Αρχικήισελίδα

Αφιερώματα

Ταιγεγονότα

Artως Radio

Exodως3

 

 

 

 

 

Αφιερώματα

 

 
Αφιερώματα
Ζapink: Έλληνες Σκιτσογράφοι

ΣΤΑΘΗΣ
O ναυτίλος που ταξίδευε με το ...πενάκι του

ΚΕΙΜΕΝO/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: SOLOUP



Ποιος είναι ο Στάθης; Έχοντας πρόσφατο στη μνήμη μας το αφιέρωμα στον Μπόστ, ας αφήσουμε τον κυρ Μέντη να κάνει κι εδώ, τις συστάσεις ... «Ο Στάθης είναι γελοιογράφος με όλη τη σημασία της λέξεως. Έχει πλούσια σατιρική φλέβα, αβίαστη γραμμή σχεδιαστική, είναι ανεξάντλητος σε χιουμοριστικά ευρήματα και το κυριότερο είναι προοδευτικός και ξέρει ν ακούει τα μηνύματα των καιρών». Αυτά γράφονταν το 1986 στον πρόλογο του άλμπουμ «Τα τραίνα που φύγαν». Από τότε βέβαια πολλά τραίνα φύγαν, ο Στάθης έφτιαξε χιλιάδες σκιτσουλάκια, έχυσε κιλά τα μελάνια και τα χρώματα στο χαρτί, αλλά τη γραφή του Μπόστ φρόντισε να μην τη διαψεύσει.
Ο Στάθης Σταυρόπουλος είναι σήμερα από τους δημοφιλέστερους σκιτσογράφους με πλατιές συμπάθειες στους αναγνώστες, αλλά και στους πολιτικούς, στους δημοσιογράφους, στους συναδέλφους του. Κι αυτό, διαμέσου όχι μόνο των γελοιογραφιών. Καπετάνιος στο «Ναυτίλο» (και παλαιοτέρα στο «υποβρύχιο» των «Νέων») ο Στάθης έχει περάσει από χρόνια, και σε ένα λόγο πιο δεικτικό, πιο... δηκτικό και πιο άμεσο. Βρίσκεται -και κυριολεκτικά- σε άμεση επικοινωνία με τους αναγνώστες του. Σατιρίζει, καυτηριάζει, συζητάει, απαντάει...Γράφει -ως δημοσιογράφος- όσα πολλές φορές δεν φτάνει να πει ο σκιτσογράφος. Γράφει για όλα αυτά, που πολλές φορές δεν μπορεί να σκιτσάρει ένας δημοσιογράφος.
Ο Στάθης γεννήθηκε στον Πύργο της Ηλείας. Στα 18 του ξεκίνησε για την Αθήνα, ως υποψήφιος φοιτητής και κατέληξε μετά από πολλές παρατημένες προσπάθειες, αυτοδίδακτος σκιτσογράφος ν ανακαλύπτει μόνος το δρόμο του. Για τις σπουδές και τα πρώτα του ψαξίματα, ο ίδιος μας αναφέρει: «Πήγα στο προκαταρτικό της Καλών Τεχνών, αλλά με έκοψαν. Σπούδασα στην Πάντειο ως το τρίτο έτος και τελείωσα τη Σταυράκου. Έχω κάνει και τρία (διαφημιστικά) κινούμενα στο χέρι, ζελατίνα -ζελατίνα, δεν θα το ξανάκανα ποτέ...».
Για τις... πρώτες ανάγκες, έκανε «18 δουλειές -που λέει ο λόγος-. Από πλασιέ και καθαριστής χαλιών έως οικοδόμος και βοηθός ρεσεψιονίστ.»
Τα πρώτα του σκίτσα δημοσιεύτηκαν στη «Σύγχρονη Γυναίκα» όταν υπηρετούσε ακόμα, μεταξύ 1977 και 1980,στην Αεροπορία (από κει και το αεροπλανάκι του Ναυτίλου;). Ακολούθησαν γελοιογραφίες και κόμικς στον «Οδηγητή» (1980 - 1985) -θυμάμαι ακόμα τους «εργατάκους» του (ξακρισμένους σε νοβοπάν) στα φεστιβάλ, ανάμεσα στους ευκάλυπτους του Περιστερίου-. Από το 1982 μέχρι το 1991 σκιτσάρει και για τον «Ριζοσπάστη». Εκείνη τη τελευταία χρονιά, μετά το ιστορικό 13ο συνέδριο του ΚΚΕ, έφαγε και μια διαγραφή. Μετακομίζει με τις γελοιογραφίες και το «Υποβρύχιο» του στα «Νέα», για μια ολόκληρη δεκαετία. Από το Μάιο του 2001, η συνέχεια γράφεται από το γραφείο του στην Ελευθεροτυπία, απ' όπου καθημερινά, μας σκιτσοβολάει ακατάπαυστα .
Είναι από τους πλέον πολυγραφότατους σκιτσογράφους. Όλα αυτά τα χρόνια, έχει συνεργαστεί με πλήθος άλλων εντύπων. Αναφέρουμε ενδεικτικά το «Αντί», την «Πρώτη», το «Μετρό», τους «4 Τροχούς» , τη «Νέμεσιν», το «Μέτοχο», τη «Μακεδονία», τη «Πρώτη» Πύργου Ηλείας, το «Echo & Artist», τον «Εφοπλιστή», την «Ενέδρα»...

Επίσης , έχει πάρει μέρος σε πλήθος εκθέσεων, ομαδικών και ατομικών, στην Ελλάδα αλλά και στην Ελβετία, στο Λουξεμβούργο, στο Βέλγιο. Έχει βραβευτεί με το Α΄ βραβείο Βαλκανικής έκθεσης γελοιογραφίας στη Θεσσαλονίκη, το Β΄ βραβείο στο Κρούσεβατς (Σερβία), Βραβείο Ελληνικής συμμετοχής στην πρώτη έκθεση της Ρόδου, καθώς και βραβείο από την Πράβντα.
Πέραν των εικονογραφήσεων σε βιβλία, έχουν δημοσιευτεί μέχρι σήμερα 23 προσωπικά άλμπουμ με συλλογές γελοιογραφιών και πολιτικών κόμικς, κυρίως από τις εκδόσεις Καστανιώτη αλλά και από τον Πατάκη, τον Κέδρο, τη Βαβέλ και την Άγκυρα. Οι πιο πρόσφατες (φετινές) δουλειές είναι η συλλογή γελοιογραφιών του υπό τον τίτλο: «Άγρια Κωμωδία» ( εκδ. Πατάκης) και ένα «ολυμπιακό» ημερολόγιο του 2004 «Ήμασταν κι εμείς εκεί!» (εκδ. Άγκυρα) με σκίτσα, κείμενα και τον ...τρόπο του Στάθη.
Ο Στάθης ανήκει σε μια ξεχωριστή γενιά έντονα πολιτικοποιημένων γελοιογράφων (αυτό που ο Καλαιτζής αναφέρει ως «Νέα πολιτική γελοιογραφία»). Το σκίτσο του -που τη δεκαετία του '80 προσωπικά με παρέπεμπε στη γραφή του Γάλλου LOUP και του Ιωάννου - έχει εξελιχθεί σήμερα σε ένα άρτιο σχεδιαστικό και εικονογραφικό κατασκεύασμα, πλούσιο σε ιστορικές παραπομπές και διακειμενικά υπονοούμενα.. Η περιγραφικότητα των μορφών του, η ακρίβεια στα... ντεκόρ και τις στολές εποχής, οι γραμμοσκιάσεις και οι σχεδιαστικές του ισορροπίες , έχουν κάνει την πένα του να βρει την δική της «μανιέρα»,γλιστρώντας επιδέξια ανάμεσα στη καρικατούρα και σε ένα πιο «ρεαλιστικό» σχέδιο. Ο λόγος του καυστικός και άκρως πολιτικός, είναι καθημερινά, σημείο αναφοράς και «κραυγή αλήθειας» για πολλούς τσουρουφλισμένους «από τα κοινά», αναγνώστες του. Μια πολιτική γελοιογραφία που όμως (κατά την ταπεινή μου γνώμη), κάποιες φορές ισορροπεί περισσότερο στην «Πολιτική» και λιγότερο στη «γελοιογραφία».
Εκεί που ο Στάθης πραγματικά έχει δώσει ρέστα τα τελευταία χρόνια, είναι στις εικονογραφήσεις του. Δηλώνω ειλικρινά θαυμαστής, ειδικά στις υπέροχες συνθέσεις του για την σειρά της Ελευθεροτυπίας «Παραμυθένια», το καλοκαίρι του 2002. Αρτιότητα, ισορροπία μορφών και χρωμάτων, μνήμες λαϊκής ζωγραφικής και μεσαιωνικών χειρόγραφων, ονειρικότητα, συνειρμοί, φαντασία...Εικονογραφικά και σημειολογικά τέλειες. Ως ανάγνωσμα, απολαυστικότατες.
Ο Στάθης, «ανοιχτός» στους αναγνώστες, έχει ανοίξει από καιρό κι ένα παράθυρο επικοινωνίας μαζί μας. Το e-mail του στο «Ναυτίλο» είναι: Stathis@enet.gr



Στα πλαίσια αυτής της παρουσίασης, θεωρήσαμε ίντρεστινγκ να συνυπάρξει αυτούσιος, και ο λόγος του ίδιου του δημιουργού. Κάναμε λίγες ερωτησούλες στο Στάθη και προέκυψε η μίνι συνεντευξούλα που ακολουθεί:

Αγαπητέ Στάθη, είστε ένας γελοιογράφος εμφανέστατα πολιτικοποιημένος. Θα ήθελα λοιπόν να ρωτήσω πως βλέπετε σήμερα τη πολιτική γελοιογραφία στην Ελλάδα, σε σχέση με τις δεκαετίες του '80 και του '90. Συνεχίζει να έχει την ίδια αποδοχή από τους αναγνώστες; Παραμένει ο λόγος της το ίδιο ουσιαστικός και καυστικός όπως τότε ή βλέπετε εκπτώσεις ως προς την δυναμική των κρίσεών της;
Νομίζω ότι ο λόγος της γελοιογραφίας είναι το ίδιο και μάλλον περισσότερο καυστικός αλλά και εύστοχος απ' όσο ήταν τη δεκαετία του '80. Όμως δεν έχει την ίδια αποδοχή που είχε στους πολίτες, διότι η πολιτική συνολικότερα βρίσκεται σε ύφεση και υποχωρεί συνεχώς, αφήνοντας ένα κενό στη ζωή των ανθρώπων που το καλύπτει το life style και η τηλεόραση. Επίσης οι γελοιογράφοι σήμερα είναι λιγότεροι απ' όσο 10-20 χρόνια πριν, κι όσοι καινούργιοι εμφανίζονται, εμφανίζονται με πολύν αργό ρυθμό και, ακόμα χειρότερα, παρ' ότι ταλαντούχοι, αναγνωρίζονται (κι από τους αναγνώστες κι από τις εφημερίδες) με ρυθμό ακόμα πιο βραδύ...

Εκτός από τις γελοιογραφίες, διαβάζουμε κάθε μέρα και το σχόλιό σας στο «Ναυτίλο». Πως συγκατοικούν μέσα σας καθημερινά, ο χιουμοριστικός λόγος στα μπαλονάκια της γελοιογραφίας και η συντεταγμένη σοβαρή άποψη στο κείμενο; Επηρεάζει η μια γραφή την άλλη; Υπάρχει για παράδειγμα, ο κίνδυνος «εμπαθούς» γελοιογραφίας ή «γελοιογραφικής» κρίσης;
Εν πρώτοις ο «ναυτίλος» δεν είναι πάντα ένα «συντεταγμένο σοβαρό κείμενο» όπως λέτε, ενίοτε είναι ημίτρελο, άλλοτε σατιρικό κι άλλοτε φευγάτο. Βεβαίως, συχνά είναι και «σοβαρό», αλλά δυστυχώς κάποιες φορές είναι ακόμα σοβαρότερες οι γελοιογραφίες μου. Το σίγουρο είναι πως πρόκειται για δυο διαφορετικούς τρόπους γραφής, τους ασκώ και τους δυο με μεγάλη προσπάθεια και πολύ σπάνια επηρεάζουν ο ένας τον άλλον πλην όμως συμβαίνει.. Είναι θέμα συγκρότησης, αλλά και κάποιας άνεσης χρόνου (η οποία υπάρχει σπάνια) για να κρατήσει κανείς τις δυο «γλώσσες» στο μέτρο τους, τη σημειολογία τους και την απόσταση της μιας απ' την άλλη. Πάντως θέμα «εμπαθούς» γελοιογραφίας δεν τίθεται, αν υπάρξει, σε «προδίδει» αμέσως και χάνει το δίκιο της.

Στα σκίτσα σας αναγνωρίζω κατά καιρούς επιρροές και αναφορές σε άλλους δημιουργούς, όπως για παράδειγμα στον Μπόστ. Ποιοι Έλληνες και ξένοι σκιτσογράφοι πιστεύετε ότι σας έχουν επηρεάσει; Επίσης ποια είναι η σχέση σας, ως αναγνώστη και ως δημιουργού, με τα κόμικς;
Πολλοί! Και ξένοι κι έλληνες. Γνωστοί κι άγνωστοι -όπως οι περισσότεροι- απ' τα «Κλασσικά Εικονογραφημένα» ή τα κόμικς επιστημονικής φαντασίας της δεκαετίας του '60. Στη συνέχεια τα γαλλικά κόμικς, απ' τον Herge έως τον Μοέμπιους -όπου ποτέ δεν θα μπορέσω να κάνω ένα καρέ που να αγγίζει τα συναισθήματα που μου προκαλούν. Οι μεγάλοι λαϊκοί Έλληνες γελοιογράφοι και οι νεώτεροι επίσης συνεχίζουν να με επηρεάζουν και να με μαθαίνουν- το ίδιο και οι σύγχρονοί μου, οι τωρινοί, ακόμα και νεώτεροι από εμένα.
Όσο για τα κόμικς, όσο περνάει ο καιρός, γίνομαι περισσότερο αναγνώστης παρά δημιουργός. Όμως εισάγω πολύ απ' το κλίμα και το ύφος τους στη γελοιογραφία. Είναι μια μικρή προσωπική μου απόλαυση.

Μελετώντας προσεκτικά τη δουλειά σας, διαπιστώνουμε ιστορικές και γενικότερα «διακειμενικές» αναφορές. Για παράδειγμα ιστορικά πλαίσια με σκηνικά και στολές από την Ελληνική και Ρωμαϊκή αρχαιότητα, το Βυζάντιο, τη γερμανική κατοχή κλπ. Προφανώς, αυτό προϋποθέτει μελέτη της ιστορίας και των κειμένων. Παράλληλα «προδίδει» και μια προσωπική ευχαρίστηση. Πως τελικά αυτή η μελέτη μετουσιώνεται στις γελοιογραφίες σας, και τι στοχεύετε δια μέσου των ιστορικών παραπομπών;
Έχετε δίκιο. Είμαι ερασιτέχνης αναγνώστης της Ιστορίας τα τελευταία 30 χρόνια. Αυτό «βγαίνει» και στη δουλειά μου. Οι αναφορές στην ιστορία πιστεύω ότι δίνουν στα γεγονότα μια δραματικότητα- αποκωδικοποιούν και ανασύρουν στην επιφάνεια τρόπους και δυνατότητες του αναγνώστη να «διαβάσει» (ή και να αισθανθεί) την εποχή του πιο φιλοσοφημένα, πιο πολιτικά ή αντιθέτως πιο φευγάτα, πιο ποιητικά. Ο άνθρωπος είναι η μνήμη του. Κι έτσι καταλαβαίνει τον κόσμο. Η ιστορία, ως μνήμη συλλογικότερη τον βοηθάει να τον καταλάβει καλύτερα- επικίνδυνο, αλλά αυτή είναι η δουλειά μας...

Έχουν κυκλοφορήσει πολλά βιβλία με συλλογές σκίτσων σας. Ανεξάρτητα λοιπόν από σχόλια, αποδοχή κλπ, και με την αχαλίνωτη συναισθηματική υποκειμενικότητα του δημιουργού Στάθη, ποια είναι μέχρι σήμερα η πιο αγαπημένη σας δουλειά;
Τα σκίτσα χωρίς λόγια. Ύστερα, τα «33 Τραγούδια Εικονογραφημένα»- έχουν δυστυχώς εξαντληθεί, αλλά ελπίζω να τα ξανατυπώσω, και, τέλος, τα καθημερινά λαϊκά-πολιτικά σκίτσα. Α, επίσης αγαπώ και τις εικονογραφήσεις -ένας άλλος μαγικός κόσμος κι αυτός...


 

 

 

 

 

Σκιτσογράφοι
Αρκάς
Ιορδάνης Ανανιάδης
Τάσος Αναστασίου
Αρχέλαος
Τάσος Αποστολίδης
Αντώνης Βαβαγιάννης
Σπύρος Βερύκιος
Δημήτης Βιτάλης
Θεοδόσης Βρανάς
Σπύρος Δερβενιώτης
Μιχάλης Διαλυνάς
Λάζαρος Ζήκος
Πέτρος Ζερβός
Μαρία Ζογλοπίτου
Χρήστος Ζωϊδης
Γιάννης Ιωάννου
Γιάννης Καλαϊτζής
Καρκ
Μιχάλης Κουντούρης
Νίκος Κούτσης
Γιάννης Κουτσούρης
Κυρ
Ηλίας Κυριαζής
Κων
Βασίλης Λώλος
Ηλίας Μακρής
Μποστ
Παναγιώτης Μαραγκός
Νίκος Μαρουλάκης
Γιώργος Μελισσαρόπουλος
Νίκος Μηλιώρης
Γιάννης Μητσομπόνος
Κώστας Μητρόπουλος
Γιώργος Μπότσος
Αλή Ντίνο 1
Αλή Ντίνο 2
΄Εφη Ξένου
Σπύρος Ορνεράκης
Ζήσης Παπαγεωργίου
Γιώργος Παπαδάκης
Αλέκος Παπαδάτος
Βαγγέλης Παυλίδης
Θανάσης Πέτρου
Ανδρέας Πετρουλάκης
Φώτης Πεχλιβανίδης
Βλαντιμίρ Ραντιμπράτοβιτς
Στάθης
Tasmar
Τέτη Σώτου
Ηλίας Ταμπακέας
Γιώργος Tραγάκης
Γιώργος Τσούκης
Δημήτρης Χαντζόπουλος
Βαγγέλης Χερουβείμ
Βασίλης Χριστοδούλου
Soloup
 
Ειδικά Αφιερώματα

Comicdom 

Δημήτρης Βανέλλης
Παυλίνα Καλλίδου
Koμικοϊστορίες
Γκιουνερί Ιτσογλου
Παραπέντε
Ομάδα "Υ"

Αστεινομία vs Haderer

 
Αrtως Radio
Το ραδιόφωνο του Ως3