Λόγια στο χαρτί

ΟΤΑΝ ΣΒΗΣΟΥΝ ΤΑ ΦΩΤΑ...

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΤΣΑΚΝΗΣ



Είναι γνωστή η ιδιομορφία του επαγγέλματός μας. Η τέχνη και γενικά, η δημιουργία είναι συνυφασμένη με δρόμους μοναχικούς. Σπάνια, ένα έργο τέχνης, δεν είναι έργο ενός. Σκέψου έναν πίνακα ζωγραφικής, ένα γλυπτό, ένα ποίημα, ή ένα διήγημα. Δύσκολο, ως αδύνατο να μοιραστεί κάποιος τη σύλληψη της ιδέας και την υλοποίηση της, από κοινού με άλλους.
Όχι πως στο απώτερο ή πρόσφατο παρελθόν δεν είχαμε παραδείγματα περί του αντιθέτου, αλλά σχεδόν κανένα μνημειώδες έργο δεν έχει δύο υπογραφές. Ακόμα και σε αυτές τις σπάνιες περιπτώσεις, (Ικτίνος, Καλλικράτης) οι αρμοδιότητες, ήταν σαφώς μοιρασμένες και προκαθορισμένες εξ' αρχής, πράγμα που όχι μόνον δεν αναιρεί, αλλά ενισχύει θα έλεγα, την αρχική διαπίστωση.
Αυτό, εξηγεί ως ένα βαθμό και την αποκοπή μας από τον στενό περίγυρο του σιναφιού και την επιλογή μοναχικών δρόμων, στην ίδια τη ζωή. Δύσκολα συναντάς φιλίες ανθρώπων που τους συνδέει η ίδια επαγγελματική ιδιότητα. Πολλώ μάλλον στην τέχνη, όπου οι κανόνες του παιχνιδιού, που ειρήσθω εν παρόδω, άλλοι έθεσαν για λογαριασμό των δημιουργών, ορίζουν εξ αρχής τον ανταγωνισμό ως πρωτεύον.
Παγιδευμένοι σ' αυτή τη λογική, δείχνουμε να αδιαφορούμε για το κοινό -καλώς εννοούμενο- επαγγελματικό συμφέρον, για την ανάγκη στοιχειώδους προστασίας του έργου μας, για την διεκδίκηση των δικαιωμάτων μας στην υγεία και την ασφάλιση, ενώ παράλληλα, αφήνουμε χώρο και επιτρέπουμε τον πλουτισμό τρίτων σε βάρος μας, τον έλεγχο της συμπεριφοράς ή των κινήσεών μας και το χειρότερο, εμπιστευόμαστε τη διαχείριση του όποιου τάλαντου διαθέτουμε, σε ανθρώπους αμφιβόλου ποιότητας ή προσόντων.
Εποχές δόξας, όλοι γνωρίσαμε ή θα γνωρίσουμε. Εποχές επιτυχιών, το ίδιο. Δεν ξέρω πόσοι από μας είμαστε έτοιμοι για την αφάνεια ή την αποτυχία, αλλά ένα είναι σίγουρο: Θα μας επισκεφτούν κι αυτές όπως οι πρώτες.
Το έργο που θα αφήσουμε (αν επιτρέψει ο χρόνος κάτι τέτοιο) θα κριθεί από άλλους, μεταγενέστερους. Εμείς, καλό είναι να σκεφτούμε το πώς μπορούμε να ζήσουμε με αξιοπρέπεια, (με ό,τι σημαίνει ο όρος) τώρα και στο μέλλον και κάτι τέτοιο, καιρός είναι, να αρχίσουμε επιτέλους να το συζητάμε. Καλοί είναι και οι χρυσοί δίσκοι και τα βραβεία και οι γεμάτες αίθουσες, αλλά καλύτερο από όλα είναι ένα αξιοπρεπές αύριο, όταν τα φώτα θα έχουν σβήσει.
Βλέπεις γνωρίζω (όπως κι εσύ άλλωστε) αρκετούς συναδέλφους, που εκλιπαρούν για μια τιμητική καλλιτεχνική σύνταξη και ζουν(;) μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας.

ΔΕ ΜΑΣ ΤΑ ΛΕΤΕ ΚΑΛΑ
...ΚΥΡΙΑ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΤΣΑΚΝΗΣ

Είναι κάποια πράγματα στην πολιτική, που όχι απλά δεν μπορώ, αλλά αρνούμαι να καταλάβω. Φαίνεται πως το αυτονόητο πήγε περίπατο, παίρνοντας μαζί του και τη λογική. Για την ηθική δεν μιλάω, μια και μας άφησε χρόνους, εδώ και πολύ καιρό.
Ειλικρινά, δεν πρόκειται να αναφερθώ στα εσωτερικά προβλήματα που έφερε η ήττα στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Πρόβλημα και καθήκον ίσως, των μελών και των φίλων του συγκεκριμένου κόμματος, είναι να αναζητήσουν τα αίτια που είχαν σαν αποτέλεσμα την εκλογική συρρίκνωση.
Και το πρόβλημα επίσης της ηγεσίας, ευχής έργον είναι να το λύσουν, τα ίδια τα μέλη και να μην επιτρέψουν σε άλλους, να είναι ρυθμιστές.
Ό,τι συζητείται-ακόμα και δημόσια- θα μπορούσε να μη με αφορά, πλην όσων αναφέρονται στις κυβερνητικές επιλογές του κόμματος και στον τρόπο που τα στελέχη έδρασαν ή πολιτεύτηκαν κατά τη διάρκεια της θητείας τους.
Εκεί, το ζήτημα, παύει να είναι εσωτερικό. Μας αφορά όλους.
Στην πρόσφατη σύνοδο του Εθνικού Συμβουλίου του Πασόκ, η πρώην υπουργός κυρία Βάσω Παπανδρέου, είπε, πως αρνείται να βρίσκεται στο ίδιο κόμμα με αυτούς που κατά τη διάρκεια της κυβερνητικής τους θητείας, πλούτισαν.
Και αντί να πέσει η αίθουσα, απ' την απαίτηση όλων να δώσει ονόματα και διευθύνσεις και ακολούθως να τα παραδώσει στον εισαγγελέα, το περιεχόμενο της ομιλίας της, θεωρήθηκε ως μια γενναία τάχα απόπειρα κάθαρσης και ετεροκαθορισμού, απέναντι στην διαφθορά.
Ας δούμε όμως λίγο, πίσω απ' τα λόγια...
Αρνούμαι να είμαι στο ίδιο κόμμα με τους κλέφτες, σημαίνει πριν και πάνω απ' όλα, πως εγώ δεν είμαι κλέφτης ούτε και διεφθαρμένος. Αυτή όμως είναι μια αξιωματική τοποθέτηση, ενώ θα έπρεπε να έχει θέση θεωρήματος που χρήζει αποδείξεως και όπερ έδει δείξαι που λέμε και στα μαθηματικά.
Αλλά και εάν κάτι τέτοιο μπορούσε η κυρία Βουλευτής να το αποδείξει, πως η ίδια, δηλαδή, έγινε για παράδειγμα φτωχότερη το χρονικό διάστημα της πολιτικής της διαδρομής, θα έπρεπε ακολούθως, να ονομάσει ποιους εννοεί, διότι αλλιώς το κάθε πρώην κυβερνητικό στέλεχος του Πασόκ, είναι εν δυνάμει, πρώην κλέφτης.
Εάν όμως και παρ' όλες αυτές τις ηχηρές καταγγελίες, η κυρία Παπανδρέου, παραμείνει στο κόμμα της, τότε δύο πράγματα θα μπορούσαν να ισχύουν.
Το πρώτον, ότι έγινε σιωπηρή κάθαρση (διότι δημόσια ούτε έγινε, ούτε κατά τα φαινόμενα θα γίνει) και το δεύτερο, ότι ενώ δεν έγινε κάθαρση, οι κλέφτες έπαψαν να την ενοχλούν. Τρίτος δρόμος δεν υπάρχει για την κυρία Παπανδρέου, εκτός απ' αυτόν της εξόδου. Αλλά και αυτό αν πράξει, τίποτα δεν την απαλλάσσει απ' την υποχρέωση να παραδώσει τα στοιχεία που έχει-αν έχει- στον εισαγγελέα.

TAKE THE MONEY AND RUN

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΤΣΑΚΝΗΣ

Με αφορμή το σάλο που ξέσπασε αναφορικά με τους χρηματισμούς, τις δωροδοκίες και τα ρέστα, θυμήθηκα ένα παλιό ανέκδοτο με κάποιον κακομοίρη, που όταν έμαθε πως σε κάθε ενήλικα άνδρα αντιστοιχούν τρεις γυναίκες, έψαχνε να βρει ποιος γνωστός του είχε έξι μια και αυτός δεν είχε καμία. Έτσι συμβαίνει και με 'μένα. Δεν ρωτάω ποιος τα παίρνει, γιατί αν ισχύει πως χρηματίζεται ένας στους δύο, τότε αφού εγώ δεν επιδίδομαι στο σπορ της αγοραπω-λησίας, πρέπει να ζητήσω εξηγήσεις τουλάχιστον απ' τη γυναίκα μου.
Τελικώς, πού τα παίρνουν ρε παιδιά; Ποιος τα δίνει και πόσα για να 'χουμε το καλό ερώτημα; Πώς διαμορφώνονται οι ταρίφες, από ποιους και με ποιον τρόπο ολοκληρώνεται η διαδικασία. Είναι εν τέλει τόσο απλό όπως μας το περιέγραψε ο εθνικός μας Μάκης σε κάποιο τηλεοπτικό παράθυρο, ή μήπως υπάρχουν κάποιοι κανόνες, κάποιο τακτ, κάποιο fair play βρε αδερφέ στην όλη υπόθεση; Ή μήπως πάλι, η θέα και μόνον του χρήματος αφοπλίζει τους πάντες, οπότε αντίο κώδικες και καλοί τρόποι; Και απ' την άλλη, για ποιους κώδικες και καλούς τρόπους μιλάμε, όταν εξ' ορισμού ο χρηματισμός, εμπεριέχει τον εξευτελισμό αμφοτέρων των μερών.
Και τονίζω αυτό το τελευταίο, διότι ως γνωστόν η λέξη δωροδοκία δεν πάει ποτέ μόνη της. Απαιτεί και την αντίστοιχή της την δωροληψία, αν με εννοείς φίλε αναγνώστη. Και ενώ η δικαστική εξουσία τηρώντας το νόμο, τιμωρεί αμφότερους τους εμπλεκόμενους, στη συνείδηση του κόσμου, μόνον ο χρηματιζόμενος στιγματίζεται, ενώ ο άλλος που χρηματίζει, συμμετέχοντας στον εκμαυλισμό συνειδήσεων, θεωρείται ξύπνιος, καπάτσος και προπάντων άνθρωπος που λύνει απλά και πρακτικά όλες τις εκκρεμείς του υποθέσεις, αποφεύγοντας ταλαιπωρίες, χρονοτριβή και μπελάδες. Ένα φακελάκι, μια επιταγή, ένα "δωράκι" στη γλώσσα της πιάτσας και ξεμπέρδεψε.
Σ' αυτές τις περιπτώσεις, συνήθως δεν υπάρχουν ούτε αποδείξεις ούτε μάρτυρες. Και αν μετά από κάποιο διάστημα, κάτι αποκαλυφθεί, οι πάντες διαρρη-γνύουν τα ιμάτιά τους πως ουδεμία σχέση έχουν με το αντικείμενο. Αν υπάρ-χουν κάποιες ενδείξεις, αξιολογούνται από τα δικαστήρια, αν φυσικά η υπόθεση πάρει την δικαστική οδό και δεν μπει οριστικά στο αρχείο.
Γι' αυτό σου λεω. Ψάξε δίπλα σου, γιατί αν εσύ δεν τα παίρνεις, ή δωροδοκείται ο διπλανός σου ή συμμετέχεις κι' εσύ, με την ιδιότητα του "χορηγού", στο σύγχρονο εθνικό μας σπορ.

ΑΠΟΡΙΕΣ ΜΙΚΡΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΤΣΑΚΝΗΣ

Προσπαθώ τούτες τις γιορτινές μέρες να σκεφτώ τον εαυτό μου μικρό. Να θυμηθώ στιγμές της αθωότητας, να φέρω στη μνήμη πρόσωπα αγαπημένα, αδιάφορα, ακόμα και μισητά (γιατί όχι), να αναπολήσω όμορφες αλλά και άχαρες πλευρές ενός γιορτασμού, άλλοτε καλοδεχούμενου και αναμενόμενου και άλλοτε καταναγκαστικού.
Προσπαθώ -ξέροντας ότι κάτι τέτοιο είναι περίπου αδύνατο- να δω με τα μάτια των παιδικών μου χρόνων το παρελθόν, σαν να μην πέρασε ούτε ένας μήνας από 'κείνη την εποχή και να αρθρώσω απορίες βάζοντάς τες στο στόμα των παιδιών μου. Και μετά, άντε να βρω και απαντήσεις πειστικές, όχι για κείνα πλέον, αλλά κυρίως για μένα τον ίδιο.
Προσπαθώ, επίσης, να οδηγήσω τη σκέψη σε πιο απλά πράγματα και να θυμηθώ τι περίμενα, τι ρωτούσα, τι με ευχαριστούσε ή τι με βάραινε, πότε οι γιορτές επιδρούσαν ευεργετικά πάνω μου και πότε όχι, αλλά τέτοιες απαντήσεις, θαρρώ, πως μόνο σ' έναν ψυχίατρο θα ήταν ίσως χρήσιμες.
Απ' την άλλη πάλι, σκέφτομαι πως απ' ό,τι συζητούσαμε με τους φίλους στις παρέες ή στη γειτονιά, (και αυτό το θυμάμαι καλά), λίγο πολύ τα ίδια περίπου μας απασχολούσαν. Ιδιαίτερα εμάς τα παιδιά της επαρχίας, γιατί όσο και να θέλουνε κάποιοι να ισχυριστούν το αντίθετο, ήμασταν διαφορετικά -σχεδόν σε όλα- από τους πρωτευουσιάνους. Σήμερα, η "ευεργετική" επίδραση του Play station, της Μπάρμπι, και των Πόκεμον, (μέσω τηλεόρασης φυσικά) μειώνουν -έως και εξαφανίζουν- τις διαφορές ανάμεσα στα παιδιά της Αθήνας και της επαρχίας.
Και τα έθιμα ακόμα, ως πράξεις επαναλαμβανόμενες που έχουν βιωματικό χαρακτήρα, μετατρέπονται σε οτιδήποτε άλλο εκτός από αυτό που πράγματι είναι ή πρέπει να είναι. Ο δε τρόπος προβολής τους απ' τα Μέσα, στοχεύει κατευθείαν στο να πάρουν χαρακτήρα μόδας.
Έτσι, όσο ακραίο και αν φαίνεται, στις μέρες μας το όλο κλίμα των γιορτών εξοστρακίζει τις απορίες ή στην καλύτερη των περιπτώσεων τις περιορίζει στο ελάχιστο. Όλα είναι αναμενόμενα και δεδομένα.
Κι εκείνο που μας θυμίζει ότι το φέτος είναι διαφορετικό από πέρσι, δεν είναι τίποτε άλλο από τις διαφημίσεις παιδικών παιχνιδιών. Τα Χριστούγεννα του 2001, για παράδειγμα, είναι συνυφασμένα με την τηλεοπτική αθλιότητα των καιρών μας.  Ό,τι έχει να κάνει, δηλαδή, με την προσομοίωση του "Μεγάλου αδελφού" και τη μόδα τάχα της πληροφορικής.
Με δυο λόγια, όπως θα 'λεγε και κάποιος φίλος μου απ' τη Σαλονίκη WWW.skoupidia.com