Αφιερώματα




Αρχικήισελίδα

Αφιερώματα

Ταιγεγονότα

Artως Radio

Exodως3

 

 

 

 

 

Αφιερώματα

 

 
 
Ζapink: Έλληνες Σκιτσογράφοι

ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ
Ο ...τρίτος δρόμος της Ελληνικής Γελοιογραφίας!!!

ΚΕΙΜΕΝO: SOLOUP



Σήμερα θα μιλήσουμε για μια σπάνια πένα. Μια πένα που πριν εικοσιοκτώ χρόνια, μπήκε δυναμικά στο χώρο της γελοιογραφίας, ταράζοντας όχι μόνο την μέχρι τότε αισθητική της, αλλά και τον ύπνο πολλών πολιτικών. Κορυφαίος πολιτικός γελοιογράφος ο Γιάννης Ιωάννου, χάραξε με τα σκίτσα του έναν καινούργιο δρόμο, έναν καινούργιο τρόπο θέασης των πραγμάτων, μια νέα ποιοτική κριτική, ένα «άλλο» χιούμορ.
Θυμάμαι για πάρα πολλά χρόνια , τον ενθουσιασμό που έδειχναν όλοι για τα σκίτσα και τα κόμικς του. Ανθρώπους στο δρόμο, στα καφέ, παντού, ν' ανοίγουν με λαχτάρα το Ποντίκι, την Ελευθεροτυπία, το Αντί, τον Σχολιαστή, κατευθείαν στη σελίδα του και να ψάχνουν διψασμένοι τη καινούργια ατάκα. Γουρλωμένα μάτια, σιωπή, μετά τρανταχτά γέλια, και αμέσως μετά, σχόλια στην παρέα με τον δείκτη του χεριού καρφωμένο στο καρεδάκι της σελίδας.
Έτσι γνώρισα τον Ιωάννου. Και στο δρόμο πολλές αφίσες, πολιτικές, φοιτητικές, διαμαρτυρίας, με γελοιογραφίες του. Αναρωτιόμουν τότε φοιτητής, αν όλες αυτές τις αφίσες με τις ανατυπώσεις των σκίτσων του, τις μαζεύει για αρχείο. Σκεφτόμουν ότι μια μέρα, θα μπορούσε να τις κάνει μια μεγάλη έκθεση. Σκίτσα επιλεγμένα από τούτη την αυθόρμητη αγάπη του κόσμου.
Ας ακολουθήσουμε όμως για λίγο, την γραφή του ίδιου και της πένας του. Ο Ιωάννου γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε (όπως αρκετοί σκιτσογράφοι) αρχιτέκτονας στο ΑΠΘ και στη συνέχεια πολεοδόμος στο Παρίσι. Έπειτα, έκανε την γνωστή διαδρομή Παρίσι-Τέξας... Από το Παρίσι του Volinski και του Reiser, στο Τέξας της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Το '75 δημοσιεύει τα πρώτα του σκίτσα στο «Αντί». Ακολουθεί το καθημερινό «Βήμα» μέχρι το '81 όπου και αρχίζει να δημοσιεύεται στο «Ποντίκι» ο θρυλικός «Τρίτος Δρόμος».
Το 1983 κυκλοφορεί σε βιβλίο «Ο Ευρωπαίος», με κόμικς δημοσιευμένα στο «Αντί». Ένα πρωτοποριακό για τα Ελληνικά πράγματα, πολιτικό κόμικς που εκδίδεται -όπως και καμιά εικοσαριά άλμπουμ που θα ακολουθήσουν - από τις εκδόσεις Καστανιώτη.( Είχαν προηγηθεί δύο άλμπουμ: «Η άλλη επταετία»,1981 και ο «τρίτος δρόμος» 1982, από τις εκδόσεις Πολύτυπο).
Στη συνέχεια δουλεύει με τον «Ταχυδρόμο», το «Σχολιαστή», την «Πρώτη». Το 1990 ξεκινά τη συνεργασία του με την «Ελευθεροτυπία» ενώ δίνει σκίτσα και στις εφημερίδες της ...γενέτειρας, «Μακεδονία» και «Θεσσαλονίκη» . Σήμερα απολαμβάνουμε τα σκιτσάκια του στην εφημερίδα « το Έθνος».



Ο Γιάννης Ιωάννου μαζί μ' έναν άλλο Γιάννη, τον Καλαϊτζή, είναι οι βασικοί δημιουργοί της «Νέας Πολιτικής Γελοιογραφίας». Ο όρος είναι του δεύτερου κι απ' όσα μπορώ να δω, συμφωνώ απόλυτα. Ο Ιωάννου φέρνει απ' το Παρίσι νέες ιδέες, νέα ματιά και νέα αισθητική.
Θα μπορούσαμε να πούμε (παρά την υπερβολή του χαρακτηρισμού) ότι πρόκειται για γελοιογραφική επανάσταση. Επηρεασμένος από τα πολιτικοποιημένα σκίτσα που δημοσιεύονται στη Γαλλία, κυρίως από τη γραμμή του Reiser και του Volinski, μπολιάζει την πολιτική γελοιογραφία με μια νέα ανατρεπτική ματιά. Η μέχρι τότε, στατική-κατά κάποιο τρόπο- πολιτική καρικατούρα, γεμίζει προοπτική και σημεία φυγής, κτίρια, έπιπλα, κίνηση, χοντρές μαύρες σκιές. Η γραμμή γίνεται ακόμα πιο λυτή, κρατώντας τις σημαντικές αναφορές σε αντικείμενα και πρόσωπα με τον αέρα της γραμμής του Ρεζέ και το μάτι ενός... πολεοδόμου- αρχιτέκτονα.



Η αφήγηση και η λογική των κόμικς, παντρεύονται στο μυαλό του την πολιτική γελοιογραφία και γενούν μια νέα αισθητική και κριτική. Θα έλεγα ότι αυτή η στροφή της γελοιογραφίας ήταν πρωτοποριακή ακόμη και σε διεθνές επίπεδο. Ίσως κάτι ανάλογο με τη νεοτερικότητα που φέρνει ο Altan στην Ιταλία. Αλλά δυστυχώς, είναι μικρό το πριγκιπάτο μας και αμφιβάλλω, αν κανείς εκεί έξω, πήρε πρέφα την Ελληνική «νεοτερικότητα».
Κοιτάξτε για παράδειγμα, καταλόγους διεθνών εκθέσεων γελοιογραφίας, ξένες εφημερίδες ή σερφάρετε στο δίκτυο. Θα δείτε να κυριαρχεί αυτό το στατικό σκίτσο με το κάπως «κλισαρισμένο» χιούμορ που περιέγραφα για την Ελλάδα, πριν τον Ιωάννου.
Όμως το μάτι του... αρχιτέκτονα-πολεοδόμου, δεν βλέπει μόνο σημεία φυγής. Διακρίνει με ιδιαίτερη διαύγεια, το βάθος μιας πολιτικής πράξης και την αποκαλύπτει με καυστικό χιούμορ, μπροστά στα μάτια των αναγνωστών. Έτσι, ο ανατρεπτικός, πραγματικά αστείος λόγος των σκίτσων, αναδεικνύεται ως ακόμη πιο σημαντικό στοιχείο στις γελοιογραφίες και τα πολιτικά κόμικς του Ιωάννου.



«Πολιτικά κόμικς»! Άλλο και τούτο. Εκτός από τη γελοιογραφία, αυτό που τον κάνει πραγματικά ξεχωριστό, είναι ο επιτυχής πειραματισμός του με τα κόμικς. Ο Καραμανλής, ο Παπανδρέου, ο Μητσοτάκης μετατράπηκαν ξαφνικά, σε ήρωες των κόμικς και απέκτησαν χάρτινες συγγένειες με τον Ποπάυ, τον Ισοβίτη και το Μεγάλο ρεμάλι... Κανείς άλλος δεν τόλμησε να κάνει πολιτικά κόμικς, κι όσοι προσπάθησαν ήταν «απλές οδοντόκρεμες». Απλές αντιγραφές και κακέκτυπα της γραφής του Ιωάννου.
Κι εδώ αποδεικνύεται η πρωτοπορία των σκίτσων του: Οι πολλοί μιμητές του. Ο Ιωάννου επηρέασε με τη γραμμή του, όσο κανένας άλλος σκιτσογράφος. Γνωστοί και λιγότερο γνωστοί, επαγγελματίες κι ερασιτέχνες, αν ψάξεις τα σκίτσα πολλών νεώτερων Ελλήνων σκιτσογράφων, θα διακρίνεις κάτι από την πένα του: Λίγο οι ελεύθερες γραμμές, λίγο οι σκιές με τον χοντρό μαύρο μαρκαδόρο, λίγο η πολιτική προοπτική της γελοιογραφίας...



Κι ως ένα σημείο, αυτό είναι πραγματικά δημιουργικό. Ένας «διάλογος γραφής» μεταξύ γελοιογράφων. Αλλά αρκετοί, έφτασαν στα άκρα της αντιγραφής...
(Η αναφορά που γινόταν εδώ σε συγκεκριμένους σκιτσογράφους- που, κατά τη γνώμη μου πάντα, υπερέβαιναν τουλάχιστον μέχρι τη στιγμή που γραφόταν το κείμενο, τα όρια της απλής «επιρροής» - για λόγους κοσμιότητας, παραλείπεται. Βοήθησε βέβαια σ' αυτό, η έντονη διαμαρτυρία από μέρους των γελοιογράφων οι οποίοι αναφέρονταν σε αυτό. Επίσης θα συνιστούσα αντί της δαιμονοποίησης μου, την αυτοκριτική.) Αυτή περιληπτικά είναι η, διακριτική κατά τα άλλα, παρουσία του Ιωάννου. Ο «τρίτος δρόμος» της Ελληνικής γελοιογραφίας...


 

 

 

 

 

Σκιτσογράφοι
Αρκάς
Ιορδάνης Ανανιάδης
Τάσος Αναστασίου
Αρχέλαος
Τάσος Αποστολίδης
Αντώνης Βαβαγιάννης
Σπύρος Βερύκιος
Δημήτης Βιτάλης
Θεοδόσης Βρανάς
Σπύρος Δερβενιώτης
Μιχάλης Διαλυνάς
Λάζαρος Ζήκος
Πέτρος Ζερβός
Μαρία Ζογλοπίτου
Χρήστος Ζωϊδης
Γιάννης Ιωάννου
Γιάννης Καλαϊτζής
Καρκ
Μιχάλης Κουντούρης
Νίκος Κούτσης
Γιάννης Κουτσούρης
Κυρ
Ηλίας Κυριαζής
Κων
Βασίλης Λώλος
Ηλίας Μακρής
Μποστ
Παναγιώτης Μαραγκός
Νίκος Μαρουλάκης
Γιώργος Μελισσαρόπουλος
Νίκος Μηλιώρης
Γιάννης Μητσομπόνος
Κώστας Μητρόπουλος
Γιώργος Μπότσος
Αλή Ντίνο 1
Αλή Ντίνο 2
΄Εφη Ξένου
Σπύρος Ορνεράκης
Ζήσης Παπαγεωργίου
Γιώργος Παπαδάκης
Αλέκος Παπαδάτος
Βαγγέλης Παυλίδης
Θανάσης Πέτρου
Ανδρέας Πετρουλάκης
Φώτης Πεχλιβανίδης
Βλαντιμίρ Ραντιμπράτοβιτς
Στάθης
Tasmar
Τέτη Σώτου
Ηλίας Ταμπακέας
Γιώργος Tραγάκης
Γιώργος Τσούκης
Δημήτρης Χαντζόπουλος
Βαγγέλης Χερουβείμ
Βασίλης Χριστοδούλου
Soloup
 
Ειδικά Αφιερώματα

Comicdom 

Δημήτρης Βανέλλης
Παυλίνα Καλλίδου
Koμικοϊστορίες
Γκιουνερί Ιτσογλου
Παραπέντε
Ομάδα "Υ"

Αστεινομία vs Haderer

 
Αrtως Radio
Το ραδιόφωνο του Ως3