Λόγια στο χαρτί

ΤΑ ΠΙΚΡΑ ΔΑΚΡΥΑ ΤΗΣ
ΠΕΤΡΑ ΦΟΝ ΚΑΝΤ ΚΥΛΟΥΝ ΑΚΟΜΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΘΑΝΙΤΗΣ 

Από παιδί είχα μία περίεργη σχέση με τη Γερμανία. Τα παιχνίδια μου ήταν όλα από τη Γερμανία. Στο σπίτι άκουγα να μιλάνε συνέχεια γι' αυτήν. Είχα μια ολόκληρη συλλογή από κάρτες με χρωματιστές πόλεις, που τις διασχίζανε ποτάμια, γραμμές τραμ και τρένων και γέφυρες μεγάλες, μεταλλικές που περνούσαν πάνω από τα πράσινα -σαν ψεύτικα- νερά των ποταμών. Κι αυτές οι παράξενες μακρινές πόλεις είχαν κάτι περίεργα, αλλά ταυτόχρονα γοητευτικά ονόματα, όπως Βερολίνο, Κολωνία, Νυρεμβέργη.
Το να αποστηθίζω ατελείωτα ονόματα γερμανικών πόλεων έγινε για μένα το αγαπημένο μου παιχνίδι. Ακόμη και αργότερα, αυτά τα ονόματα μ' άρεσε να τα ψιθυρίζω και να τ' ακούω, σαν να πρόκειται για λέξεις μυστικές.  Έτσι δεν είναι τυχαίο που η πρώτη μου ταινία λεγόταν Αντίο Βερολίνο, κι ήταν ασπρόμαυρη, γιατί ακριβώς αυτή την αίσθηση είχα για το Βερολίνο.
Ο Φασμπίντερ, αν και είχε προφανή σχέση με τον κόσμο των παιδικών μου αναφορών, άργησε να με τραβήξει. Μέχρι που κάποια στιγμή είδα τη τελευταία ταινία του, τον Κέλερ, τον Καβγατζή της Βρέστης. Μαγεύτηκα. Μετά, είδα δυο τρεις άλλες ταινίες του. Μία από αυτές ήταν η Πέτρα Φον Καντ. Ο Κέλερ είναι ένα έργο μόνο με άντρες. Η Πέτρα μόνο με γυναίκες. Αυτή η ακραία στιλιστική επιλογή με τράβηξε ακόμη περισσότερο. Θέλησα κάποια στιγμή να κάνω κάτι με αυτό το ιδιαίτερο ύφος. Η στιγμή ήρθε σχεδόν μόνη της. Το θέατρο "Τεχνοχώρος" μου έδινε αυτή τη δυνατότητα.
Τα Πικρά Δάκρυα της Πέτρα Φον Καντ είναι το πιο ερωτικό θεατρικό έργο του Φασμπίντερ. Είναι ένα έργο που απέχει σχεδόν από κάθε τι που έχω υπόψη μου, γιατί οι εμμονές του δεν το σπρώχνουν προς το σκοτεινό χώρο, όπου ένα μεγάλο μέρος της σύγχρονης θεατρικής παραγωγής κινείται. Αντίθετα, ένα παράξενο φως βγαίνει από αυτό το ανελέητο παιχνίδι για την εξουσία στον ερώτα.
Αυτό που με έλκει βαθιά σ' αυτό το έργο, είναι ότι κάτω από μια επιφάνεια στιλπνή, που μοιάζει κάποιες στιγμές τελείως ψυχρή, υπάρχει συναίσθημα.  Ένα συναίσθημα εκρηκτικό, λυτρωτικό.  Ένα συναίσθημα που όμως λες και θέλει να ξεφύγει, να ξεγλιστρήσει, να κρυφτεί. Κάθε φορά που διάβαζα το έργο, στο τέλος ένιωθα συγκίνηση. Το μετέφρασα, το διασκεύασα, άρχισα πρόβες. Η σχέση μου με την Πέτρα, παρ' όλη τη σχεδόν καθημερινή τριβή, δεν φθειρόταν.  Ένιωθα συνέχεια, και νιώθω ακόμα τη συγκίνηση εκείνη που αισθάνθηκα την πρώτη φορά που την διάβασα.
Η ηρωίδα είναι μία ιδιαιτέρως, μία πραγματική γοητευτική γυναίκα, σχεδόν μία σταρ, που μέσα στον αστραφτερό κόσμο της μόδας προσπαθεί να χτίσει με τρόπο αλαζονικό το προσωπικό της σύμπαν.  Όταν αυτό καταρρεύσει, η Πέτρα Φον Καντ θα βρεθεί απογυμνωμένη.  Όμως θα έχει περάσει από τη δοκιμασία του έρωτα. «Εμείς οι άνθρωποι είμαστε φτιαγμένοι για να ζούμε ο ένας με τον άλλο, αλλά δεν έχουμε μάθει ακόμη πώς», εξομολογείται στην πιο στενή φίλη της.
Τελείως τυχαία, βρέθηκα πριν λίγες μέρες καλεσμένος, με αφορμή την τελευταία μου ταινία, σε ένα φεστιβάλ, στην Κολωνία. Αυτό που ήταν προκλητική σύμπτωση ήταν ότι ταυτόχρονα ανέβαζα ένα έργο που η πλοκή του τοποθετείται στην Κολωνία, Τα Πικρά Δάκρυα της Πέτρα Φον Καντ, του Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ.
Τα παράξενα ονόματα των παιδικών χρόνων έρχονται να με συναντήσουν...