iΑρχικήiσελίδα

iΤαυτότητα

iΠεριεχόμενα

iΑρχείο

iRadio Αrtως

iExodως3

 

 

 

 

 

 

 

 
Λόγια στο χαρτί

Η ΕΛΕΝΗ ΠΑΠΑΔΑΚΗ

KEIMENO: ΜΑΝΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ

Κλείνοντας το θαυμαστό βιβλίο του Πολύβιου Μαρσάν Ελένη Παπαδάκη, μια φωτεινή πορεία με τραγικό τέλος, είχα αφιερώσει, σχεδόν κλαίγοντας, αρκετές ώρες σημειώνοντας ημερομηνίες, ονόματα ηθοποιών και πολιτικών, διευθύνσεις σπιτιών και τοποθεσίες της Αθήνας, απεγνωσμένες κινήσεις ανθρώπων (και των δύο παρατάξεων) πιασμένων στους ιστούς μιας φαρμακερής αράχνης, της οποίας είδα το αποτρόπαιο πρόσωπο.
Είδα ακόμη να αναπαρίσταται όχι μόνο ένα μέρος της ιστορίας μας, αλλά και η μοίρα εκείνων των καλλιτεχνών που η Παντοδυναμία όρισε να ξεχωρίζουν. Είδα ακόμη και εκείνους που ως αφελείς και ατάλαντοι πιστεύουν ότι, αν χαθεί μια μεγάλη μορφή, θα πάρουν εκείνοι τη θέση της!
Τα τελευταία χρόνια διάβασα κάμποσες αυτοβιογραφίες καλλιτεχνών του θεάτρου. Επίσης, διάβασα διάφορα βιβλία που αναφέρονται στη ζωή τους. Όλα σχεδόν είναι για τα σκουπίδια. Είναι αδύνατο να πιστέψει κανείς ότι σε ένα βιβλίο τριακοσίων σελίδων γραμμένο για μια σπουδαία ηθοποιό ή στην αυτοβιογραφία ενός ηθοποιού, όχι μόνο δεν αναφέρεται απολύτως τίποτα για τον αγώνα που έκανε ο βιογραφούμενος ή ο αυτοβιογραφούμενος να κατακτήσει τα μυστικά της τέχνης του, αλλά σχεδόν ξεχνιέται το επάγγελμά του. Τα βιβλία εξαντλούνται σε πικάντικα ανέκδοτα (πολλές φορές με αηδιαστικά επεισόδια), σε ερωτικές συναντήσεις και σε χωρισμούς. Έχεις την εντύπωση ότι οι δύσκολοι ρόλοι που έπαιξαν ήταν τόσο εύκολη υπόθεση όσο το να ράψει κανείς ένα κουμπί στο πουκάμισό του. Καμία αγωνία, κανένα βάσανο, κανένας καημός.
Ευτυχώς, η βιογραφία της Ελένης Παπαδάκη από τον Πολύβιο Μαρσάν δεν ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Το τραγικό τέλος της μεγάλης ηθοποιού συμπίπτει με μια εποχή υστερικού ανταγωνισμού, φθόνου και ζήλιας εκ μέρους των συναδέλφων της και κυρίως με την κορύφωση των πολιτικών παθών. Από όλες τις πλευρές είχε χαθεί και το ελάχιστο ίχνος ψυχραιμίας, ενώ τη Δικαιοσύνη είχαν αντικαταστήσει όλα τα ρεμάλια και τα αποβράσματα της συμφοράς. Αυτή ήταν η «λαϊκή βάση» (και όχι μόνο στα Δεκεμβριανά το 1944), το στήριγμα και η «ελπίδα» και των δύο αντιμαχόμενων παρατάξεων.
Ο Πολύβιος Μαρσάν αξιοποίησε με τον καλύτερο τρόπο κάθε γραπτή και προφορική μαρτυρία για τα χρόνια της καλλιτεχνικής δημιουργίας (1924-1944) της Ελένης Παπαδάκη και για τα χρόνια που ακολούθησαν. Το σημαντικότερο είναι ότι δεν προσπάθησε να την… αγιοποιήσει. Τα ανθρώπινα προτερήματα και τα ελαττώματά της καταγράφονται λεπτομερώς και από τους αντιπάλους συναδέλφους της ηθοποιούς που προετοίμασαν τη δολοφονία της (ορισμένοι από αυτούς ήταν λάτρες κάθε καταστάσεως) και από τους φίλους της. Εννοείται πως δεν θίγεται ούτε στο ελάχιστο η όποια καλλιτεχνική αξία εκείνων που την πολέμησαν.
Βέβαια, η μυθολογία για την Παπαδάκη πήρε διαστάσεις με τον άδικο θάνατό της. Για το ότι ήταν ίνδαλμα του μεσοπολέμου δεν υπάρχει αμφιβολία. Και συνάδελφοί της και κριτικοί όταν μιλούν για την τέχνη της παραληρούν. Μετρημένες στα δάχτυλα είναι οι αρνητικές κριτικές. Και στο κάτω κάτω, τι σημασία έχουν μερικές αποτυχίες; Ο μεγάλος καλλιτέχνης διδάσκεται από αυτές. Η αποτυχία γίνεται δύναμη για μεγαλύτερες κατακτήσεις. Το ίδιο, άλλωστε, είχε γίνει και με τη Μαρίκα Κοτοπούλη, η οποία είχε γνωρίσει περισσότερες αποτυχίες. Η πολύτροπη όμως Κοτοπούλη από πολύ νωρίς εντόπισε το μεγάλο ταλέντο της Παπαδάκη και το 1932 την προσέλαβε στον θίασό της αναθέτοντάς της εξαίσιους ρόλους. Για την τιμή των όπλων ελπίζω να βρεθούν μερικοί σύγχρονοι ηθοποιοί που θα διαβάσουν το βιβλίο. Δυστυχώς, δεν αποτυπώθηκε θεατρικό έργο με τη φωνή της Παπαδάκη. Η φωνή της ακούγεται μόνο σε επτά τραγούδια (Χρ. Χαιροπούλου, Γ. Βιτάλη, Σωτηρίας Ιατρίδου) και σε ένα τρίλεπτο απόσπασμα από ομιλία της σε εκπομπή του BBC, η οποία μεταδόθηκε το 1939, όταν το Εθνικό Θέατρο έδωσε παραστάσεις αρχαίου δράματος στο Λονδίνο.

Σ.τ.Ε. Το βιβλίο του Πολύβιου Μαρσάν, Ελένη Παπαδάκη, μια φωτεινή πορεία με τραγικό τέλος κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.



 

Γιώργος Ανδρέου
Διογένης Δασκάλου
Μπάμπης Ξαρχάκος
Νοέλ Μπάξερ
Σωτήρης Τσιλίκας
Οδυσσέας Ιωάννου
Χρήστος Παπαμιχάλης
Διονύσης Τσακνής
Δημήτρης Σταρόβας
Κώστας Λειβαδάς
Γιώργος Αυγερόπουλος
Λαυρέντης Μαχαιρίτσας
Φίλιππος Πλιάτσικας
Θανάσης Παπακωνσταντίνου
Στέλιος Μάινας
Ιεροκλής Μιχαηλίδης
Χρήστος Θηβαίος
Ρένια Λουϊζίδου
Ρίκα Βαγιάννη
Δήμητρα Γαλάνη
Γιώργος Δημητριάδης
Μάνος Ελευθερίου
Μίκης Θεοδωράκης
Σταύρος Κουγιουμτζής
Γιάννης Κούτρας
Αργύρης Μπακιρτζής
Μίλτος Πασχαλίδης
Μάνος Χατζιδάκις
Γεράσιμος Γεννατάς
Σωτήρης Κακίσης
Ρένος Χαραλαμπίδης
Λιζέτα Καλημέρη
Μαρία Χούκλη
Λουδοβίκος των Ανωγείων