Oι άνθρωποι που ήθελαν
να αλλάξουν τον κόσμο
Μάνος Χατζιδάκις
Μελίνα Μερκούρη
Μάνος Λοϊζος
Μίκης Θεοδωράκης
Νίκος Καββαδίας
Γιάννης Ρίτσος
Γιώργος Σεφέρης
Ιάκωβος Καμπανέλλης
Τσε Γκεβάρα
Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα
Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι
Νίκος Μπελογιάννης
Άγγελος Σικελιανός
Άρης Βελουχιώτης
Πάμπλο Νερούδα
Ανδρέας Εμπειρίκος
Μπέρτολτ Μπρεχτ
Παύλος Σιδηρόπουλος
Χάρολντ Πίντερ

Μανώλης Αναγνωστάκης

Βλαντίμιρ Λένιν
Μαρία Δημητριάδη

Οδυσσέας Ελύτης

Κώστας Βάρναλης
Κάρολος Κουν
Κώστας Καρυωτάκης
Βασίλης Τσιτσάνης
Νίκος Παπάζογλου
Τζον Λένον
Πάτι Σμιθ
Γεώργιος Καραϊσκάκης
Νίκος Καζαντζάκης
Νίκος Ξυλούρης
Μάνος Ξυδούς
Στρατής Τσίρκας
Φερνάντο Πεσσόα
Νικόλας Άσιμος
Τσαρλς Μπουκόφσκι
Κατερίνα Γώγου


Ειδικά αφιερώματα
Λίνα Νικολακοπούλου
Σταμάτης Κραουνάκης
Κική Δημουλά
Βασίλης Παπακωνσταντίνου
Διονύσης Τσακνής
Νίκος Εγγονόπουλος
Δημήτρης Χορν
Κωνσταντίνος Καβάφης
Θόδωρος Αγγελόπουλος
Θάνος Μικρούτσικος
Αλέξης Μινωτής
Μίμης Πλέσσας
Χάρις Αλεξίου
Δήμητρα Γαλάνη
Θανάσης Βέγγος
Λαυρέντης Μαχαιρίτσας
Σταύρος Ξαρχάκος
Νίκος Γκάτσος
Μάρκος Βαμβακάρης
Γιάννης Τσαρούχης
Κατίνα Παξινού
Μιχάλης Καραγάτσης
Διονύσης Σαββόπουλος
Ελένη Καραϊνδρου
Άντριου Λόιντ Γουέμπερ
Πέδρο Αλμοδόβαρ
Άγαμοι Θύται
Σπείρα Σπείρα
Αγκάθα Κρίστι
Σαλβαντόρ Νταλί
Τζον Μάλκοβιτς
Αντζελίνα Τζολί
Νίνο Ρότα

Aφιέρωμα: Μετάδοση
200 θεατρικών παραστάσεων
από το Ελληνικό και Ξένο Δραματολόγιο




 

 

 

 
Αφιερώματα  

Οι άνθρωποι που ήθελαν να αλλάξουν τον κόσμο!

Bertolt Brecht
- Ιούλιος 2013
(Τελευταία ενημέρωση 12/07/14)

Αφιέρωμα Εργογραφία Βιογραφικό Video
Στη Ζούγκλαiτωνiπόλεων Ο τρόμοςiκαιiηiαθλιότηταiτου Γ΄ Ράιχ ΤοiόνειροιτηςιΣιμόν Μασάρ Γαλιλαίος

Μπέρτολτ Μπρεχτ

Επιμέλεια: Νατάσα Ξαρχάκου
Κείμενα: Νίκος Βιδάλης, Γιώργος Νικολαϊδης, Ζωή Πολίτη
Ηχητικά ντοκουμέντα: Κατίνα Παξινού (από το έργο του Μπρεχτ "Μάνα Κουράγιο") - Έλλη Λαμπέτη (από το έργο του Μπρεχτ «Ο Κύκλος με την κιμωλία»)
Μετάδοση θεατρικών παραστάσεων «Στη Ζούγκλα των Πόλεων», «Ο τρόμος και η αθλιότητα του Γ΄ Ράϊχ», «Το όνειρο της Σιμόν Μασάρ» και «Γαλιλαίος»
Μουσική επιμέλεια: Άρης Δούκας



Τραγούδι: Εγώ ο Μπέρτολτ Μπρεχτ - Θάνος Μικρούτσικος
Ακούστε...
Διάρκεια: 04:32 - (1.066KB)
Στίχοι: Μπέρτολτ Μπέχτ
Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος - Πρώτη εκτέλεση: Θάνος Μικρούτσικος



Τι κι αν γεννήθηκε στη δύση του 19ου αιώνα. Τι κι αν δημιούργησε και πέθανε στον περασμένο, πλέον, 20ό αιώνα. Ο Μπρεχτ και το έργο του είναι του 21ου αιώνα. Και θα είναι εκείνης της εποχής, που η εργατική τάξη, όλοι οι εκμεταλλευόμενοι άνθρωποι και οι λαοί θα απελευθερωθούν από τον καπιταλιστικό «ζυγό». Τότε, που θα μπορούν πια με σιγουριά να πουν: «Τις δυσκολίες των βουνών τις ξεπεράσαμε/ Τώρα έχουμε ν' αντιμετωπίσουμε/ Τις δυσκολίες των πεδιάδων» και θα ξέρουν τι ταιριάζει για πάντα να γραφεί στην «ταφόπετρα» αυτού του επαναστάτη και αθάνατου δημιουργού: «Έκανε προτάσεις. Εμείς/ Τις δεχτήκαμε».

Εξακολουθούν να παίζονται τα έργα του σε όλο τον κόσμο, εξακολουθεί ο ίδιος να είναι επίκαιρος και εμείς εξακολουθούμε να πηγαίνουμε στο θέατρο για να δούμε κάποια από τις παραστάσεις που έγραψε ο Μπέρτολτ Μπρεχτ.
Στην Γερμανία θεωρείται ο πατέρας του «επικού θεάτρου». Στον υπόλοιπο κόσμο είναι γνωστός και γιατί υπηρέτησε το «διδακτικό» και το «ανθρωπιστικό θέατρο» ως δραματουργός και σκηνοθέτης. Πολλά είναι και τα ποιήματα που έγραψε.

Επιρροές
Τα έργα του έχουν ασκήσει σημαντική επιρροή σε μεταγενέστερους δημιουργούς, όπως ο Λαρς φον Τρίερ, Ράινε Βέρνερ Φασμπίντερ, ο Ναγκίσα Οσίμα, και ο Ζαν Λουκ Γκοντάρ. Επηρροές του Μπρέχτ εντοπίζονται και σε διευθυντές - χορογράφους, όπως Μπομπ Φόσσε (Καμπαρέ, Σικάγκο, Λένι). Ο όρος «μπρεχτικός» χρησιμοποιείται από τους κριτικούς θεάτρου για ό,τι θυμίζει το ιδιαίτερο στυλ και την προσέγγιση του θεάτρου από τον Μπρεχτ.

Έργο
Τα έργα του επαναστατικά, αντιεξουσιαστικά. Οι χαρακτήρες του ανθρώπινοι, σχοινοβατούν ανάμεσα στην φωτεινή και τη σκοτεινή πλευρά τους, μέσα σε σενάρια που δεν αφήνουν εκτός τη διδαχή και τα μηνύματα.
Αρχικά, τα έργα του χαρακτηρίζονταν από πνεύμα καταδίκης του πολέμου και του μιλιταρισμού, ενώ στη συνέχεια παρατηρείται μια αποφασιστική στροφή στη σκέψη και τη ζωή του, που εμπνέεται από τη μαρξιστική φιλοσοφία.
Σημαντική ώθηση στη σχέση του με την εργατική τάξη και το κίνημά της έδωσε η μαζική εξαθλίωση που προκάλεσε η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1920 και η νέα ορμητική ανάπτυξη του εργατικού κινήματος στη Γερμανία.
Ο Μπρεχτ άρχισε την καριέρα του ως δραματουργός με μια σειρά πειραματισμούς, επηρεασμένος από τις εξπρεσιονιστικές τεχνικές, όπως στο έργο του "Βάαλ" (Baal, 1918).
Με το αντιπολεμικό έργο του «Ταμπούρλα μες τη Νύχτα» (1922) κερδίζει το Βραβείο Κλάιστ (Kleist Prize). Οι επιρροές που δέχτηκε ο ίδιος προέρχονται κυρίως από τον Φρανκ Βέντεκιντ, του οποίου ήταν θαυμαστής, αλλά και από το κινεζικό και το ρωσικό θέατρο.
 Το «διδακτικό»και «ανθρωπιστικό» θέατρο που για χρόνια υπηρέτησε ο Μπρεχτ απηχεί τη μαρξιστική ιδεολογία του. Ήταν τότε που έγραψε και το λιμπρέτο της όπερας (με μουσική του Κουρτ Βάιλ) «Η Άνοδος και η Πτώση της πόλης Μαχάγκονυ» (1930).
Ανάμεσα στα έτη 1937 και 1945, ο Μπρεχτ έγραψε τα σπουδαιότερα έργα του: «Η Ζωή του Γαλιλαίου» (1937-39), «Μάνα Κουράγιο και τα Παιδιά της» (1936-39), «Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν» (1935-41), «Ο Κύριος Πούντιλα και ο Υπηρέτης του Μάττι» (1940), «Η Άνοδος του Αρτούρου Ούι» (1941), «Τα Οράματα της Σιμόνης Μασάρ» (1940-43), «Ο Σβέικ στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο» (1942-43) και «Ο Καυκασιανός Κύκλος με την Κιμωλία» (1943-45). Το 1944 γράφει το έργο «Η ιδιωτική ζωή της κυρίαρχης φυλής», μια άτεγκτη κριτική της ζωής στη Γερμανία υπό το καθεστώς του Εθνικοσοσιαλισμού.

Θεωρία θεάτρου
Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ έκανε μία από τις μεγαλύτερες τομές στο σύγχρονο θέατρο καθώς επιχείρησε να το απομακρύνει από τις μέχρι τότε συμβάσεις του θεάτρου της ψευδαίσθησης.

Ήθελε να βρει απάντηση στην ερώτηση του Λένιν «Πώς και τι πρέπει να μαθαίνουμε;». Δημιούργησε μια νέα θεωρία του θεάτρου, «επικό θέατρο», όπου ένα θεατρικό έργο δεν πρέπει να προκαλεί στον θεατή συναισθηματική ταύτιση με την δράση-πλοκή, αλλά αντίθετα πρέπει να προκαλεί λογικό αυτό-στοχασμό και κριτική ματιά για τα γεγονότα που λαμβάνουν χώρα στην σκηνή.
Πίστευε ότι η εμπειρία μια κλιμακούμενης κάθαρσης του συναισθήματος άφηνε στο κοινό μια αίσθηση εφησυχασμού. Αντίθετα, ήθελε το κοινό του να χρησιμοποιεί αυτή την κριτική οπτική για να εντοπίζει τις κοινωνικές αρρώστιες στον κόσμο και να μπορεί να κινηθεί από το θέατρο μπροστά στην αλλαγή.

Αναγνώριση
Η παγκοσμιότητα του έργου του αναγνωρίστηκε ευρέως μετά το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Τα έργα του κλείνουν μέσα τους μια διάρκεια, καθώς αναδεικνύουν την ανθρώπινη υπόσταση. Έτσι, όχι μόνο δεν καταλύθηκαν από το χρόνο, αλλά τώρα προβάλλονται και τιμώνται περισσότερο παρά ποτέ. Για το έργο «Ταμπούρλα μες τη Νύχτα» (1922) κερδίζει το Βραβείο Κλάιστ (Kleist Prize). Το 1950 εκλέχτηκε μέλος της Ακαδημίας Τεχνών. Τιμήθηκε με το Εθνικό Βραβείο της ΛΓΔ το 1951 και με το Βραβείο Λένιν για την Ειρήνη το 1954.

Η ζωή του
Ο Μπρεχτ γεννήθηκε το 1898 στο καθολικό Άουγκσμπουργκ, από καθολικό πατέρα και προτεστάντισσα μητέρα. Ήδη στα 14 του είχε ξεκινήσει να γράφει. Το 1917 εγγράφεται στο πανεπιστήμιο του Μονάχου, στην ιατρική, χωρίς να τελειώσει ποτέ γιατί επιστρατεύεται ως νοσοκόμος και υπηρετεί στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Αρχίζει να γράφει ποιήματα και θεατρικά. Η πρώτη συλλογή ποιημάτων του ήταν το «Εγκόλπιο ευσέβειας» για το οποίο κέρδισε λογοτεχνικό βραβείο.
Σημαντικότατη επίδραση στην πορεία του άσκησαν οι πολιτικές συνθήκες στην Γερμανία, ιδιαίτερα η άνοδος του ναζισμού και ο πόλεμος, καθώς άλλαξαν τις συνθήκες της ζωής του και υπήρξαν πηγή έμπνευσης για πολλά έργα του.
«Ο πόλεμος με ξεσήκωσε», γράφει ο ίδιος. Το 1918 μία πολιτική αναταραχή στη Βαυαρία θα εμπνεύσει τον Μπέρτολτ Μπρεχτ... το αποτέλεσμα είναι το «Βάαλ», το πρώτο του θεατρικό έργο.Η φρίκη του πολέμου τον έκανε συνειδητό φιλειρηνιστή. Τότε έγραψε και το ποίημα που τον έκανε γνωστό: ο «Θρύλος του Νεκρού Στρατιώτη».
Το 1922 παντρεύεται την τραγουδίστρια της όπερας Μαριάνε Τσοφ με την οποία αποκτά μια κόρη. Αργότερα θα γνωρίσει και θα παντρευτεί, το 1929,  την εβραία Χελένε Βάιγκελ με την οποία θα μείνει ως το τέλος της ζωής και μαζί θα ιδρύσουν το Μπερλίνερ Ανσάμπλ το 1949. Το 1933 θα εγκαταλείψουν την Γερμανία του Χίτλερ και θα «περιπλανιόνται» για τα επόμενα 8 χρόνια σε διάφορες χώρες της Ευρώπης και την Αμερική.
Μετά την επιστροφή του στη Γερμανία το 1949, ο Μπρεχτ αφιερώνεται στην ποίηση και τη σκηνοθεσία των έργων του. Έγραψε εκατοντάδες ποιήματα που αντανακλούν τη σταδιακή μεταστροφή του προς τη μαρξιστική-λενινιστική φιλοσοφία. Τα πιο γνωστά από αυτά είναι: Άκουσα πως τίποτα δε θέλετε να μάθετε, Εγκώμιο στη μάθηση, Γερμανικό εγχειρίδιο πολέμου, Αυτό θέλω να τους πω, Να καταπολεμάτε το πρωτόγονο, Ποτέ δε σε είχα αγαπήσει τόσο πολύ, Απώλεια ενός πολύτιμου ανθρώπου, Εγκώμιο στον Κομμουνισμό, Εγκώμιο στη Διαλεκτική.

Έχει πει και γράψει:
...«Όποιος δεν έχει τον αγώνα μοιραστεί θα μοιραστεί την ήττα»
«Αυτοί που βρίσκονται ψηλά θεωρούν ταπεινό να μιλάς για το φαΐ. Ο λόγος; Έχουνε κιόλας φάει»...

Μπέρτολτ Μπρεχτ
 
«Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τρόποι για να σκοτώσεις:
  Μπορούν να σε μαχαιρώσουν στο στομάχι με μαχαίρι,
  να σου κλέψουν το ψωμί,
  να μη φροντίσουν για την ασθένεια σου,
  να σε αναγκάσουν να ζεις σε μια τρύπα,
  να σε βασανίσουν δουλεύοντας μέχρι το τέλος,
  να αναγκάσουν να πας στον πόλεμο .
  Μόνο μερικά από αυτά τα πράγματα είναι απαγορευμένα σε μία κοινωνία».

Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ άρχισε να γράφει τις «Ιστορίες του κ. Κόυνερ» το 1935 και τελείωσε στις αρχές της δεκαετίας του 1950.

...«Τι να τον κάνω το σκοπό σου; Η στάση σου μου αρκεί.
Εσύ, που είσαι αρχηγός, μην ξεχνάς πως έγινες ό,τι είσαι επειδή είχες αμφιβάλει για άλλους αρχηγούς. Άσε λοιπόν αυτούς που οδηγείς να αμφιβάλλουνε κι εκείνοι.
(Εγκώμιο στην αμφιβολία)
Τι ωφελεί, χωμένος μέχρι το λαιμό στη λάσπη, να κρατάς τα νύχια των χεριών σου καθαρά; (Πολλοί λατρεύουνε την τάξη)...


Είναι λογικός, καθένας τον καταλαβαίνει. Ειν' εύκολος.
Μια και δεν είσαι εκμεταλλευτής, μπορείς να τον συλλάβεις.
Είναι καλός για σένα, μάθαινε γι' αυτόν.
Οι ηλίθιοι ηλίθιο τον αποκαλούνε, και οι βρομεροί τον λένε βρομερό.
Αυτός είναι ενάντια στη βρομιά και την ηλιθιότητα.
Οι εκμεταλλευτές έγκλημα τον ονοματίζουν.
Αλλά εμείς ξέρουμε:
Είναι το τέλος κάθε εγκλήματος.
Δεν είναι παραφροσύνη, μα
Το τέλος της παραφροσύνης.
Δεν είναι χάος
Μα η τάξη.
Είναι το απλό
Που είναι δύσκολο να γίνει»...

(«Εγκώμιο στον κομουνισμό»)

Στο Μαχαγκόνι που ακολουθεί, ο Μπρεχτ βαθαίνει τη μαρξιστική κατεύθυνση της κριτικής του, εκφράζοντας σε παραβολική μορφή την αρνητική ουτοπία της καπιταλιστικής κοινωνίας. Στην ομώνυμη πόλη το μεγαλύτερο έγκλημα είναι να μην έχεις λεφτά:
...«Γι' αυτό καταδικάζεσαι σε θάνατο, Πάουλ Ακερμαν. / Γιατί σου λείπουν τα λεφτά. / Κι αυτό είναι το μεγαλύτερο έγκλημα / που μπορεί να γίνει πάνω στη γη»....

Μάνα κουράγιο - Κατίνα Παξινού
Ηχητικό Ντοκουμέντο
«Το τραγούδι της Μάνας Κουράγιο» από το θεατρικό έργο του Bertol Brecht «Μάνα Κουράγιο» σε μουσική Paul Dessaw.
Πρόκειται για την τελευταία σκηνική δραματουργία της Κατίνας Παξινού.
Ακούστε...
Διάρκεια: 07:26 - (1.305KB)





Οι τρεις καθορισμένοι περίοδοι του Μπρεχτ
Η ζωή του Μπρεχτ χωρίζεται σε τρεις σαφώς καθορισμένες περιόδους που ορίζονται από την επιβεβλημένη εξορία από την πατρίδα του, τη Γερμάνια, κατά τα χρόνια του Χίτλερ. Από το 1898 ως το 1933 ζει στη Γερμάνια, από το 1933 ως το 1947 ζει εξόριστος σε διαφορά μέρη του κόσμου και το 1947 επιστρέφει στην Ευρώπη, στην Ελβετία αρχικά, κι έπειτα στο Βερολίνο.

Γερμανία
1898 ο ευγενικός Μπέρτολτ Φρίντριχ Μπρεχτ (Eugen Berthold Friendrich Brecht) γεννιέται στις 10 Φεβρουαρίου, στο Α?ουγκσμπουρκ, όπου ο πατέρας του εργαζόταν ως υπάλληλος και αργότερα ως διευθυντής του εργοστάσιου χάρτου Χαϊντλ.
1908 ο Μπρεχτ πάει στο δημοτικό σχολείο. Ως μαθητής είναι αδιάφορος για τα μαθήματα αλλά διαθέτει μια κρυφή, σιωπηλή επαναστατικότητα. Ανάμεσα στους φίλους του είναι ο Κάσπαρ Νέσερ, αργότερα σκηνογράφος του. Ο Μπρεχτ κινδύνεψε να αποβληθεί όταν πήρε αντιπατριωτική θέση σε μια έκθεση με θέμα «είναι όμορφο και τιμημένο να πεθαίνει κανείς για την πατρίδα του».
1917 ο Μπρεχτ εγγράφεται στο πανεπιστήμιο του Μονάχου ως φοιτητής της ιατρικής σχολής, ενώ παράλληλα παρακολουθεί το σεμινάριο θεάτρου του Α?ρθουρ Κου?τσερ. συναναστρέφεται τους μποέμ λογοτέχνες της πόλης.
1918 ο Μπρεχτ στρατολογείται και υπηρετεί ως στρατιωτικός γιατρός, αν και συνεχίζει να μένει στο σπίτι του. Γράφει τον Μπάαλ, ένα εκρηκτικό, σχεδόν εξωφρενικό θεατρικό έργο-φόρο τιμής στις φυσικές ορμές και στην αναρχική σεξουαλικότητα. Γράφει άρθρα για την τοπική εφημερίδα, την Augsburger Neueste Nachrichten.
1919 ο Μπρεχτ γράφει το Ταμπούρλα μέσα στη νύχτα. Η Πόλα Μπανχόλτσερ, φίλη και ερωμένη του στο Αουγκσμπουρκ, του χαρίζει έναν γιο, τον Φρανκ. Γνωρίζει τον κωμικό Καρλ Βάλεντιν, τον σκηνοθέτη Εριχ Ενγκελ, τις ηθοποιούς Ελιζαμπεθ Μπεργκνερ, Μπλαντινε Εμπινγκερ, Καρόλα Νέερ, καθώς και την τραγουδίστρια της όπερας, Μαριάννε Τσοφ. Γράφει θεατρικές κριτικές για την Volkswillen, ημερήσια τοπική εφημερίδα των ανεξήγητη των σοσιαλιστών.
1920 ο Μπρεχτ επισκέπτεται το Βερολίνο.
1921 Η φοίτηση του στο πανεπιστήμιο του Μονάχου διακόπτεται. Μια προσπάθεια του να γίνει γνωστός στους φιλολογικούς κύκλους του Βερολίνου καταλήγει στην εισαγωγή του στο νοσοκομείο λόγω υποσιτισμού. Η φιλία του με τον θεατρικό συγγραφέα Αρνολτ Μπρονεν τον οδηγεί στο να αλλάξει την ορθογραφία του ονόματος του σε Μπέρτολτ ή Μπερτ (Bertolt ή Bert).
1922 ο Μπρεχτ παντρεύεται τη Μαριάννε Τσοφ. Γράφει το έργο Στη ζούγκλα των πόλεων.
1923 Γεννιέται η Χάνε, η κόρη του. Οι ενέργειες των εθνικοσοσιαλιστών του Χίτλερ βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος του κύκλου του Μπρεχτ στο Μόναχο. Ανεβαίνουν στο Μόναχο και στη Λειψία τα έργα του Στη ζούγκλα των πόλεων και Μπάαλ.
1924 ο Μπρεχτ σκηνοθετεί τον Εδουάρδο Β' του Κρίστοφερ Μάρλοου, σε διασκευή δική του και του Λιον Φόιχτβανγκερ. Χρησιμοποιεί ήδη συγκεκριμένες τεχνικές (όπως περιλήψεις της πλοκής πριν από κάθε σκηνή, άσπρο μεϊκ απ για την υποδήλωση του φόβου) με στόχο την κριτική αποστασιοποίηση του κοινού και των ηθοποιών. Τελικά, εγκαθίσταται στο Βερολίνο και προσλαμβάνεται ως δραματολόγος στο Ντόιτσες Τέατερ του Μαξ Ράινχαρντ, με γραμματέα του την Ελι?ζαμπεθ Χάουπτμαν. Η ηθοποιός Ελεν Βάιγκελ του χαρίζει έναν γιο, τον Στέφαν.
1925 το έργο του Κλάμπουντ, ο Κύκλος με την κιμωλία κάνει πρεμιέρα στη Φρανκφούρτη και στο Βερολίνο τον Γενάρη, ενώ τον Οκτώβριο σκηνοθετείται στο Βερολίνο από τον Μαξ Ράινχαρντ, με την Ελίζαμπεθ Μπέργκνερ στον βασικό γυναικείο ρόλο.
1926 το Ο άντρας είναι άντρας ανεβαίνει για πρώτη φορά στο Ντάρμστατ και στο Ντίσελντορφ. Η δουλειά του πάνω σ' ένα έργο (που έμεινε τελικά ανολοκλήρωτο) με τίτλο Τζο Φλάισχακερ και θέμα την εξαγωγή σταριού στο Σικάγο τον οδηγεί στη μελέτη του μαρξισμού, ως τη μόνη επαρκή μέθοδο ανάλυσης του καπιταλισμού.
1927 ο Μπρεχτ παίρνει διαζύγιο από τη Μαριάννε τσοφ. Συνεργάζεται με τον Ερβιν Πισκάτορ, πρωτοπόρο του κομμουνιστικού πολιτικού θεάτρου στη Γερμανία, για τη δραματοποίηση του Καλού στρατιώτη Σβέικ του Χάσεκ. Δημοσιεύει ποιήματα του με τον τίτλο Προσευχητάρι τσέπης.
1928 Η Όπερα της Πεντάρας σε μουσική Κουρτ Βάιλ, κείμενο του Μπρεχτ (βασισμένο στη μετάφραση του έργου του Τζον Γκέι. Η όπερα του ζητιάνου από τη φίλη και συνεργάτη του Ελίζαμπεθ Χάουπτμαν) κάνει πρεμιέρα στο Θέατρο της Σιφμπάουερνταμ και αναδεικνύεται σε καλύτερη παράσταση της θεατρικής σαιζόν. Ο Μπρεχτ κατάφερε να μεταφέρει τη μικροαστική ατμόσφαιρα στο εγκληματικό περιβάλλον του Σόχο.
1929 ο Μπρεχτ συνεργάζεται με την Ελι?ζαμπεθ Χάουπτμαν και τον Βάιλ στο Χάπυ εντ. Παντρεύεται την Ελεν Βάιγκελ. Η Ελίζαμπεθ Χάουπτμαν αποπειράται να αυτοκτονήσει. Το διδακτικό έργο του Μπάντεν-Μπάντεν παρουσιάζεται στο μουσικό φεστιβάλ του Μπάντεν- Μπάντεν σε μουσική του Χίντεμιτ.
1930 Γεννιέται η κόρη του, Μπάρμπαρα. Ανεβαίνει στο Βερολίνο το διδακτικό του έργο Τα μέτρα. τα κομμουνιστικά διδακτικά έργα, προορισμένα για ερασιτεχνικούς θιάσους στόχευαν στην αποσαφήνιση των ιδεολογικών προβλημάτων τόσο των ηθοποιών όσο και του κοινού. Η πρώτη παράσταση του Η άνοδος και η πτώση της πόλης Μαχαγκόνι, μια όπερα σε κείμενο του Μπρεχτ και μουσική του Κουρτ Βάιλ, προκαλεί ταραχές στη Λειψία καθώς οι Ναζί αντιδρούν έντονα. Στις σημειώσεις του για την όπερα, ο Μπρεχτ κάνει σαφή διαχωρισμό μεταξύ του παραδοσιακού δραματικού (ή αριστοτελικού) θεάτρου και του νέου επικού (ή μη αριστοτελικού) θεάτρου στο οποίο στοχεύει. ο Μπρεχτ διαφωνεί με την κινηματογραφική μορφή της Όπερας της πεντάρας, μηνύει τη Νero Films αλλά χάνει τη δίκη, και τελικά δέχεται μια τιμής ένεκεν αμοιβή προκειμένου να μην προχωρήσει σε έφεση.
1931 ο Μπρεχτ ολοκληρώνει το έργο Αγία Ιωάννα των σφαγείων (πρώτη παράσταση 1959).
1932 Η μοναδική ταινία του Μπρεχτ, το Κουλέ Βάμπε, απαγορεύεται από τη λογοκρισία. Ο Μπρεχτ επισκέπτεται τη Μόσχα στην πρεμιέρα της ταινίας του εκεί, τον Μάιο. Στο Βερολίνο ανεβαίνει η δραματοποιημένη μορφή της Μάνας του Μαξίμ Γκόργκι από έναν ακροαριστερό σύλλογο, σε μουσική του Χανς Αισλερ. Το έργο παρουσιάζει την πορεία της μητέρας ενός εργάτη προς τη συνειδητοποίηση της ταξικής, προλεταριακής της προέλευσης. Ξεκινά η σχέση του με τη Μαργκαρέτε Στέφφιν. Ο Μπρεχτ εντρυφεί στον μαρξισμό υπό την καθοδήγηση του αιρετικού κομμουνιστή Καρλ Κορς.

Εξορία
1933 οι Ναζί ανεβαίνουν στην εξουσία. Μετά την καταστροφή του κτιρίου της Βουλής (Reichstag) από πυρκαγιά, ο Μπρεχτ καταφεύγει με την οικογένεια του στην Πράγα. Μετακομίζει στη Βιέννη, έπειτα στη Ζυρίχη, ώσπου τελικά εγκαθίσταται στο νησί Φιν στη Δανία. Αρχίζει η σχέση του με τη Ρουθ Μπέρλαου. Επισκέπτεται το Παρίσι για την πρεμιέρα του έργου Τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα των μικροαστών.
1934 ο Μπρεχτ επισκέπτεται το Λονδίνο. Αρχίζει να εμφανίζεται στην ποίηση του το θέμα της φυγής και της εξορίας.
1935 του αφαιρείται η γερμανική ιθαγένεια. Επισκέπτεται τη Μόσχα, οπού συνομιλεί με τον σοβιετικό δραματουργό Σεργκέι Τρετιακόφ για την έννοια της «αποστασιοποίησης». παρακολουθεί το διεθνές συνέδριο συγγραφέων στο Παρίσι. Φθάνει στη Νέα Υόρκη για να παρακολουθήσει το ανέβασμα του έργου του Η μάνα, το οποίο, τελικά, δεν εγκρίνει.
1936 παρακολουθεί το διεθνές συνέδριο συγγραφέων στο Λονδίνο. Γράφει αντιφασιστική ποίηση.
1937 παρακολουθεί το διεθνές συνέδριο συγγραφέων στο Παρίσι με τη Ρουθ Μπέρλαου. Πρεμιέρα του έργου Τα όπλα της κύριας Καράρ στο Παρίσι.
1938 Η ακροδεξιά παράταξη του Φράνκο είναι η πιο πιθανή νικήτρια δύναμη στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο και ο Τσάμπερλεϊν, στη Συνθήκη του Μονάχου, παραχωρεί τα δικαιώματα των σουηδέζικων περιοχών, σε μια προσπάθεια να κατευνάσει τον Χίτλερ. Ο τρόμος και η αθλιότητα του τρίτου ράιχ ανεβαίνει για πρώτη φορά στο Παρίσι. Ο Μπρεχτ γράφει το Η γη γυρίζει, μέσα σε τρεις εβδομάδες και το τελειώνει στις 23 Νοεμβρίου. Το επανεξετάζει, με τη βοήθεια της Μαργκαρέτε Στέφφιν, προσθέτει μια 14η σκηνή και το ονομάζει εκ νέου Η ζωή του Γαλιλαίου.
1939 Από ραδιοφωνική συνέντευξη με τους επιστήμονες του ινστιτούτου Νολς Μπορ, πληροφορείται την ανακάλυψη νέας και σπουδαίας πηγής ενέργειας, της διάσπασης του ατόμου. Η πρώτη του αντίδραση είναι θετική. Τον Απρίλιο μετακομίζει με την οικογένεια του στη Στοκχόλμη. Τελειώνει τη συγγραφή του έργου Η Μάνα Κουράγιο και τα παιδιά της.
1940 οι γερμανικές δυνάμεις εισβάλλουν στη Δανία. Στο Λίντινγκο ο Μπρεχτ ολοκληρώνει το έργο Ο κύκλος με την κιμωλία του Αουγκσμπουργκ. Ο Μπρεχτ μετακομίζει οριστικά στο Ελσίνκι της Φινλανδίας, όπου αρχίζει η φιλία του με τη συγγραφέα Χέλλα Βουολιγιόκι.
1941 ο Μπρεχτ ολοκληρώνει τα έργα Ο κύριος Χουντάλα και ο υπηρέτης του ο Μάττι, Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν και Η πτωτική άνοδος του Αρτούρο Ούι. Γράφει πολεμική ποίηση και Φινλανδικά επιγράμματα. Αφήνοντας τη Φινλανδία, ο Μπρεχτ ταξιδεύει με τον υπερσιβηρικό, μέσω του Λένινγκραντ και της Μόσχας (όπου πεθαίνει η Μαργκαρέτε Στέφφιν) στο Βλαδιβοστόκ και σαλπάρει για τις ΗΠΑ. Φθίνει στο Λος Αντζελες τον Ιούλιο και εγκαθίσταται με την οικογένεια του στη Σάντα Μόνικα. Έρχεται σε επαφή με άλλους εξόριστους (τον Χάινριχ Μαν, τον Λίον Φόιχτβανγκερ και τον σκηνοθέτη Φριτς Λανγκ) και με ντόπιους (τον Όρσον Ουέλς). πρώτη παράσταση του έργου του Η Μάνα Κουράγιο και τα παιδιά της στην ουδέτερη Ελβετία.
1942 ο Μπρεχτ ετοιμάζει την έκδοση του έργου Διάλογοι εξόριστων. Δουλεύει ένα σενάριο για την ταινία του Φριτς Λανγκ Και οι δήμιοι πεθαίνουν. Συμμετέχει σε αντιπολεμικές και αντιφασιστικές ενέργειες ομάδων εξόριστων. Συναντά τον Τσαρλς Λώτον.
1943 πρώτες παραστάσεις του έργου Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν και Η ζωή του Γαλιλαίου στη Ζυρίχη.
1944 ο Μπρεχτ γίνεται μέλος του πρόσφατα ιδρυθέντος συμβουλίου για τη Δημοκρατική Γερμανία. Τον Απρίλιο, ο Τζεντ Χάρις, ένας Αμερικανός παραγωγός και σκηνοθέτης, του ζητά πληροφορίες για τον Γαλιλαίο και έτσι του δίνεται η ευκαιρία να επανεξετάσει το «ηθικό δίδαγμα» του έργου. Γράφει την πρώτη εκδοχή του έργου Ο καυκασιανός κύκλος με την κιμωλία και σχεδόν αμέσως αρχίζει να το ξαναδουλεύει. Μελέτα τις μεταφράσεις κινέζικης ποίησης του Άρθουρ Γουέλεϊ. τον Σεπτέμβριο αρχίζει να ξαναγράφει τον Γαλιλαίο με τον Τσαρλς Λω?τον. Η Ρουθ Μπέρλοου του χαρίζει έναν γιο που όμως δεν θα ζήσει.
1945 Ο τρόμος και η αθλιότητα του τρίτου ράιχ παίζεται στη Νέα Υόρκη με τον τίτλο Η ιδιωτική ζωή της ανώτερης φυλής. Ο Μπρεχτ μαζί με τον Λώτον ολοκληρώνουν την αγγλική εκδοχή του Γαλιλαίου, αλλά η πτώση της ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, τον Αύγουστο, γίνεται αφορμή να δώσουν μια καινούργια γραφή του έργου στην οποία υπογραμμίζεται η κοινωνική ευθύνη του επιστήμονα.
1946 Διασκευάζει τη Δούκισσα του Μάλφι του Γουέμπστερ. Η πρώτη παράσταση δίνεται στη Βοστόνη.
1947 ο Τσαρλς Λώτον εμφανίζεται στον πρωταγωνιστικό ρόλο της Ζωής του Γαλιλαίου στο Μπέβερλι Χιλς και τη Νέα Υόρκη. Ο Μπρεχτ ανακρίνεται από την επιτροπή Αντι-αμερικανικών Ενεργειών αλλά αποδεικνύεται μάγος της υπεκφυγής όταν τον ρωτούν για τις κομμουνιστικές του δραστηριότητες.

Επιστροφή
Ο Μπρεχτ και η Ελεν Βάιγκελ πηγαίνουν στη Ζυρίχη, αφήνοντας τον γιο τους, τον Στέφαν, ο οποίος είναι αμερικανός πολίτης, στην Αμερική. Ο Μπρεχτ συναντά τον Μαξ Φρις, τον παλιό του φίλο και σκηνογράφο Κασπάρ Νέερ και τον θεατρικό συγγραφέα Καρλ Τσουμάγερ.
1948 Η διασκευή που έκανε στην Αντιγόνη του Σοφοκλή παίζεται στο Χουρ της Ελβετίας και το έργο Ο κύριος Πούντιλα κι ο υπηρέτης του ο Μάττι δίνει την πρώτη παράσταση στη Ζυρίχη. Εκδίδει το Μικρό όργανο για το θέατρο. Ο Μπρεχτ ταξιδεύει στο Βερολίνο και αρχίζει πρόβες στη Μάνα Κουράγιο στο Ντόιτσες Τέατερ στον σοβιετικό τομέα της πόλης. Ο Καυκασιανός κύκλος με την κιμωλία παίζεται για πρώτη φορά από σπουδαστές του Νο?ρθφιλντ της Μινεσότα, στην αγγλική μετάφραση του Ε?ρικ και της Μαρίας Μπέντλεϊ.
1949 Η Μάνα Κουράγιο κάνει πρεμιέρα στο Ντόιτσες Τέατερ με την Ελεν Βάιγκελ στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Ο Μπρεχτ επισκέπτεται τη Ζυρίχη ξανά πριν να εγκατασταθεί στο Βερολίνο. Ιδρύεται το Μπερλίνερ Ανσάμπλ, ο επιχορηγούμενος από το κράτος θίασος του Μπρεχτ και της Ελεν Βάιγκελ και ξεκινά με τον Πούντιλα. Ο Μπρεχτ διασκευάζει τον Οικοδιδάσκαλο του Τζ. Μ. Ρ. Λεντς. Μετά από πρόταση του Γκότφριντ φον Α?ινεμ, ο Μπρεχτ κάνει αίτηση για αυστριακό διαβατήριο (η Ελεν Βάιγκελ είναι αυστριακή), όπως είχε ήδη κάνει και ο Κάσπαρ Νέερ. Δουλεύει μαζί με τον Νέερ ένα έργο για το φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ, το οποίο θα αποτελέσει ένα πλαίσιο διεθνούς προβολής για τη δουλειά του.
1951 Η Μάνα παίζεται από το Μπερλίνερ Ανσάμπλ. Ο Μπρεχτ τελειώνει την πρώτη εκδοχή της διασκευής του Κοριολανού του Σαίξπηρ. Η όπερα του Η δίκη του Λούκουλλου, με μουσική του Πάουλ Ντεσσάου, δοκιμάζεται στην πράξη, αλλά δεν ενθουσιάζει το κοινό.
1953 ο Μπρεχτ γράφει την Τουραντό και την Μπουκοβιανή ελεγεία. Η Έθελ και ο Ιούλιος Ρόζενμπεργκ εκτελούνται στις ΗΠΑ με την κατηγορία της διαρροής απόρρητων για την ατομική ενέργεια στους ρώσους. Ο Μπρεχτ εκλέγεται πρόεδρος του γερμανικού τομέα της Διεθνούς Ένωσης συγγραφέων (ΡΕΝ). Στις 17 Ιουνίου πραγματοποιούνται απεργίες και διαδηλώσεις διαμαρτυρίας για τις συνθήκες εργασίας στη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας. Ο Μπρεχτ γράφει ένα γράμμα στον Γραμματέα του κόμματος της σοσιαλιστικής Ένωσης, το οποίο δημοσιεύεται στον τύπο παραποιημένο.
1954 Αρχίζει στις ΗΠΑ η δίκη του αμερικανού φυσικού Ρόμπερτ Τζ. Οπενχάιμερ και ο Αλμπερτ Αϊνστάιν γράφει ένα άρθρο στο οποίο στρέφεται ενάντια σ' αυτή τη σύγχρονη «ιερά εξέταση», η ιδέα, όμως, ότι η επιστήμη υποτάσσεται στην κρατική ασφάλεια, κερδίζει έδαφος. Ο Μπρεχτ βραβεύεται με το Βραβείο Ειρήνης Στάλιν. Το Μπερλίνερ Ανσάμπλ μεταφέρεται στον δικό του χώρο, στο θέατρο της Σιφμπάεουρνταμ (όπου είχε θριαμβεύσει με την Όπερα της πεντάρας το 1928) και παίζει τον Καυκασιανό κύκλο με την κιμωλία. Η σκηνή με τον τίτλο «Η φιλονικία για την κοιλάδα», που ως τότε είχε τη θέση προλόγου, ορίζεται ως α΄ πράξη του έργου. Ο Μπρεχτ κοινοποιεί δημόσια τις αντιρρήσεις του για τη συνθήκη του Παρισιού (η όποια ενσωματώνει την ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας στο ΝΑΤΟ) και για τον επανεξοπλισμένη γενικότερα. Οι παραστάσεις του Μπερλίνερ Ανσάμπλ Μάνα Κουράγιο και Η σπασμένη στάμνα του Κλάιστ γίνονται δεκτές με ενθουσιασμό στο Παρίσι, ως οι καλύτερες στιγμές του Φεστιβάλ των Εθνών. Η Μάνα Κουρα?γιο κερδίζει τα βραβεία καλύτερου έργου και καλύτερης παράστασης.
1955 ο Μπρεχτ διασκευάζει το έργο του Φάρκιουαρ Ο στρατολόγος, δίνοντας του τον τίτλο Τύμπανα και τρομπέτες. Πηγαίνει στη Μόσχα για να παραλάβει το Βραβείο Ειρήνης Στάλιν. Τον Δεκέμβριο αρχίζει πρόβες στη Ζωή του Γαλιλαίου, χρησιμοποιώντας την τρίτη εκδοχή του έργου, μια τροποποιημένη μετάφραση στα γερμανικά της αγγλικής εκδοχής του Λώτον. Ο Ερνστ Μπους στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Ο Χάρι Μπάκβιτς, σκηνοθετώντας στη Φρανκφούρτη την πρώτη γερμανική παράσταση του Καυκασιανού κύκλου με την κιμωλία, παραλείπει τη σκηνή «Η φιλονικία στην κοιλάδα», θεωρώντας την πολιτικά άκαιρη.
1956 Η υγεία του Μπρεχτ τον εμποδίζει να συνεχίσει τον Γαλιλαίο και παραδίδει τη σκηνοθεσία στον Ερνστ Ενγκελ. Επισκέπτεται το Μιλάνο για την παραγωγή της Όπερας της πεντάρας στο Πίκολο Θέατρο, σε σκηνοθεσία του Τζόρτζιο Στρέλερ. Ο Μπρεχτ ετοιμάζει το Μπερλίνερ Ανσάμπλ, το οποίο έχει γενικά αναγνωριστεί ως το πιο προοδευτικό θέατρο στην Ευρώπη, για μια επίσκεψη στο Λονδίνο. Πεθαίνει όμως από καρδιακό έμφραγμα στις 14 Αυγούστου. Παρόλα αυτά η επίσκεψη πραγματοποιείται. Η μάνα Κουράγιο, Ο Καυκασιανός Κύκλος με την Κιμωλία και το Τύμπανα και τρομπέτες παρουσιάζονται στο τέλος Αυγούστου στο Πάλας Θίατερ, για λίγες παραστάσεις.


Ο Κύκλος με την Κιμωλία - Έλλη Λαμπέτη
Ηχητικό Ντοκουμέντο
H Έλλη Λαμπέτη διαβάζει: Ο κύκλος με την κιμωλία
Ακούστε...
Διάρκεια: 16:34 - (2.904KB)



Λίγα λόγια για το έργο
Ο Κύκλος με την Κιμωλία είναι η ιστορία μιας φτωχής υπηρέτριας, της Γκρούσα, που εργάζεται στο αρχοντικό του πρίγκιπα Καζμπέκι και αναγκάζεται να σώσει το μικρό διάδοχο του θρόνου, που τον παρατάει η μητέρα του στη βιασύνη της να φύγει, για να γλιτώσει από τους επαναστάτες που σκότωσαν τον άντρα της.
Το έργο αφηγείται τη φυγή της Γκρούσα προς τα βουνά, για να σώσει τη ζωή του μικρού πρίγκιπα, που στην αρχή της είναι βάρος, αλλά σιγά σιγά μαθαίνει να τον αγαπάει σαν πραγματική μητέρα του.Ο κύκλος με την κιμωλία είναι παράλληλα η ιστορία ενός κλεφτοκοτά, του Αζντάκ, που έγινε δικαστής, επειδή στην επανάσταση έκρυψε στο σπίτι του τον Μεγάλο Δούκα και του έσωσε τη ζωή. Το έργο αφηγείται πώς ο Αζντάκ με τη βοήθεια του κύκλου με την κιμωλία έκρινε, αν ο μικρός πρίγκιπας ανήκε στην πραγματική του ή στη θετή του μητέρα, την Γκρούσα...



Η Αριστερά και η «Κιμωλία»
Ήταν τη χρονιά του θανάτου του που μεταφράστηκε για πρώτη φορά Μπρεχτ στα ελληνικά. Το 1956 εμφανίστηκε το θεατρικό του έργο «Ο κύκλος με την κιμωλία» σε μετάφραση Αστέρη Στάγκου, ενός ανθρώπου του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη, αφού έκανε επί σειρά ετών το ρεπορτάζ του υπουργείου Παιδείας στα «Νέα». Η μετάφραση του Στάγκου εμφανίστηκε στην «Επιθεώρηση Τέχνης» και αμέσως μετά κυκλοφόρησε και σε ανάτυπο. Σύμφωνα με το πλούσιο αρχείο του ερευνητή και βιβλιογράφου κ. Γιώργου Παναγιώτου, παράλληλα με την πρώτη μετάφραση θεατρικού έργου εμφανίστηκε και η πρώτη μετάφραση ποιήματος του Μπρεχτ στα ελληνικά, το 1956 από τον Νίκο Παππά, ο οποίος εξέδιδε τότε με τη σύζυγό του Ρίτα Μπούμη-Παππά την «Εφημερίδα των ποιητών», στο τεύχος Αυγούστου '56. Την ίδια χρονιά ο Κάρολος Κουν ανέβασε στο Θέατρο Τέχνης τον «Κύκλο με την κιμωλία» σε μετάφραση Οδυσσέα Ελύτη, μια μετάφραση που δημοσιεύθηκε την επόμενη χρονιά στο «Θέατρο» του Θόδωρου Κρίτα. Υπήρχαν συνεπώς τον καιρό εκείνο στην Ελλάδα ευαίσθητοι δέκτες των μηνυμάτων του πρωτοπόρου ποιητή, δραματουργού και μεταρρυθμιστή του θεάτρου.
Πολύ νωρίς, συνεπώς, εντοπίζονται οι πρώτες μεταφράσεις και οι πρώτες παραστάσεις Μπρεχτ στην Ελλάδα, κυρίως αν σκεφθεί κανείς ότι στην εποχή του ο Μπρεχτ ήταν η «πέτρα του σκανδάλου» στις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές πόλεις, σύμβολο αντίδρασης σε κάθε είδους υπερεξουσία και ενσάρκωση ενός ανοιχτού, κριτικού, διαλεκτικού πνεύματος. Στα χρόνια μεταξύ 1956 και 1961 ο Μπρεχτ εκδίδεται σε βιβλία και ανεβαίνει σε θέατρα συνεχώς. Ο Κάρολος Κουν ανεβάζει τέσσερις χρονιές Μπρεχτ, σε μεταφράσεις Οδυσσέα Ελύτη, Κώστα Σταματίου και Μάριου Πλωρίτη.
Την ίδια περίοδο η «Επιθεώρηση Τέχνης» δημοσιεύει μεταφράσεις ποιημάτων του από τον Νικηφόρο Βρεττάκο. Το περιοδικό αυτό είναι το πρώτο στην Ελλάδα που παρουσιάζει αφιέρωμα στον Μπρεχτ, στο τεύχος Νοεμβρίου 1961, δίνοντας το μέτρο των ευαισθησιών της εποχής, της προοδευτικότητας των ανθρώπων της τέχνης και της πρόσληψης των σύγχρονων ρευμάτων στη χώρα μας.
Από την άλλη πλευρά, το μπρεχτικό θέατρο, με την κατάργηση των φραγμών του αστικού «θεάτρου της ψευδαίσθησης» και την «αποστασιοποίηση» που πρέσβευε, είχε δημιουργήσει διάφορες παρεξηγήσεις ως προς το τι ακριβώς είναι. Αυτές έβρισκαν έκφραση κυρίως στο περιοδικό «Θέατρο» του Κώστα Νίτσου όπου ο Δημήτρης Μυράτ είχε μεταφράσει με διαφορετικό τρόπο τους κανόνες του μπρεχτικού θεάτρου, δηλαδή το κείμενο με τις οδηγίες του Μπρεχτ «Μικρό όργανο για το θέατρο», απ' ό,τι νωρίτερα ο Γ.Π. Σαββίδης στην «Επιθεώρηση Τέχνης» και οι διχογνωμίες για το «αν προδόθηκε ή δεν προδόθηκε» το κείμενο είχαν προσλάβει, όπως φαίνεται στο αρχείο του κ. Παναγιώτου, τις διαστάσεις φιλολογικού καβγά.



Τραγούδι: Άννα μην κλαις - Γιάννης Κούτρας / Θάνος Μικρούτσικος
Ακούστε...
Διάρκεια: 04:02 - (942KB)
Στίχοι: Μπέρτολτ Μπέχτ
Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος - Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Κούτρας



Ποιήματα και αιτήματα
Όταν έρχεται η δικτατορία στην Ελλάδα, παρατηρούνται φαινόμενα που δηλώνουν περισσότερα για τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στη χώρα παρά για τον ίδιο τον Μπρεχτ. Οι παραστάσεις Μπρεχτ στο Θέατρο Τέχνης σταματούν, απαγορεύεται η κυκλοφορία του τεύχους του «Θεάτρου» του Κώστα Νίτσου με το αφιέρωμα Μπρεχτ που είχε δημοσιευθεί πριν από τη δικτατορία και το εξώφυλλό του σταμπάρεται με τη σφραγίδα της λογοκρισίας, αλλά τα ηνία παίρνουν οι εκδότες. Είναι εμφανές ότι την περίοδο της δικτατορίας η έκδοση ενός βιβλίου Μπρεχτ, ακόμη και των θεατρικών του, αποτελεί πολιτική πράξη, μια μορφή αντίδρασης στο κλίμα καταστολής. Από τα πρώτα χρόνια της χούντας, ο Φίλιππος Βλάχος, προτού ακόμη ιδρύσει τα «Κείμενα», εκδίδει από το παράνομο τυπογραφείο του Πατριωτικού Μετώπου το μονόπρακτο του Μπρεχτ «Τα ντουφέκια της κυρά Καράρ» με τον αρχικό του τίτλο «Στρατηγοί πάνω απ' το Μπιλμπάο» σε 200 αντίτυπα. Όπως θα δηλώσει ο ίδιος πολλά χρόνια αργότερα, σε μια συνέντευξή του στο περιοδικό «Ιχνευτής» (τεύχος 3, Ιούλιος 1985), «[Πιστεύαμε] ότι οι προοδευτικές δυνάμεις έπρεπε να δώσουν το παρών σε όλους τους τομείς. (...) Το θέμα του έργου είναι αν μπορεί να μένει κανείς αμέτοχος όταν η χώρα του περνάει κρίσιμες στιγμές». Το δεύτερο βιβλίο που κυκλοφόρησαν τα «Κείμενα», τα «Ποιήματα» του Μπρεχτ σε μετάφραση Πέτρου Μάρκαρη, κυκλοφορεί τον Φεβρουάριο του 1970 και πουλάει, σύμφωνα με τα λεγόμενα του Βλάχου στην ίδια συνέντευξη, 3.000 αντίτυπα σε μία εβδομάδα! Τέτοια απήχηση ποιητικού βιβλίου δεν πρέπει να υπήρξε σε άλλη εποχή για κανέναν ποιητή.
Το ξέσπασμα αυτό συνεχίζεται με θεωρητικά κείμενα του Μπρεχτ, μαζί με τα θεατρικά και την ποίηση. Ορισμένοι από τους πιο μαχητικούς εκδότες, κάποιοι ενεργοί ακόμη σήμερα, ξεκινούν τα πρώτα τους βήματα μεσούσης της δικτατορίας με εκδόσεις Μπρεχτ. Ένα από τα πρώτα βιβλία των εκδόσεων «Κάλβος» ήταν το «Τρόμος και αθλιότητα του Τρίτου Ράιχ» που εκδόθηκε σε μετάφραση Αγγέλας Βερυκοκάκη το 1970. Το 1971 οι εκδόσεις «Στοχαστής» παρουσιάζουν το πρώτο βιβλίο με πολιτικά κείμενα του Μπρεχτ, με τον απερίφραστο τίτλο «Πολιτικά κείμενα», σε μετάφραση Βασίλη Βεργωτή. Πώς δεν απαγορεύτηκε; Το βιβλίο αυτό, που έφερε στο οπισθόφυλλο τους στίχους του Μπρεχτ «Άκου λοιπόν/ είτε φταις/ είτε όχι/ σα δεν μπορείς να παλέψεις/ θα πεθάνεις», ήταν έτοιμο να πάει στη λογοκρισία, όταν η λογοκρισία καταργήθηκε στην Ελλάδα, όπως αναφέρει ο εκδότης και σήμερα του «Στοχαστή» κ. Λουκάς Αξελός. «Με το βιβλίο αυτό, σε συνδυασμό με τις εκδόσεις του Φίλιππου Βλάχου και μια σειρά θεατρικών εκδόσεων του "Πλανήτη", έχουμε την πρώτη μαζική εισδοχή του Μπρεχτ στην Ελλάδα. Ήμασταν το τρίπτυχο των εκδοτών που συστοιχήθηκαν με το πνεύμα του συγγραφέα». Ο «Πλανήτης», ένας εκδοτικός οίκος που δεν υπάρχει πια, ανήκε στον Κ. Παλαιολόγο, ο οποίος μετέφραζε ο ίδιος και εξέδιδε τα έργα του Μπρεχτ. Ασχέτως αν η γλώσσα των θεατρικών μεταφράσεων του Παλαιολόγου, που ήταν η «μαλλιαρή», μπορεί να δημιουργούσε κάποιες ενστάσεις, όπως θυμάται ο κ. Αξελός, απέπνεε τη φιλοσοφία ενός κόσμου, ότι «τον καιρό της καταπίεσης ζούσαν κι επαναστάτες».
Μόνο μέσα σε μία χρονιά, το 1970, σύμφωνα με τα στοιχεία του κ. Παναγιώτου, εκδίδονται μαζεμένα 12 βιβλία Μπρεχτ! Τον Οκτώβριο του 1971 ανεβάζει το «Μάνα Κουράγιο» η Κατίνα Παξινού και τον Φεβρουάριο του 1972 ανεβαίνει το «Ο άντρας είναι άντρας» από την Πειραματική Σκηνή της Τέχνης στη Θεσσαλονίκη. Εν τω μεταξύ ο Κώστας Νίτσος κυκλοφορεί νέο τεύχος του «Θεάτρου» με αφιέρωμα Μπρεχτ τον Μάιο-Ιούνιο του 1973. Εκδότες που ουδέποτε υπήρξαν πολιτικοποιημένοι, όπως ο Μπουκουμάνης, ο Μπαρμπουνάκης, ο Πάπυρος και άλλοι, περιλαμβάνουν τον Μπρεχτ στις εκδόσεις τους δημιουργώντας ένα κλίμα υπόγειας αντίδρασης στο κλίμα καταστολής.



Μεταπολιτευτικές μανίες
Με τη μεταπολίτευση, καθώς αλλάζει η ατμόσφαιρα και ο κόσμος απελευθερώνεται, ενσκήπτει στη χώρα μια «μπρεχτομανία» άνευ προηγουμένου. Οι εκδόσεις πληθύνονται, οι άνθρωποι που στρέφονται γύρω από τον Μπρεχτ είναι αμέτρητοι, οι επιλογές ανάμεσα σε μεταφράσεις του ίδιου έργου πολλές και άνισες: εκδίδεται ο «Κύκλος με την κιμωλία» σε μετάφραση Οδυσσέα Ελύτη από την Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας το 1974, «Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν» σε απόδοση Μάριου Πλωρίτη στις εκδόσεις «Ιθάκη» το 1980 (είναι τα έργα που είχαν ανεβεί πριν από τη δικτατορία από τον Κουν), και συλλήβδην τα θεατρικά του Μπρεχτ από τις εκδόσεις «Δωδώνη», «Θεμέλιο», «Σύγχρονη Εποχή», «Νεφέλη» και άλλους εκδοτικούς οίκους. Το Θέατρο Τέχνης και ο Κάρολος Κουν ξαναπιάνουν το νήμα του Μπρεχτ την πρώτη κιόλας χρονιά μετά τη χούντα ανεβάζοντας το 1974-75 τον «Τρόμο και αθλιότητα του Τρίτου Ράιχ», ενώ ο Κώστας Νίτσος κυκλοφορεί ξανά με αφιέρωμα Μπρεχτ το «Θέατρο» τον Σεπτέμβριο του 1976 χρησιμοποιώντας το παλιό εξώφυλλο με τη στάμπα της λογοκρισίας από τη χούντα.
Βρισκόμαστε πλέον στη χρυσή δεκαετία του Μπρεχτ στην Ελλάδα, στα χρόνια 1975-1985. Το 1976 ανεβαίνει η «Όπερα της πεντάρας» σε σκηνοθεσία Ζυλ Ντασσέν, σε διασκευή Ντασσέν και Παύλου Μάτεσι και μετάφραση Μάτεσι, με τη Μελίνα Μερκούρη να τραγουδά την μπαλάντα του Μακήθ με το μαχαίρι, την μπαλάντα των πειρατών, το τραγούδι της Μπάρμπαρα, το τάνγκο... Μετά το 1981, όταν γίνεται υπουργός Πολιτισμού η Μελίνα και ιδρύονται τα ΔΗΠΕΘΕ, ο Μπρεχτ παίζεται και διαβάζεται απ' άκρου εις άκρον της Ελλάδας. Το πράγμα εμπίπτει πλέον στη δικαιοδοσία των γελοιογράφων και, όπως θυμάται ο κ. Μάριος Πλωρίτης, το αστείο της εποχής είναι «κάθε πόλη και χωριό ανεβάζει Μπρεχτ». Τα άρθρα και τα αφιερώματα για τον Μπρεχτ διαδέχονται το ένα το άλλο σε περιοδικά και επαρχιακά έντυπα και συγκροτείται βαθμηδόν ένας όγκος βιβλιογραφίας για τον Μπρεχτ, ένα μέρος της οποίας, ήδη αποθαρρυντικό για να το πλησιάσει κανείς, βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη. Όπως αναφέρει ο καθηγητής Γερμανικής Φιλολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και συντάκτης της πρώτης πλήρους, για την εποχή της, ελληνικής βιβλιογραφίας Μπρεχτ (εκδόσεις «Διαγώνιος» 1977) κ. Λάμπρος Μυγδάλης, από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της εκτεταμένης αυτής φιλολογίας είναι η πολεμική που άσκησε στον Μπρεχτ από το αντίπαλο ιδεολογικό στρατόπεδο ο Σόλων Μακρής αρθρογραφώντας επί σειρά ετών στη «Νέα Εστία».



Καθώς πλησιάζουμε προς το τέλος της δεκαετίας του '80, έρχεται και η ώρα του κορεσμού. Βέβαια συνεχίζονται τα τιμητικά αφιερώματα, όπως το αφιέρωμα του περιοδικού «Πολιτιστική» το 1987 ή του περιοδικού «Διαβάζω» το 1989. Το 1988-89 το Θέατρο Τέχνης με τον Γιώργο Λαζάνη ανεβάζει το «Άντρας για άντρα», ενώ ο Μπρεχτ εξακολουθεί να παίζεται σε θέατρα σε όλη την Ελλάδα. Μετά το 1989 ωστόσο, με την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού και την οικοδόμηση της νέας τάξης πραγμάτων, η ατμόσφαιρα αλλάζει. Η διαμάχη μεταξύ λογοτεχνίας και πολιτικής θεωρείται ξεπερασμένη και ανάμεσα στις άλλες πλάνες της Ιστορίας καταχωρίζεται και «η αντίληψη της λογοτεχνίας ως κοινωνικά χρήσιμης δραστηριότητας», όπως σημείωσε ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας κ. Ρόμαν Χέρτζογκ μιλώντας στις 10 Φεβρουαρίου 1988 στην Ακαδημία των Τεχνών του Βερολίνου, με την ευκαιρία της επετείου Μπρεχτ. Αν εκδίδεται ακόμη ο Μπρεχτ στην Ελλάδα, αν παίζεται ακόμη στα θέατρα, αυτό γίνεται υπό εντελώς διαφορετικούς όρους απ' ό,τι στο παρελθόν.
Είναι ενδεικτικό ότι πριν από δύο χρόνια εκδόθηκαν οι «Ιστορίες του κυρίου Κόινερ» σε μετάφραση Γιώργου Βελουδή στη σειρά «Μικρά κλασικά» των εκδόσεων Πατάκη. Πέρυσι εκδόθηκαν «Η χαζή γυναίκα και άλλες ιστορίες» σε μετάφραση Νάντιας Βαλαβάνη στη σειρά «Μικρά τσέπης» των εκδόσεων Καστανιώτη. Ο Μπρεχτ πλέον πέρασε στις μικρές σειρές των μεγάλων εκδοτικών οίκων, ανάμεσα στους εκατοντάδες τίτλους κλασικών που εκδίδονται περισσότερο ως έκφραση ενός εκδοτικού πλουραλισμού (ή μιας αμηχανίας της εποχής μας, όπως εύστοχα παρατηρήθηκε) παρά ως δυναμική έκφραση διαλεκτικού πνεύματος και χιούμορ, όπως θα ήθελε ο ίδιος. Ίσως πρέπει να θυμηθούμε τη χαρακτηριστική φράση του: «Η αυλαία κλειστή κι όλα τα ερωτήματα ανοιχτά».

 





Ο αντιεξουσιαστής Μπρεχτ
...Μεγάλωσα σαν γιος καλοστεκούμενων / ανθρώπων. Οι γονείς μου μού φορούσαν / γιακά, μ' έμαθαν τις συνήθειες εκείνων / που έχουν υπηρέτες και με δίδαξαν / πώς να διατάζω. Αλλά, όταν μεγάλωσα / και είδα γύρω μου, οι άνθρωποι της / τάξης μου δεν μ' άρεσαν, το να διατάζω / δεν ήταν του γούστου μου, ούτε και το / να με υπηρετούν. Γι' αυτό εγκατέλειψα / την τάξη μου και συντρόφεψα με τους / μικρούς, φτωχούς ανθρώπους...


Η αντίσταση του Μπέρτολτ Μπρεχτ ενάντια στους ανθρώπους της τάξης του ξεκίνησε αρκετά νωρίς, όπως μπορούμε να καταλάβουμε και από αυτό το νεανικό ποίημά του. Δεκαέξι χρόνων ήταν ήδη γνωστός μέσα από τις φιλολογικές σελίδες αριστερών εντύπων και τις Κυριακές καθόταν τεμπέλικα και κορόιδευε τους αστούς που βολτάριζαν με τις ευυπόληπτες οικογένειές τους στο αριστοκρατικό Αουγκσμπουργκ. Στο κατοπινό έργο του όμως, ιδίως σε αυτό των τελευταίων χρόνων της ζωής του, η γενέθλια πόλη ζωντανεύει με τα πιο παράδοξα χρώματα: μορφές περιθωριακές που σέρνονται σε σκοτεινά δρομάκια και υγρά καταγώγια, παζάρια γεμάτα χωριάτες από τη γύρω περιοχή που ήρθαν να πουλήσουν την πραμάτεια τους, δαιδαλώδη κανάλια και δεξαμενές που αναδίδουν τη μυρωδιά της σήψης. Στο σχολείο ο ατίθασος νεαρός χλευάζει ανοιχτά τους καθηγητές του, γεγονός που συχνά τού κοστίζει ακριβά. Ωστόσο βρίσκει τρόπο με την πονηριά του να ξεπερνάει τα εμπόδια. Καθώς αποτυχαίνει στο τελικό διαγώνισμα από το οποίο εξαρτάται η προαγωγή του, ο Μπρεχτ καταφέρνει να βάλει στο χέρι το γραπτό και υπογραμμίζει με κόκκινο μελάνι μερικά ακόμη σημεία, έτσι που ο καθηγητής στον οποίο απευθύνεται για εξηγήσεις αναγκάζεται να παραδεχθεί το «λάθος» του και του βάζει προβιβάσιμο βαθμό.
Το 1917 εγγράφεται στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Μονάχου, σε λίγους μήνες όμως επιστρατεύεται και αναλαμβάνει χρέη νοσοκόμου στο νοσοκομείο του Αουγκσμπουργκ. Εκεί θα βιώσει όλη την αγριότητα του πολέμου. Οι κραυγές απόγνωσης των τραυματισμένων, οι οιμωγές των ακρωτηριασμένων θα αφήσουν ανεξίτηλα σημάδια πάνω του και θα εδραιώσουν μέσα του μια αταλάντευτα ειρηνόφιλη συνείδηση. Πρώτος καρπός της η Μπαλάντα του νεκρού στρατιώτη, ένα σκοτεινό και αγριεμένο έργο που ο ίδιος συνήθιζε να τραγουδά σε ταβέρνες του Μονάχου μπροστά σε απομάχους, οι οποίοι παρεξηγώντας το μήνυμά του τον γιουχάιζαν και εκσφενδόνιζαν εναντίον του ποτήρια γεμάτα μπίρα!... Ηταν η εποχή που πηγαινοερχόταν μεταξύ Αουγκσμπουργκ και Μονάχου, όπου έμενε σε μια σοφίτα. Εκεί έγραψε το πρώτο του έργο, Σπάρτακος. Ησυχο, χλωμό, αδύνατο, σπυριάρη, κακοξυρισμένο και κακοντυμένο τον περιγράφουν όσοι τον ήξεραν τότε. Στα 1920 πεθαίνει η μητέρα του και μετακομίζει στο Μόναχο, όπου νοικιάζει ένα δωμάτιο για τον ίδιο και τη σύντροφό του Μαριάνε Τσοφ, την οποία παντρεύεται το 1922. Το ανέβασμα του έργου του Ταμπούρλα μέσα στη νύχτα στο θεατρικό φεστιβάλ της πόλης τού ανοίγει τον δρόμο προς την επιτυχία. Πηγαίνει στο Βερολίνο για να συζητήσει με εκδότες και θεατρικούς παράγοντες, περνάει όμως πολύ μίζερα και διατρέφεται με μπιζελόσουπα και ψωμάκια που του χορηγεί ένας φίλος. Στο Μόναχο, όπου αναγκάζεται να επιστρέψει, είναι διαρκώς περιτριγυρισμένος από πλήθος οπαδών. Ενας συνεργάτης του θυμάται: «Ο Μπρεχτ έκοβε βόλτες μέσα στο δωμάτιο, καπνίζοντας ηδονικά το πούρο του, άκουγε τα επιχειρήματα του ενός και τα αντίθετα επιχειρήματα του άλλου, κορόιδευε, ανοιγόκλεινε γρήγορα τα μάτια του και έμενε αμετακίνητος στη γραμμή του.

Ο Μπρεχτ έτεινε προς τα αριστερά, όπως πολλοί διανοούμενοι της εποχής του, χωρίς ωστόσο να ακολουθεί σαφή γραμμή. Τώρα όμως άρχισε να παρακολουθεί νυχτερινά μαθήματα και να σπουδάζει συστηματικά και προσηλωμένα τον μαρξισμό. Αργότερα έλεγε ότι οι σπουδές εκείνες του στοίχισαν δέκα χρόνια από τη ζωή του και 40.000 μάρκα. Ο,τι έγραψε εκείνα τα χρόνια δείχνουν πως βρισκόταν σε μεταβατική περίοδο. Στην περίφημη Οπερα της πεντάρας, για παράδειγμα, που τον έκανε γνωστό σε ολόκληρο τον κόσμο, κατακρίνει την αστική κοινωνία αλλά απέχει πολύ από τον καθαρό μαρξισμό μεταγενέστερων έργων του. Ωστόσο, εμπεδώνοντας αυτή την τεθλασμένη πορεία, στο επόμενο έργο του Χάπι Εντ, το οποίο υπογράφει με το ψευδώνυμο Ντόροθι Λέιν, η κοινωνική εξέγερση εξαφανίζεται ολότελα αφήνοντας τη θέση της στην καθαρή διασκέδαση του καμπαρέ. Στο Μαχαγκόνι που ακολουθεί, ο Μπρεχτ βαθαίνει τη μαρξιστική κατεύθυνση της κριτικής του, εκφράζοντας σε παραβολική μορφή την αρνητική ουτοπία της καπιταλιστικής κοινωνίας. Στην ομώνυμη πόλη το μεγαλύτερο έγκλημα είναι να μην έχεις λεφτά: «Γι' αυτό καταδικάζεσαι σε θάνατο, Πάουλ Ακερμαν. / Γιατί σου λείπουν τα λεφτά. / Κι αυτό είναι το μεγαλύτερο έγκλημα / που μπορεί να γίνει πάνω στη γη».
Εχει παντρευτεί την ηθοποιό Ελένε Βάιγκελ και συνεχίζει να γράφει και να ανεβάζει έργα ακατάπαυστα: Μάνα, Αγία Ιωάννα των Σφαγείων, Απόφαση. Οι ναζιστές, οι οποίοι εν τω μεταξύ έχουν πάρει την εξουσία, καίνε τα βιβλία του στη Γερμανία, ενώ στο Παρίσι με τη σύμπραξη του Ζορζ Μπαλανσίν ανεβαίνουν τα Εφτά θανάσιμα αμαρτήματα με τη Λότε Λένια στον πρωταγωνιστικό ρόλο - ο ίδιος ο Μπρεχτ έχει κατορθώσει να διαφύγει με την οικογένειά του στην ήσυχη και ασφαλή Ζυρίχη. Στη γαλλική πρωτεύουσα ανεβαίνει και μία άλλη παράσταση-σταθμός: Τρόμος και αθλιότητα του Τρίτου Ράιχ (1937). Ακολουθούν Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν, Η ζωή του Γαλιλαίου, Ο καυκασιανός κύκλος με την κιμωλία. Μετά τον πόλεμο γυρίζει στο Βερολίνο και εγκαθίσταται στον ανατολικό τομέα της πόλης. Εδώ θα εργαστεί και θα υπηρετήσει το θέατρο με όσα έχει θησαυρίσει σε όλα τα χρόνια της πλούσιας ζωής του. Συμπεριφερόταν σε όλους, είτε πρωταγωνιστές είτε νεοφώτιστους, με την ίδια προσεκτική ευγένεια, κρατώντας μια κάποια απόσταση. Τη γνώμη των άλλων, ακόμη και την πιο έντονη κριτική, την άκουγε σιωπηλός και προσεκτικός. Οταν η δουλειά πάνω σε ένα έργο τελείωνε, όταν όλες οι βελτιώσεις είχαν γίνει, έδειχνε απόλυτη αδιαφορία και έφευγε. Οπως διηγείται ένας φίλος του, τα τελευταία χρόνια της ζωής του ήταν γεμάτα από προαισθήσεις θανάτου. Στις 15 Μαΐου 1955 ο Μπρεχτ έστειλε το παρακάτω γράμμα στη Γερμανική Ακαδημία Τεχνών: «Σε περίπτωση θανάτου μου δεν επιθυμώ να εκτεθεί πουθενά η σορός μου. Κατά την ταφή δεν πρέπει να γίνουν ομιλίες. Θα ήθελα να ταφώ στο νεκροταφείο δίπλα στο σπίτι μου, στη Σοσεστράσε». Δεκαπέντε μήνες αργότερα θα σβήσει από έμφραγμα του μυοκαρδίου στο Μιλάνο. Στις 17 Αυγούστου 1956 κηδεύεται στο νεκροταφείο Ντοροτέεν, στο Βερολίνο. Στο μνήμα του δεσπόζει ένας απέριττος βράχος με σκαλισμένο πάνω του μονάχα το όνομά του: Bertolt Brecht.

...Αν ο ηθοποιός δε θέλει να είναι παπαγάλος ή μαϊμού, πρέπει να κάνει κτήμα του τη γνώση της εποχής του πάνω στην κοινωνική ζωή, παίρνοντας μέρος στους ταξικούς αγώνες. Μπορεί αυτό να φανεί σε μερικούς σαν κατάπτωση, μιας και τοποθετούν την τέχνη, αφού προηγουμένως έχει τακτοποιηθεί η πληρωμή, στις πιο ψηλές σφαίρες. Οι περισσότερες, όμως, αποφασιστικές μάχες του ανθρώπινου γένους δίνονται πάνω στη γη, όχι στους αιθέρες και "έξω" στη ζωή, όχι μες στους εγκεφάλους. Κανείς δεν μπορεί να υψωθεί πάνω από τις αντιμαχόμενες τάξεις, γιατί κανείς δεν μπορεί να υψωθεί πάνω απ' τον άνθρωπο. Η κοινωνία δεν έχει κανένα κοινό μεγάφωνο, όσο είναι χωρισμένη σε τάξεις. Ετσι, όσοι λένε πως δεν ανακατεύονται στην πολιτική, σημαίνει πως ανήκουν στην άρχουσα τάξη...

 




Αφιέρωμα Εργογραφία Βιογραφικό Video
Στη Ζούγκλαiτωνiπόλεων Ο τρόμοςiκαιiηiαθλιότηταiτου Γ΄ Ράιχ ΤοiόνειροιτηςιΣιμόν Μασάρ Γαλιλαίος

Μετάδοση θεατρικής παράστασης

Στη Ζούγκλα των Πόλεων
του Μπέρτολτ Μπρεχτ

In the Jungle of Cities, Bertolt Brecht 1921-1922


Μετάφραση και ραδιοφωνική προσαρμογή: Mελισάνθη
Μουσική επιμέλεια: Έλλη Σολομονίδη
Επιμέλεια ήχων: Δανάης Ευαγγελίου
Ρύθμιση ήχου: Νίτσας Λονγκή
Ραδιοσκηνοθεσία: Λεωνίδα Τριβιζά
Λαμβάνουν μέρος:
Κώστας Γιαννακάς, Γιάννης Φέρτης, Τίτος Βανδής, Χρήστος Κατσιγιάννης, Σπύρος Καλογήρου, Τζένη Ρουσσέα, Γιώργος Μοσχίδης, Βέρα Ζαβιτσιάνου, Γιώργος Νέζος, Γιάννης Βόγκλης, Άννα Παϊτατζή, Δημήτρης Κουκής.

Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Στη Ζούγκλα των Πόλεων του Μπέρτολτ Μπρεχτ
Ακούστε... Στη Ζούγκλαiτωνiπόλεων
Διάρκεια: 1:53:41

Ο Μπρεχτ το 1921 αρχίζει τη Ζούγκλα των πόλεων και κάνει δυο χρόνια να την τελειώσει: ο Γκάργκα, υπάλληλος μιας δανειστικής βιβλιοθήκης του Σικάγου και ο Σλινκ, ξυλέμπορος, ρίχνονται σε έναν αγώνα αλληλεξόντωσης. Ο δεύτερος θέλει να αγοράσει από τον πρώτο το μοναδικό πράγμα που του ανήκει: τη γνώση του. Το έργο έχει τη δομή ενός αγώνα πυγμαχίας -προσφιλούς σπορ του Μπρεχτ- όπου ο κάθε αντίπαλος προσπαθεί να δώσει στον άλλο το τελειωτικό χτύπημα. Ο κάθε γύρος όμως μετατρέπεται σε φαύλο κύκλο κι έτσι δεν καταλήγει ποτέ στη μεγάλη σκηνή που θα έδινε τη λύση στο έργο. Ο χρόνος κυλάει και στο τελευταίο γύρο υπερισχύει ο Γκάργκα μόνο και μόνο επειδή είναι πιο νέος:

...Σημασία δεν έχει να είσαι ο πιο ισχυρός αλλά ο επιζών. Δεν μπορώ να σας νικήσω. Μπορώ μόνο να σας ποδοπατήσω στο χώμα....
Μπέρτολτ Μπρεχτ

Πρωτοπαίχτηκε στο Residenztheater του Μονάχου στα 1923.
Ο Λεωνίδας Τριβιζάς, θα δώσει την πρώτη ελληνική εκδοχή της Ζούγκλας των πόλεων το 1964.
Αν και το έργο «Στη ζούγκλα των πόλεων» είναι νεανικό, εν τούτοις είναι προφητικό ενός παράλογου κόσμου, ενός φρικιαστικού ανταγωνισμού για την αλλοτρίωση του ατόμου, όπου η απομόνωση είναι τόση, ώστε ούτε με την... έχθρα μπορούν να επικοινωνήσουν οι άνθρωποι.
Ηχογράφηση 1964
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

 




Αφιέρωμα Εργογραφία Βιογραφικό Video
Στη Ζούγκλαiτωνiπόλεων Ο τρόμοςiκαιiηiαθλιότηταiτου Γ΄ Ράιχ ΤοiόνειροιτηςιΣιμόν Μασάρ Γαλιλαίος

Ο τρόμος και η αθλιότητα του Γ΄ Ράϊχ του Μπέρτολ Μπρεχτ
Fear and Misery of the Third Reich Bertolt Brecht 1937

Σκηνοθεσία: Μίμης Κουγιουμτζής
Μετάφραση: Πέτρος Μάρκαλης
Μουσική επιμέλεια και επιμέλεια ήχων: Δόμνα Ακατογλίδου-Στεφάνου
Ρύθμιση ήχου: Τζένη Ιγνατιάδη, Χριστίνα Σκάντζικα
Οργάνωση παραγωγής: Βίκυ Μουνδρέα-Ποντίκα

Λαμβάνουν μέρος:
Μίμης Κουγιουμτζής, Βάσος Ανδρονίδης, Δημήτρης Αστεριάδης, Μελίνα Βαμβακά, Γιάννης Ρήγας, Γιάννης Δεγαϊτης, Λίλιαν Δημητρακοπούλου, Αγγελική Ελευθερίου, Περικλής Καρακωνσταντόγλου, Γιάννης Καρατζογιάννης, Λυδία Κονιόρδου, Τάκης Μαργαρίτης, Παντελής Παπαδόπουλος, Τάκης Παπαματθαίου, Χριστίνα Τσάφου, Χρήστος Νίνης, Κάτια Γέρου.

Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Ο τρόμος και η αθλιότητα του Γ΄ Ράϊχ του Μπέρτολτ Μπρεχτ
Ακούστε... Ο τρόμοςiκαιiηiαθλιότηταi
του Γ΄ Ράιχ
Διάρκεια: 1:43:54

Υπόθεση:
Το έργο αυτό περιλαμβάνει τις περίφημες εικοσιτέσσερις σκηνές, που έγραψε ο Μπρεχτ εξόριστος, ανάμεσα στο 1935 καi το 1939. Μερικές απ' αυτές τις σκηνές ανεβάστηκαν για πρώτη φορά στο Παρίσι το 1937, με σκηνοθεσία του συγγραφέα. Όταν ο Μπρεχτ έγραφε αυτά τα μονόπρακτα, δεν είχε ακόμα αποκαλυφθεί όλη η φρίκη της φασιστικής εξουσίας. 'Ηταν όμως αισθητή στη βαριά ατμόσφαιρα της δημόσιας και της ιδιωτικής ζωής, στην προετοιμασία της τρομοκρατίας με την κατασκευασμένη εκ των άνω διαστροφή της γλώσσας, με την καταπίεση, τη δυσπιστία και την υποκρισία, που κάποτε στάθηκαν πιο καταλυτικές κι από την ίδια την ωμή τρομοκρατία. Ο Μπρεχτ μας δείχνει σ' αυτές τις σκηνές, με διαύγεια που φτάνει ως τη φρίκη, πως «πολύ πριν φανούν από πάνω μας τα βομβαρδιστικά», οι γερμανικές πόλεις δεν ήταν κατοικήσιμες. 
Ηχογράφηση 1987

Τραγούδι: Ο τρόμος και η αθλιότητα του Γ΄ Ράϊχ - Γιάννης Κούτρας
Ακούστε...
Διάρκεια: 09:10 - (2.625KB)
Στίχοι: Μπέρτολτ Μπέχτ
Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος - Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Κούτρας

Να και οι προδότες έχουν σκάψει
Μα ο δρόμος δεν θα τους ξεχάσει
Τον λάκκο του αδερφού και του γειτόνου
Ξέρουν πως οι άλλοι τους γνωρίζουν
Τον ύπνο τους δεν τον ορίζουν
Δεν ήρθε ακόμα το πλήρωμα του χρόνου

Να κι οι δεσμοφύλακες
Χαφιέδες χωροφύλακες
Υπηρέτες του λαού της Γερμανίας
Καταπιέζουν, μαστιγώνουν,
Βασανίζουν, παλουκώνουν
Όλα σε τιμή ευκαιρίας
Να οι κύριοι δικαστές
Τους λέμε οι καταπιεστές
Πως δίκαίο είναι τον λαό τι συμφέρει
Μα αυτοί δεν ξέρουν
Ποιο είναι αυτό
Κι έτσι δικάζουν στο σωρό
Μέχρι να βάλουν τον λαό ολόκληρο
Στο χέρι

Έρχονται οι άλλοι
Με τα τσίγκινα φέρετρα
Που μέσα τους βάζουν
Τ' ανθρώπινα σκέλεθρα
Που φέρουν αυτοί σε τέτοιο χάλι
Ήταν αυτοί που δεν υποταχτήκανε
Και στην πάλη απάνω σκοτωθήκανε
Στην μεγάλη των τάξεων πάλη...

 

 




Αφιέρωμα Εργογραφία Βιογραφικό Video
Στη Ζούγκλαiτωνiπόλεων Ο τρόμοςiκαιiηiαθλιότηταiτου Γ΄ Ράιχ ΤοiόνειροιτηςιΣιμόν Μασάρ Γαλιλαίος

Μετάδοση θεατρικής παράστασης

Το όνειρο της Σιμόν Μασάρ
του Μπέρτολ Μπρεχτ

The Visions of Simone Machard, Bertolt Brecht - Leon Feuchtwanger 1942-43/1957
Το έργο έχει γραφτεί σε συνεργασία με τον Leon Feuchtwanger και ολοκληρώθηκε κατά τη διάρκεια της εξορίας τους στο Λος Άντζελες .


Μετάφραση και διασκευή: Δέσπω Διαμαντίδου
Επιλογή μουσικής: Αργυρώς Μεταξά
Ρύθμιση ήχων: Ανδρέα Λάμπρου
Επιμέλεια Ήχων: Στέλιου Γιαννακόπουλο
Σκηνοθεσία: Μήτσου Λυγίζου

Λαμβάνουν μέρος:
Αντιγόνη Βαλάκου, Ανδρέας Φιλιππίδης, Φοίβος Ταξιάρχης, Δημήτρης Παπαμιχαήλ, Δάνης, Δέσπω Διαμαντίδου, Νίκος Βασταρδής, Βασίλης Παπανίκας, Βασίλης, Ανδρονίδης, Γιώργος Νέζος Σταύρος Παράβας, Μαλένα Ανουσάκη, Ρίτα Μουσούρη, Ζωή Φυτούση, Νάσος Κεδράκας, Θόδωρος Έξαρχος.

Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Το όνειρο της Σιμόν Μασάρ του Μπέρτολτ Μπρεχτ
Ακούστε... ΤοiόνειροιτηςιΣιμόν Μασάρ
Διάρκεια: 1:39:36

Υπόθεση:
Η κοπελίτσα που μπερδεύοντας τις φαντασίες και τα ονειροπολήματα της -από το διάβασμα της ζωής της Παρθένας της Ορλεάνης- με την πραγματικότητα μεταβάλλεται ανεπίγνωστα, σε ηρωίδα ενός γαλλικού χωριού όπου μπήκαν οι Γερμανοί κατά τον τελευταίο πόλεμο για να αντιμετωπίσει την ίδια περίπου μοίρα με το είδωλο της...
Ηχογράφηση 1960
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

 




Αφιέρωμα Εργογραφία Βιογραφικό Video
Στη Ζούγκλαiτωνiπόλεων Ο τρόμοςiκαιiηiαθλιότηταiτου Γ΄ Ράιχ ΤοiόνειροιτηςιΣιμόν Μασάρ Γαλιλαίος

Μετάδοση θεατρικής παράστασης

Ο Γαλιλαίος
του Μπέρτολτ Μπρεχτ

Life of Galileo, Bertolt Brecht 1937-39/1943

Μετάφραση: Πέτρου Μάρκαρη
Επιμέλεια ήχων: Δόμνα Εκατογλίδου
Ρύθμιση ήχων: Σπύρος Καβακόπουλος
Οργάνωση παραγωγής: Δημήτρης Φραγκουδάκης
Παραγωγής: Βίκυ Μουνδρέα
Σκηνοθεσία: Γιώργος Μιχαηλίδης

Λαμβάνουν μέρος:
Κώστας Γαλανάκης, Νίκος Γαρυφάλου,Τόνης Γιακοβάκης, Γιάννης Ευδαίμων, Τζένη Καλύβα, Ηλίας Κατέβας, Αρης Λεμπεσόπουλος, Σπύρος Μπιμπίλας, Κώστας Πανουριάς Ζαχαρίας Ρόχας, Στέλιος Σισμανίδης, Γιώργος Σταμάτης, Μηνάς Χατζησάββας. Στο ρόλο του Γαλιλαίου ο Στέλιος Βόκοβιτς.
Ηχογράφηση 1966
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Ο Γαλιλαίος του Μπέρτολτ Μπρεχτ
Ακούστε... Γαλιλαίος
Διάρκεια: 1:41:01

Ένα έργο για τη δύναμη της γνώσης, την αδιάκοπη αναζήτηση της αλήθειας, το ρόλο και την ευθύνη του επιστήμονα.
Η εξωτερική αφορμή για το γράψιμο του «Γαλιλαίου» από τον Μπρεχτ ήταν η είδηση της επιτυχίας των Γερμανών φυσικών να διασπάσουν το άτομο του ουρανίου. Με τη βοήθεια του Γαλιλαίου ο Μπρεχτ έθιξε και ανέλυσε δυο ερωτήματα του 2ου αιώνα: αφ' ενός μεν το θέμα της επιστημονικής προόδου και της κοινωνικής ηθικής και αφ' ετέρου το θέμα, που είχε θίξει και στις Πέντε Δυσκολίες για να γράψεις την Αλήθεια, δηλαδή το θέμα της επιβολής και της εφαρμογής μιας γνωστής πια αλήθειας, κάτω από την εξουσία μιας δύναμης, που προσπαθεί ν' αποκρύψει την εν λόγω αλήθεια, γιατί απειλεί την ύπαρξή της.
Ο Μπρεχτ στην παράσταση του Βερολινέζικου Θιάσου, λίγο πριν το θάνατό του, υπογράμμισε την «καταδίκη» του μεγάλου Γαλιλαίου, ο οποίος «επινόησε την επαναστατική θεωρία, χωρίς όμως να τη βάλει σε εφαρμογή» (υπονοείται η στάση του Γαλιλαίου μπροστά στους δικαστές του ο οποίος προκειμένου να μην καταδικαστεί ανακάλεσε τη θεωρία του). Στο έργο το πρόσωπο του Γαλιλαίου είναι διχασμένο. Από τη μια παρουσιάζεται σαν μεγάλος άνδρας, σπουδαίος σοφός, που μοναδικό του πάθος είναι η έρευνα, τόσο που του είναι αδύνατον να την εγκαταλείψει. Στα ύστερά του χρόνια όμως, αυτή η ίδια η έρευνα του έγινε βάρος και αυτοσκοπός, μια και απαρνήθηκε την εφαρμογή της.
Το πάθος του Γαλιλαίου για την έρευνα, ο τρόπος του να κινείται, να διδάσκει, η πίστη του στη λογική, η γνώση του σχετικά με τις κοινωνικές συνέπειες των ανακαλύψεών του, η κατανόησή του της αναγκαιότητας της κοινωνικής αλλαγής, η συμπάθειά του για τους αγρότες της Καμπανίας, για τους οποίους τελικά και δουλεύει - είναι όλα χαρακτηριστικά του Μπρεχτ. Το ότι ο Γαλιλαίος δεν είναι ούτε ήρωας ούτε μάρτυρας, δεν τον κάνει απορριπτέο από τον Μπρεχτ.
Στο έργο του Μπρεχτ ο Γαλιλαίος παραμένει ένας μεγάλος άνδρας, ακόμα και μέσα απ' την κατάσταση του εξωτερικού ξεπεσμού και της ταπείνωσης της φυλάκισης από την Ιερά Εξέταση, παραδίδει το έργο του Discorsi, γραμμένο παρά τις ελλείψεις και τους περιορισμούς, και το οποίο επρόκειτο να φέρει τη μεγάλη επανάσταση στη φυσική. Αλλά η στιγμή της κοινωνικής επανάστασης πέρασε και χάθηκε. Την καταδίκη του αναλαμβάνει ο ίδιος ο Γαλιλαίος, αφού κανείς από το περιβάλλον του δε θα ήταν σε θέση να το κάνει:
«Για μερικά χρόνια ήμουν τόσο ισχυρός, όσο και η εξουσία. Κι έδινα τη γνώση μου στους δυνατούς, να τη χρησιμοποιήσουν ή να την αφήσουν αχρησιμοποίητη ή να κάνουν κατάχρηση, όπως ήθελαν, όπως τους υπαγόρευε το συμφέρον τους. Πρόδωσα το επάγγελμά μου. Ένα άνθρωπος, που κάνει αυτό που έκανα εγώ, δεν μπορεί να γίνει δεκτός στο χώρο της επιστήμης».
Για τον Μπρεχτ σε σύγκριση με τις θέσεις του διδακτικού έργου της δεκαετίας του 1920, οι απόψεις του Γαλιλαίου είναι τελείως αντιδογματικές. Η κοσμοαντίληψή του είναι ρευστή, πειραματική, επιστημονική, σε προοδευτική μεταβολή με βάση ορισμένες ανακαλύψεις και διαπιστώσεις. «Στόχος μου δεν είναι ν' αποδείξω ότι ως τώρα είχα δίκιο, αλλά να βρω, εάν είχα δίκιο», λέει ο Γαλιλαίος. Αργότερα, κατά τη σκηνοθεσία του έργου με το Βερολινέζικο Θίασο, ο Μπρεχτ χαρακτήρισε αυτή τη φράση, σαν την πιο σημαντική για έναν μαρξιστή. Και συνεχίζει στο Γαλιλαίο: «Σε καμιά περίπτωση δεν επιτρέπεται να αντικατασταθεί η παλιά πίστη, από μια νέα πίστη, την τρομερή επιθυμία για τύφλωση». Και: «Η αλήθεια είναι παιδί του χρόνου, κι όχι της αυταρχικότητας». Η εκκλησία εξάλλου παρουσιάζεται σαν «εγκόσμια εξουσία, της οποίας η ιδεολογία είναι κατά βάση ανταλλάξιμη με μερικές άλλες».
Οι απόψεις του Γαλιλαίου, στο έργο του Μπρεχτ, είναι, έστω κι έτσι επαναστατικές. Στρέφονται ενάντια σε κάθε εξουσία κι οπουδήποτε αυτή η εξουσία προσπαθεί να στερεωθεί με δόγματα και νέες πίστεις ενάντια στην πρόοδο του καιρού...

 




Αφιέρωμα Εργογραφία Βιογραφικό Video
Στη Ζούγκλαiτωνiπόλεων Ο τρόμοςiκαιiηiαθλιότηταiτου Γ΄ Ράιχ ΤοiόνειροιτηςιΣιμόν Μασάρ Γαλιλαίος

Εργογραφία

Θεατρικά
-Baal (Βάαλ, 1918
-Trommeln in der Nacht (Τύμπανα τη νύχτα, 1918)
-Im Dickicht der Stadte (Ση ζούγκλα των πόλεων, 1921)
-Leben Eduards des Zweiten von England
-Mann ist Mann (Ο άντρας είναι άντρας, 1924)
-Die Dreigroschenoper (Η όπερα της πεντάρας, 1928)
-Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny (Opernlibretto) (Η ακμή και πτώση της πόλης Μαχαγκόνι, 1927)
-Der Ozeanflug, ή Der Lindberghflug, ή Der Flug der Lindberghs
-Das Badener Lehrstuck vom Einverstandnis, ή Lehrstuck
-Der Jasager. Der Neinsager (Opernlibretti/Lehrstucke [Schuloper])
-Die Manahme (Lehrstuck)
-Die heilige Johanna der Schlachthofe (Η αγία Ιωάννα των σφαγείων, 1929)
-Die Ausnahme und die Regel (Lehrstuck)
-Die Mutter
-Die Rundkopfe und die Spitzkopfe
-Die Horatier und die Kuriatier (Lehrstuck)
-Furcht und Elend des Dritten Reiches (Τρόμος και αθλιότης του Γ΄Ράιχ, 1935)
-Leben des Galilei (Η ζωή του Γαλιλαίου, 1937)
-Mutter Courage und ihre Kinder (H Μάνα Κουράγιο και τα παιδιά της, 1939)
-Das Verhor des Lukullus, ή Lukullus vor Gericht, ή Die Verurteilung des Lukullus (Horspiel, spater Opernlibretto)
-Der gute Mensch von Sezuan (Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν, 1939) - ελλην. μετάφρ. Μάριος Πλωρίτης, "Ιθάκη"
-Herr Puntila und sein Knecht Matti (Ο κύριος Πούντιλα κι ο δούλος του ο Μάττι, 1940)
-Der aufhaltsame Aufstieg des Arturo Ui (Η άνοδος του Αρθούρου Ουί, 1941)
-Die Gesichte der Simone Machard, ή Die Stimmen (Τα οράματα της Σιμόν Μασάρ ή Οι φωνές, 1941)
-Schweyk im Zweiten Weltkrieg (Ο Σβέικ στον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο, 1943)
-Der kaukasische Kreidekreis (Ο καυκασιανός κύκλος με την κιμωλία, 1944) - ελλην. μετάφρ. Οδυσσέας Ελύτης,
-Die Tage der Commune (Η μέρα της Κομμούνας, 1949)
-Turandot oder Der Kongre-der Weiwascher
-Επεξεργασία της Αντιγόνης
-Επεξεργασία του Κοριολάνου του Ουίλιαμ Σαίξπηρ
Πηγή: wikipedia

 




Αφιέρωμα Εργογραφία Βιογραφικό Video
Στη Ζούγκλαiτωνiπόλεων Ο τρόμοςiκαιiηiαθλιότηταiτου Γ΄ Ράιχ ΤοiόνειροιτηςιΣιμόν Μασάρ Γαλιλαίος

Βιογραφικό

Μπέρτολτ Μπρεχτ
1898 - 1956

Ο Μπρεχτ γεννήθηκε το 1898 στο καθολικό Άουγκσμπουργκ από γονείς ευαγγελικούς. Άρχισε να γράφει από τα 14 του. Το 1917 εγγράφεται στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου στη φιλοσοφική και μετά στην ιατρική, χωρίς να τελειώσει ποτέ. Τότε γνωρίζεται με την πρώτη του γυναίκα Πάουλα Μπανχόλτσερ. Ένα χρόνο αργότερα γράφει το ποίημα που τον έκανε γνωστό: Ο 'Θρύλος του Νεκρού Στρατιώτη'. Εξαιτίας αυτού του ποιήματος, που έγινε τραγούδι με τίτλο 'Η Μπαλάντα του Νεκρού Στρατιώτη', του στέρησαν την εποχή του ναζισμού την γερμανική ιθαγένεια.
Τα πρώτα έργα του Μπρεχτ 1918-19 είναι κυρίως αναρχο-εξπρεσιονιστικά δράματα όπως «Ο Βάαλ» και «Τύμπανα μες στη νύχτα». Την ίδια εποχή παίρνει μέρος στις εκδηλώσεις για την δολοφονία της Ρόζας Λούξεμπουργκ και του Κάρλ Λήμπκενχτ στο Βερολίνο. Μετέχει όμως σαν αδιάφορος παρατηρητής, όχι ως ένθερμος ιδεολόγος ή υποστηρικτής. Οκτώ χρόνια αργότερα θα μελετήσει εξονυχιστικά τον Μάρξ.
Από το 1920 ο Μπρεχτ ζει στο Βερολίνο. Το 1923 θα γνωρίσει και θα παντρευτεί, ήδη διαζευγμένος και πατέρας, την δεύτερη γυναίκα του ηθοποιό Μαριάνε Τσοφ. Την ίδια χρονιά θα συναντήσει την 17 Βιενέζα - εβραία Χελένε Βάιγκελ. Ο Μπρεχτ συνδέεται και με τη Βάιγκελ και από το 1924, με τη γέννηση του πρώτου τους παιδιού, συζεί μαζί της. Την ίδια εποχή γνωρίζεται με την Ελίζαμπετ Χάουπτμαν, η οποία έκτοτε γίνεται μία από τις βασικές του συνεργάτριες και παντρεύεται έναν από τους επίσης πιστούς συνεργάτες τον Πάουλ Ντεσάου. Μετά το θάνατό του η Ελίζαμπετ Χάουπτμαν εξηγούσε πως δούλευαν στο Berliner Enseble εδιηγείτο πως επειδή ο Μπρεχτ πίστευε «ότι ένας άνδρας δεν μπορεί μόνος του σήμερα να τα βγάλει πέρα με πολύπλοκα καθήκοντα» συζητούσε μαζί τους όλα τα κομμάτια του εξονυχιστικά: «Ο Μπρέχτ χρειαζόταν πολύ χρόνο για να φτιάξει ένα θεατρικό κομμάτι. Έλεγχε πάντα τις προτάσεις του, αλλά και τις προτάσεις των άλλων. Πρώτα παρουσίαζε τις δικές του προτάσεις, ό,τι είχε γράψει ας πούμε το προηγούμενο βράδυ ή μια μέρα πριν και τα έθετε προς συζήτηση. Μπορούσαμε χωρίς πρόβλημα να του πούμε 'Μπρεχτ όχι έτσι' 'Μπρεχτ θα το άλλαζα' ή να κάνουμε μια δική μας πρόταση, την οποία αποδεχόταν ή απέρριπτε και την συζητούσαμε ώρες και ξανά απ' την αρχή. Ο Μπρεχτ ήταν εδώ primus inter pares».
Το 1929 ο Μπρεχτ παντρεύεται τη Χελένε Βάιγκελ. Η συνεργασία του Μπρεχτ μαζί της θεωρείται μια από τις πιο ευτυχισμένες στιγμές της δραματικής τέχνης. Η Βάιγκελ ενσάρκωνε στη σκηνή αυτό που ο Μπρεχτ πίστευε ως πρωτοπόρα μέθοδο: τη γυμνή αλήθεια, τη γνώση, την αποστασιοποίηση. Κόντρα στη μελοδραματική - συναισθηματική σκηνική παρουσία. Στόχος του Μπρεχτ ήταν πάντα το μυαλό, η σκέψη, η αμφιβολία και μέσω αυτών η διαπαιδαγώγηση των μαζών.
Το 1933, την επόμενη του εμπρησμού του Ράιχσταγκ, ο κομμουνιστής Μπρεχτ και η εβραία Βάιγκελ θα εγκαταλείψουν τη Γερμανία του Χίτλερ. Μετά από 8 χρόνια περιπλανήσεων ανά την Ευρώπη θα βρεθούν στη Σάντα Μόνικα της Καλιφόρνιας, στις ΗΠΑ. Τα χρόνια της αυτοεξορίας τους 1933 -1948 ήταν τα πιο δημιουργικά. Τότε ο Μπρεχτ γράφει πάνω από 25 μεγάλα θεατρικά κομμάτια, ποιήματα, χορικά, κριτικές, τεχνοκριτικές. Τα γνωστότερα έργα του είναι το Μυθιστόρημα της Πεντάρας, τη Ζωή του Γαλιλαίου, Μάνα κουράγιο, Ο Καλός Πολίτης του Σετσουάν, Ο Αφέντης Πουντίλα και ο Δούλος Ματί. Είναι η εποχή που θα συναντηθεί με όλους τους Γερμανούς διανοούμενους που είχαν καταφύγει στις ΗΠΑ όπως τον Τόμας Μάν, τον Χέρμπερτ Μαρκούζε, τον Γκύντερ Άντερς, τον Έρνστ Μπλοχ, τον Τέοντορ Αντόρνο κ.α.
Ο Ελβετός συγγραφέας Μαξ Φρις, που είχε γνωρίσει τον Μπρεχτ εκείνη την εποχή (1947), είχε πει για τον Γερμανό δραματουργό ότι «έδινε την εντύπωση ενός άχρωμου άνθρωπου, ενός εργάτη, ενός μεταλλεργάτη, κι όμως ήταν πολύ αδύναμος για εργάτης, πολύ λεπτεπίλεπτος, πολύ ξύπνιος για αγρότης. Απομονωμένος και παρατηρητικός, σαν φυγάς, που άφησε πίσω του αμέτρητους σιδηροδρομικούς σταθμούς. Ήταν ντροπαλός για κοσμοπολίτης, πολύ έμπειρος για εγγράμματος. Ένας άνθρωπος χωρίς πατρίδα με περιορισμένη παραμονή παντού και πάντα, περαστικός από την εποχή μας, ένας άνθρωπος ονόματι Μπρεχτ, ανεπιτήδευτος, ένας ποιητής χωρίς αυτοεπαίνους...»
Το 1949, ένα χρόνο μετά την επιστροφή του στο ανατολικό Βερολίνο, στην τότε πρωτεύουσα της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας, ιδρύει μαζί με τη Χελένε Βάιγκελ το Berliner Enseble. Δύο χρόνια αργότερα δέχεται τις πρώτες οχληρές παρατηρήσεις της μυστικής υπηρεσίας του καθεστώτος Ούλμπριχτ. Παρ' όλα αυτά το 1954 τιμάται με το διεθνές βραβείο Στάλιν για την ειρήνη και την αλληλοκατανόηση των λαών. Στην τελετή απονομής του βραβείου ζητά να μεταφράσει τον λόγο του ο υπό διωγμόν συγγραφέας Μπόρις Μπάστερνακ. Η πρότασή του εγκρίνεται από τις σοβιετικές αρχές. Τον Ιούλιο του 1956 στέλνει ανοιχτή επιστολή στη βουλή της ΟΔΓ, όπου κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το ενδεχόμενο κλιμάκωσης του ψυχρού πολέμου. Ένα μήνα αργότερα πεθαίνει στο Βερολίνο.
Πηγή: wikipedia

 




Αφιέρωμα Εργογραφία Βιογραφικό Video
Στη Ζούγκλαiτωνiπόλεων Ο τρόμοςiκαιiηiαθλιότηταiτου Γ΄ Ράιχ ΤοiόνειροιτηςιΣιμόν Μασάρ Γαλιλαίος

Video



Gisela May sings Kurt Weill


Bertolt Brecht: Zulumler Yagmur Gibi Yagmaya Baslayinca


Kuhle Wampe Bertolt Brecht 1932


Όπερα Της Πεντάρας - Φινάλε


Bertolt Brecht - Die Einheitsfront





 














Αρχικήiσελίδα


 




 
Αφιερώματα
Αφιερώματα
Αφιερώματα