεί η διοικητική διάρθρωση των αντάρτικων δυνάμεων του Ε.Λ.Α.Σ. σε τακτικό στρατό. Οι λόγοι της μεταβολής είναι καθαρά πολιτικοί. Η κομματική ηγεσία θεωρεί ότι, με τον τρόπο αυτό, ο έλεγχος των ανταρτών θα είναι αποτελεσματικότερος (Χαριτόπουλος, 2003).
Σε μια δεύτερη σύσκεψη της Κ.Ε. του Ε.Λ.Α.Σ. στην Αθήνα, επανεξετάζεται το θέμα της στρατικοποίησης και εκφράζονται σοβαρές αντιρρήσεις (Χαριτόπουλος, 2003). Όπως και ο Άρης, θεωρούσε τραγικό λάθος να μετατραπούν οι ανταρτοομάδες σε στρατό.

Συμμαχία με Βαλκανικές αντιστασιακές οργανώσεις (Γιουγκοσλαβία, Βουλγαρία, Αλβανία), ή το Συμμαχικό Στρατηγείο Μέσης Ανατολής
Υπήρχαν δύο προτεινόμενες «συμμαχίες» προς τους Έλληνες: από τους Άγγλους και από τους Βαλκάνιους γείτονες. Σύμφωνα με το Χαριτόπουλο (2003) οι Έλληνες δεν ήταν υποχρεωμένοι να επιλέξουν μεταξύ των δύο, είτε υπονομεύοντας τη μεταπολεμική ανεξαρτησία της χώρας είτε παραχωρώντας ολόκληρο τμήμα της. Στις 5 Ιουλίου 1943 στο χωριό Καστανιά της Θεσσαλίας επισημοποιείται η επιλογή «συμμάχου» και εντάσσεται υπό τον έλεγχο της Μέσης Ανατολής. Το Συμφωνητικό για τη συμμαχία δεν υπογράφτηκε από τον Ε.Λ.Α.Σ. γιατί δεν εξυπηρετούσε τους στρατιωτικούς του σχεδιασμούς ούτε τους πολιτικούς στόχους του (Χαριτόπουλος, 2003).

Ο αφοπλισμός του Ε.Λ.Α.Σ.
Ο Βελουχιώτης έβλεπε ότι οι Άγγλοι κατελάμβαναν την Αθήνα με σκοπό να επιβάλλουν την κυριαρχία τους στον ελληνικό χώρο και να συντρίψουν το Ε.Α.Μ., τον Ε.Λ.Α.Σ. και τον ελληνικό λαό, ο οποίος επέμενε να διεκδικεί την εθνική του ανεξαρτησία (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Ο Βελουχιώτης όμως, δεν παρέδιδε τα όπλα. Γι' αυτό ήρθε σε επαφή με ηγετικά στελέχη του Ε.Α.Μ. και τους προειδοποίησε για τους κινδύνους. Επίσης, θεώρησε σωστό να ενημερώσει και τους Καπετανέους του Ε.Λ.Α.Σ. Δυστυχώς, όμως, δεν εισακούστηκαν οι συμβουλές και οι προειδοποιήσεις του (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Στις 12 Φεβρουαρίου 1945 υπογράφεται η Συμφωνία της Βάρκιζας με τους Άγγλους για την αποστράτευση του Ε.Λ.Α.Σ., έπειτα από συμφωνία για ειρήνη και ομαλή πορεία, κανείς δεν μπορούσε να έχει αντίρρηση. Γι' αυτό υπέγραψαν την αποστράτευση και ο Σαράφης και ο Βελουχιώτης. Όταν όμως γύρισε η αντιπροσωπεία στα Τρίκαλα και μελετήθηκε το κείμενο της Συμφωνίας, ανακαλύφθηκε ότι στην πραγματικότητα η Συμφωνία ήταν παράδοση άνευ όρων (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Ο Βελουχιώτης επιλέγει να απομακρυνθεί από την πολιτική ηγεσία και να συνεχίσει την αντίσταση. Πίστευε ότι η Συμφωνία της Βάρκιζας, με τους όρους που περιείχε, θα ήταν καταστρεπτική για το κίνημα και τους αντάρτες του Ε.Λ.Α.Σ. με σοβαρές συνέπειες για τον ελληνικό λαό και ότι η σύγκρουση με τους Άγγλους και την αντιδραστική Δεξιά ήταν αναπόφευκτη (Χατζηπαναγιώτου, 1982).
Έτσι, ο Βελουχιώτης ξαναρχίζει την αντάρτικη δραστηριότητα και επιχειρεί να δημιουργήσει το «Νέο Ε.Λ.Α.Σ.» επειδή πίστευε ότι ο Ε.Λ.Α.Σ. μπορεί να συνεχίσει και να καταφέρει να νικήσει στον αγώνα εναντίον των Άγγλων. Γιατί το "Ελληνικό" κράτος και ο στρατός τους δεν είχαν οργανωθεί και οι Άγγλοι δεν θα μπορούσαν να καταδιώξουν τον Ε.Λ.Α.Σ. στα βουνά. Με τον τρόπο αυτό, ο Ε.Λ.Α.Σ. θα μπορούσε να κάνει επιδρομές και να τους αναγκάσει να συνθηκολογήσουν. Δεν βρίσκει όμως την αναμενόμενη ανταπόκριση. Αυτοί που τον ακολουθούν είναι λίγοι. Όλες οι προσπάθειές του να δημιουργήσει ένα νέο αντάρτικο κατά των Άγγλων, απέβησαν άκαρπες (Χατζηπαναγιώτου, 1982).

Η αυτοκτονία του Άρη Βελουχιώτη
Μετά το Δεκέμβριο του 1944 και τη Συμφωνία της Βάρκιζας, την οποία ο Βελουχιώτης υπέγραψε για λόγους πειθαρχίας, αντέδρασε προσωπικά και συναισθηματικά δίνοντας τραγικό τέλος στη ζωή του, στα 40 του χρόνια (16 Ιουνίου 1945) (Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια, 1979).
Ο Άρης μετά από άκαρπες προσπάθειες να έρθει σε επαφή με τα αδερφά βαλκανικά κόμματα, ώστε να εκφράσει τα λάθη της ηγεσίας, περιφέρονταν στα βουνά της ηπείρου. Στα χέρια του Άρη Βελουχιώτη πέφτει το φύλλο του Ριζοσπάστη (12 Ιουνίου 1945), που με πρωτοσέλιδο άρθρο το κόμμα με εντολή του Νίκου Ζαχαριάδη τον αποκήρυξε (Χατζηπαναγιώτου, 1982). Ο Άρης βρίσκεται στο φαράγγι του Φάγγου της Μεσούντας, (χωριό της Άρτας), μόλις πέρασαν τον Αχελώο ποταμό διωκόμενοι από απόσπασμα. Εδώ σε τούτα τα χώματα της ρουμελιώτικης γης αποφάσισε να δώσει το τέλος στη ζωή του. Σήκωσε το πιστόλι του στο κρόταφο και πίεσε τη σκανδάλη, ένας ξερός κρότος ακούστηκε και έστρεψαν σαστισμένοι το βλέμμα τους οι λιγοστοί του σύντροφοι. Ο πιστός του από την αρχή του αγώνα σύντροφος του Τζαβέλας μέσα σε λυγμούς αρπάζει μια χειροβομβίδα την οποία αφοπλίζει κι αγκαλιάζοντας το άψυχο σώμα του αρχηγού του αφήνει και αυτός τη τελευταία του πνοή. Τα πολύτιμα λάφυρα μέσα σε κλίμα πανηγυρισμού που προμήνυε την απελευθέρωση του λαού στόλιζαν τον φανοστάτη των Τρικάλων.

Συμπεράσματα
Το ανήσυχο πνεύμα του Άρη Βελουχιώτη ήταν ορατό από τα νεανικά του χρόνια. Αγωνιζόταν για την ελευθερία του Ελληνικού λαού. Έκανε, μαζί με τον Ε.Λ.Α.Σ. πολλές μάχες εναντίον των κατακτητών. Στον αγώνα του αυτό τον πίστεψαν και τον ακολούθησαν πολλοί Έλληνες αγωνιστές. Ήταν πιστός στις ιδέες και στα πιστεύω του μέχρι την τελευταία στιγμή της ζωής του.
Σε πολλά βιβλία που ασχολήθηκαν με τα μετέπειτα γεγονότα του εμφύλιου πόλεμου, αναφέρεται η φράση «αν ακούγαμε τον Άρη...». Απλοί αγωνιστές αλλά και πολλά υψηλόβαθμα στελέχη την ανέφεραν την περίοδο εκείνη.
Η σύγχρονη ελληνική ιστορία, έχει αποδείξει ότι όποιος αγαπά τη πατρίδα του και θυσιάζεται γι' αυτή, αυτή στο τέλος τον εξοντώνει.

 




Αφιέρωμα Βιογραφικό Video

Βιογραφικό

AΡΗΣ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗΣ
(1905-1945)

Η πλέον εμβληματική φυσιογνωμία της ένοπλης Εθνικής Αντίστασης του ελληνικού λαού κατά της ναζιστικής Κατοχής. Ήταν ο ηγέτης του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (ΕΛΑΣ), του μεγαλύτερου αντάρτικου στρατού στην Ευρώπη, του στρατιωτικού σκέλους του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΕΑΜ). Γεννήθηκε στη Λαμία, το πραγματικό του όνομα ήταν Θανάσης Κλάρας και είχε καταγωγή από εύπορη οικογένεια νομικών. Από το 1929 και ενώ βρισκόταν στην Αθήνα έχοντας τελειώσει τις σπουδές του στην Αβερώφειο Γεωργική Σχολή, εντάχθηκε στις γραμμές του ΚΚΕ.
Από τις πρώτες μέρες της γερμανικής εισβολής πρωτοπόρησε στη συγκρότηση αντιστασιακών ομάδων και όταν πήρε την εντολή από το ΚΚΕ να προχωρήσει στη συγκρότηση ένοπλων ομάδων κατάφερε από μια παρέα 14 ατόμων να δημιουργήσει με θαρραλέες ενέργειες και αποτελεσματικές πρωτοβουλίες έναν ολόκληρο στρατό εκατοντάδων χιλιάδων αγωνιστών!
Ο ΕΛΑΣ υπό την καθοδήγηση του Άρη Βελουχιώτη συγκρούστηκε άπειρες φορές με τον γερμανικό στρατό και κατέφερε στρατηγικής σημασίας πλήγματα σε βάρος του, ενώ ανέβασε στα ουράνια την αυτοπεποίθηση του λαού και το φρόνημα των παρτιζάνικων ομάδων της υπόλοιπης σκλαβωμένης Ευρώπης. Θρύλος και τραγούδι έγινε το όνομά του... Ο ρόλος του στο αποφασιστικό και ενωτικό χτύπημα κατά του κατακτητή στον Γοργοπόταμο τον Νοέμβριο του 1942 ήταν καταλυτικός. Από τον χειμώνα του 1943 και ενώ είχε αρχίσει να διαφαίνεται η ήττα των Γερμανών και να προκύπτει ζήτημα κυριαρχίας στη μετακατοχική Ελλάδα, ο Άρης και ο ΕΛΑΣ ενεπλάκησαν σε ένοπλες συγκρούσεις με την αντάρτικη ομάδα του Ν. Ζέρβα, τον ΕΔΕΣ.
Ταυτόχρονα, καπεταναίοι του ΕΛΑΣ υπό τις οδηγίες του Βελουχιώτη έδωσαν σκληρές μάχες με τα Τάγματα Ασφαλείας και τους συνεργάτες των Γερμανών. Μετά την Απελευθέρωση ο Άρης διαφώνησε με τις αποφάσεις της ηγεσίας της Αριστεράς και τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Αρνήθηκε τον αφοπλισμό και τη διάλυση του ΕΛΑΣ. Συνέχισε να περιπλανιέται με τις ένοπλες ομάδες του στα βουνά της Ρούμελης. Στις 12 Ιουνίου του 1945 το ΚΚΕ, που στο μεταξύ είχε υποδεχτεί από το κολαστήριο του Νταχάου τον εξόριστο ηγέτη του Νίκο Ζαχαριάδη, αποκήρυξε δημόσια τη δραστηριότητα του Άρη. Λίγες μέρες αργότερα, στις 16 του μήνα, ο Άρης Βελουχιώτης, κυκλωμένος από χωροφύλακες και παρακρατικούς, αυτοκτόνησε κάπου στις όχθες του Αχελώου...

 




Αφιέρωμα Βιογραφικό Video

Video


Άρης Βελουχιώτης [1905-1945]


Άρης Βελουχιώτης ο αρχηγός των ατάκτων


Άρης Βελουχιώτης ο ηγέτης του ΕΛΑΣ


Άρης Βελουχιώτης


O Πάνος Τζαβέλλας για τον Άρη Βελουχιώτη





 

 









Αρχικήiσελίδα


 




 
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα