ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΜΑΛΑΜΑΣ

(Ως3 - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2009)

ΚΕΙΜΕΝΟ/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ:ΧΡΗΣΤΟΣ Α. ΜΙΧΑΗΛ

...Πιστεύω στα απίστευτα πράγματα, στις αδιανόητες εκδοχές του αγνώστου. Απογοητεύομαι από την έλλειψη στοιχειώδους ευγένειας και εκνευρίζομαι από τη γενικευμένη χρήση της κοινής λογικής...

Έχει πολύ ενδιαφέρον να εξετάζει κανείς έναν τέτοιο καλλιτέχνη αντίστροφα, στην προσπάθεια να καταλήξει ασφαλώς σε κάποια συμπεράσματα. Δια της ατόπου απαγωγής, που λένε και οι μαθηματικοί. Η καλλιτεχνική διάσταση λοιπόν, του Σωκράτη Μάλαμα, καταρχήν, δεν χαρακτηρίζεται από πολυμορφία. Δεν είναι ο καλλιτέχνης που συλλέγει από παντού μουσικές φόρμες για να φτιάξει τραγούδια, που ανατρέχει σε πολύπλοκες συνταγές, που πειραματίζεται με ποικιλίες υλικών, για να δώσει αποτέλεσμα. Δεν είναι πια, ο καλλιτέχνης που επιδίδεται σε θεματικά άλματα. Δεν είναι ο καλλιτέχνης που εκπλήσσει. Μοιράζοντας τα ζάρια του ανάμεσα σε ήχους λαϊκούς και ηλεκτρικούς, χαρακτηρίζεται μάλλον από μια στιβαρότητα. Μια στιβαρότητα που μοιάζει να είναι έμφυτη και η οποία βγαίνει κερδισμένη στις μάχες με τον χρόνο, αποδεικνύοντας πως πέρα από το ταλέντο, η συνέπεια και η αφοσίωση μπορούν να συνεισφέρουν τα μέγιστα, σε ένα καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Ιδιότυπα ερωτικός, βαθειά πολιτικός, αιχμηρός, μα παντοτινά ανθρώπινος, ο Σωκράτης Μάλαμας περπατά εδώ και χρόνια πάνω στους δρόμους που έσκαψαν οι μεγάλοι τού παρελθόντος, βάζοντας από τη μεριά του, τον δικό του χαρακτηριστικό λίθο στο οικοδόμημα της ελληνικής μουσικής πραγματικότητας. Με την ακουστική κιθάρα του για όπλο, όπως επανειλημμένα έχει λεχθεί, και με στρατιώτες μια σειρά άξιους μουσικούς, παίρνει βήμα στη σκηνή του θρυλικού Ζυγού στην Πλάκα. Αν οι προσδοκίες επαληθευτούν και πάλι, το αποτέλεσμα θα είναι μια σειρά αυτόνομων γεγονότων που -ως είθισται- θα μετατοπίσουν το κέντρο βάρος της ψυχαγωγίας για όσο διαρκέσουν. Με αφορμή τη φετινή κάθοδο στην Αθήνα, ο Σωκράτης Μάλαμας μιλάει στο Ως3 πιστώνοντας τόσο τον προβληματισμό μας απέναντι στα πράγματα, όσο και τη βεβαιότητα πως η ουσία δεν έχει χάσει τους βασικούς της συμμάχους.

Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός πως στις μέρες μας, τα τραγούδια που κατά βάση κυριαρχούν στις συχνότητες των ραδιοφώνων δεν καταφέρνουν να πετύχουν ανάλογες πωλήσεις σε δίσκους.
Για τα πολυδιαφημισμένα τραγούδια ισχύει το εξής απόφθεγμα: Το πολύ το κύριε ελέησον το βαριέται κι ο παπάς. Υπάρχει βέβαια ένα μεγάλο ποσοστό ακροατών οι οποίοι «ψήνονται» με τις επιλογές των παραγωγών ή των playlist προγραμμάτων. Πολλοί όμως, γνωρίζουμε καλά ότι τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, για να πάρουν διαφημίσεις μπορεί να μας ταΐσουν σκατά, επιμένοντας ότι είναι χαβιάρι. Είναι πάγια τακτική. Το ραδιόφωνο και η τηλεόραση είναι επιχειρήσεις με πολλές σκοπιμότητες (διαμόρφωση κοινής γνώμης, πολιτική δύναμη, οικονομικό όφελος κ.ά). Δεν μας έταξαν θρησκευτική ευλάβεια και υψηλή αισθητική, για να ζητάμε ευθύνες και χρωστούμενα.

Οι καλλιτέχνες πώς πρέπει να αντιδρούν; Να τοποθετούνται απέναντι στα πράγματα ή να ασχολούνται μόνο με τη τέχνη τους απλά παρατηρώντας και καταγράφοντας;
Ο καθένας πράττει ανάλογα με τον χαρακτήρα του. Τα «πρέπει», εμφανίζουν πολύ σύντομα ανάλογα «δεν πρέπει», και η υπόθεση. πάει καθώς πρέπει.

Το ελληνικό τραγούδι από μόνο του, ως μια μορφή τέχνης που συνδυάζει λόγο και μουσική, μπορεί να παίξει κάποιο ρόλο στη συνείδηση του καθενός;
Το τραγούδι όταν ακολουθεί σκοπιμότητες γίνεται παρωδία.

Ποιο το μεγαλύτερο σαράκι τού, επί της ουσίας, έντεχνου τραγουδιού; Από τι κινδυνεύει;
Το μεγαλύτερο σαράκι είναι η υπερβολική χρήση του όρου «έντεχνο». Το έντεχνο, όπως λέτε, είναι νερό από την ίδια πηγή η οποία γεννάει όλα τα είδη του τραγουδιού. Αν πιστεύετε ότι κινδυνεύει, τότε ας προσέξετε τα λύματα που πετάτε στην πηγή.

Μια φιλολογία στην οποία επιδιδόμαστε τον τελευταίο καιρό, είναι εκείνη των διακριτών κατηγοριών του τραγουδιού. Εσύ είχες ποτέ πρόταση ή σκέφτηκες να συνεργαστείς κάνοντας το πρώτο βήμα με τραγουδιστή ή δημιουργό της «απέναντι όχθης»;
Και προτάσεις έγιναν και ο ίδιος σκέφτηκα αρκετά γύρω από συνεργασίες. Να ξεκαθαρίσουμε όμως ότι δεν με βρίσκετε σύμφωνο με την έκφραση «απέναντι όχθη». Η απέναντι όχθη προϋποθέτει την ύπαρξη της από εδώ όχθης. Και στο ενδιάμεσο εν τέλει ποιός κολυμπάει; Όταν αισθάνομαι καλά με τους άλλους και πληρούνται οι κατάλληλες προϋποθέσεις, συμβαίνουν και οι συνεργασίες.

Κάπου διάβασα και τη φράση «ψεύτικο τραγούδι».
Υπάρχει ένας ατέλειωτος κατάλογος χαρακτηρισμών. Τι σημασία έχει όλο αυτό το παιχνίδι, αν δεν ξέρεις τι είναι το ψεύτικο μέσα σε σένα και τι αληθινό;

Πώς βλέπεις τη νέα γενιά στα μουσικά δρώμενα της χώρας; Κυκλοφορούν πολύ καλές κι ελπιδοφόρες κριτικές για κάποια από αυτά τα παιδιά. Φούσκα της εποχής ή πραγματική ελπίδα;
Βλέπω τη μουσική και το τραγούδι σαν μια ενότητα αδιάσπαστη. Δεν με εκπροσωπούν οι γενιές και τα είδη. Δεν περιμένω οπωσδήποτε το θαύμα από μια φουρνιά νέων καλλιτεχνών. Και φυσικά θα εκφραστούν οι νεότερες γενιές με τον τρόπο τους, και θα ράψουν τα ρούχα που τους ταιριάζουν κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Οι κριτικές και η παράθεση προτιμήσεων ανήκει στον χρόνο και στους κριτικούς.

Ποια η δική σου σχέση με το σουξέ; Ευτύχησες να έχεις αρκετά στη μέχρι τώρα καριέρα σου, που πέρασαν τα σύνορα του πιστού και σταθερού κοινού σου.
Είναι ευπρόσδεκτα, όταν γεννιούνται φυσικά, χωρίς σπρωξίματα και βεβιασμένες κινήσεις.

Μια φράση του μεγάλου Απόστολου Καλδάρα στον Λευτέρη Παπαδόπουλο, με αφορμή κάποιο σουξέ που είχε γράψει ο πρώτος, έλεγε «Σημασία έχει από τα τραγούδια μου να βγαίνει η φασολάδα».
Εργάζομαι πάνω από τριάντα χρόνια μέσα στη νύχτα. Ξέρω επίσης ότι τραγουδώντας όσα έγραψαν οι παλαιότεροι κατάφερα να ζήσω τα πρώτα χρόνια πάνω σ' αυτό το δρόμο. Τους τιμώ και τους σέβομαι. Ξέρω ότι λέει αλήθεια ο Καλδάρας μ' αυτή του τη φράση.

Σε τι πιστεύει πραγματικά ο Σωκράτης Μάλαμας, τι τον απογοητεύει και τι τον εκνευρίζει;
Πιστεύω στα απίστευτα πράγματα, στις αδιανόητες εκδοχές του αγνώστου. Απογοητεύομαι από την έλλειψη στοιχειώδους ευγένειας και εκνευρίζομαι από τη γενικευμένη χρήση της κοινής λογικής.

Η μνήμη και η λήθη τι ρόλο παίζουν;
Όποιος ξεχνάει χάνεται, ραγίζει όποιος θυμάται... λέει ο Άλκης Αλκαίος σ' ένα τραγούδι μας. Καλύτερα ραγισμένος λοιπόν, παρά χαμένος.

Πώς είναι οι συνθήκες στα μαγαζιά που συνηθίζουν να παίζουν καλλιτέχνες σαν κι εσένα; Δεδομένων των επιχειρηματικών χαρακτηριστικών που εξ ορισμού έχουν, βρίσκεις κοινά στοιχεία με τα μεγάλα κέντρα διασκέδασης και τα λαϊκά μαγαζιά;
Λείπουν τα επιμέρους στοιχεία, οι φιγούρες και οι παρουσίες για το θεαθήναι. Σίγουρα τα χαρακτηρίζει μεγαλύτερη απλότητα, πιο ανεκτός ήχος, πιο ανθρώπινες επαγγελματικές σχέσεις όπως και η απευθείας επαφή με τους ακροατές, λόγω του μικρού χώρου.

Έχεις μετανιώσει για πράγματα που έχεις κάνει όσον αφορά τη δουλειά σου;
Δεν πρόλαβα να μετανιώσω. Όλα αυτά τα χρόνια έκανα βήματα ίσια και στραβά. Δεν υπάρχει λόγος να κοιτάζουμε τα πράγματα και να κρίνουμε σα να πρόκειται να αλλάξει κάτι. Δεν κάνω υποθέσεις. Περπατάω και βλέπω και αυτό που φαίνεται στα μάτια μου είναι ολόκληρο και ανεπανάληπτο.