ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΓΕΝΝΑΤΑΣ

( Ως3 - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2006)

ΚΕΙΜΕΝΟ/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΒΟΥΛΑ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ



Το σύστημα μας εκπαιδεύει να φοβόμαστε...
Η γη τρέμει. Στα βάθη της γης και της ψυχής μας. Ο βραβευμένος Τούρκος συγγραφέας Μπεχίτς Ακ καταγράφει τις σχέσεις τριών ανθρώπων που ταρακουνιούνται υπό το καθεστώς αναμονής μεγάλου σεισμού στη σημερινή Κωνσταντινούπολη. Ο Γεράσιμος Γεννατάς σκηνοθετεί και εξηγεί.

Είναι το πρώτο θεατρικό έργο που σκηνοθετώ. Είχαν προηγηθεί οι Ολυμπιακές Επιδείξεις καθ΄ Οδόν (Αθήνα 2004), παραστάσεις δρόμου με αυτοσχεδιαστικά νούμερα. Όταν μου πρότεινε τα 7 ΡΙΧΤΕΡ ο Βαγγέλης, δεν ήμουν τόσο θετικός. Θεωρώ ότι ο σκηνοθέτης πρέπει να διαθέτει ένα ιδιαίτερα ευρύ πεδίο γνώσεων: φιλοσοφία, ιστορία, ιστορία της τέχνης, κοινωνιολογία, θεατρολογία, κλπ. Θα πείτε, εδώ στην Ελλάδα δεν διαθέτουμε καν σχολή σκηνοθεσίας!. Αισθάνομαι έλλειμμα γνώσης να αντιμετωπίσω συνολικά μια αισθητική κατασκευή. Γι' αυτό μου τη δίνει όταν βλέπω παιδιά που τέλειωσαν πριν 2 χρόνια μια σχολή, χωρίς να διαθέτουν εμπειρία σκηνής, με θράσος να αυτοαποκαλούνται σκηνοθέτες! Υπάρχουν βέβαια εξαιρέσεις, εκεί όπου το θράσος πετυχαίνει. Αλλοίμονο, δεν θεωρώ ότι για να σκηνοθετήσεις πρέπει να είσαι απαραίτητα γέρος! Συχνά όμως πρόκειται για παιδιά που δεν ξέρουν καν να παίξουν!

Το παρουσιάζεις σαν να εξαναγκάστηκες!
Ε, δεν με τράβηξαν από το αυτί! Γούσταρα το έργο και ήταν για μένα πρόκληση να δουλέψω με τους συναδέλφους μου, προσπαθώντας να το κάνω με τον τρόπο που ως ηθοποιός προτιμώ. Η χαρά μου στη δουλειά αυτή είναι ο χρόνος που ξοδεύω στις πρόβες με τους συναδέλφους, χρόνος συνήθως παραγωγικός. Να, κάτι, που τολμώ να πω ότι μπορώ να κάνω: Να επικοινωνήσω με ομοϊδεάτες και ίσους απέναντί μου ανθρώπους. Πιστεύω ότι είναι πολύ απλά τα πράγματα στη δουλειά, στη διαδικασία της θεατρικής παραγωγής, πράγματα που τα μαθαίνουμε από το πρώτο έτος της δραματικής. Πώς γίνεται, θα πεις, να βλέπουμε παραστάσεις όπου το έργο είναι πολύ μακριά από αυτό που βλέπουμε επί σκηνής; Είτε είναι τεμπέληδες οι άνθρωποι που το έχουν κάνει, είτε περνάνε την ώρα τους δοκιμάζοντας κάθε ευκολία σκηνική ή υποκύπτοντας στο τηλεοπτικό μοντέλο αισθητικής. Λέω «εύκολη» τη δουλειά που κάνουμε, γιατί δεν υπάρχει στη θεατρική πράξη ένας κώδικας να υπηρετήσουμε. Ο μουσικός π.χ. λειτουργεί κάτω από την επίβλεψη του μαέστρου, της παρτιτούρας. Ο πιανίστας είναι "κάτω" από το πιάνο. Δεν του φτάνουν πέντε ζωές για να ανακαλύψει τα μυστικά του. Εμείς τι κάνουμε; Λέμε λόγια. Όλος ο κόσμος λέει λόγια. Στη μουσική μια ματζόρε είναι μια ματζόρε. Είτε την ξέρεις είτε όχι. Στο θέατρο αν μου πεις μια πρόταση, άντε εγώ να σε πείσω ότι δεν τη λες καλά!

Άρα η θεατρική πράξη συνιστά αυθαιρεσία απέναντι σε ένα κείμενο;
Κάθε καλλιτεχνική κατασκευή είναι υποκειμενική. Μια προσωπική πορεία μιας ανθρώπινης ύπαρξης προς τα κάπου. Το ζήτημα είναι να είσαι ανοιχτός, διαθέσιμος, να μην πας με τον ίδιο μικρό σου εαυτό να την αντιμετωπίσεις έτσι όπως μόνο εσύ ξέρεις.

Εσύ πώς αντιμετώπισες ο υλικό σου;
Διάβασα το κείμενο και προχώρησα, χωρίς ιδιαίτερη έρευνα.

Γιατί επέλεξες μια κατεύθυνση προς μια αίσθηση γελοίου;
Μα όλη μας η ύπαρξη είναι μια αρκετά γελοία υπόθεση! Το να παίρνεις τη ζωή περισσότερο στα σοβαρά από όσο της αξίζει, σημαίνει ή ότι σκέφτεσαι εκ του πονηρού ή έχεις κάποιο συμφέρον που διακυβεύεται ή είσαι πολιτικός. (γέλια)

Ακόμη και μπρος στον φυσικό κίνδυνο;
Τα φυσικά φαινόμενα ακριβώς αυτό δείχνουν: η ζωή μας δεν είναι παρά ένα αναπόσπαστο κομμάτι του πλανητικού συστήματος, οποιαδήποτε στιγμή είμαστε φτερά στον αέρα. Βεβαίως και αναρωτιόμαστε, τότε, τώρα και στο διηνεκές, από πού ερχόμαστε, γιατί είμαστε εδώ, κλπ. Έχουμε εφεύρει θρησκείες, κινήματα, θεωρίες κλπ, για να αντιμετωπίσουμε ερωτήματα που μας απασχολούν, αλλά είμαστε μια ελάχιστη ποσότητα ανάμεσα σε κβάντα και ποζιτρόνια που συνθέτουν το σύμπαν. Δεν είμαστε παρά τυχαίες υπάρξεις, που η ίδια η φύση μας παραχωρεί το χάρισμα να αναρωτιόμαστε γι αυτήν. Ως όντα που σεβόμαστε την ύπαρξή μας, οφείλουμε να αναγνωρίζουμε σε αυτήν τη διαδικασία το αναγκαστικό ή το τυχαίο και να χαμογελάμε για αυτό.

Και ο φόβος του θανάτου;
Πηγάζει από την ύπαρξη της συνείδησης. Ακόμα κι αυτό, επειδή περικλείει το αναπόφευκτο, οφείλεις να το δεις ανάλαφρα. Με χιούμορ. Στο έργο μας οι τρεις ήρωες φοβούνται τον σεισμό. Καθένας με διαφορετικό τρόπο: η Σιμπέλ αντιμετωπίζει το φόβο της με υστερία - έτσι έμαθε από περιοδικά, τηλεόραση, ζώδια, φενγκ σούι και όλες αυτές τις παπαριές περί του σύγχρονου life style, μην ξεχνάμε ότι στην Πόλη σήμερα ζουν κατά το δυτικό πρότυπο, και μάλιστα σε υπερβολή. Ο Αχμέτ φοβάται μην διαταραχθεί η ησυχία του, θέλει την πολυθρονίτσα του, τα τηλεφωνήματα της ερωμένης, τις καθημερινές απολαύσεις. Ο τρίτος, ο γείτονας, αυτό που κυρίως φοβάται είναι η μοναξιά. Καθένας, ακόμα και μπρος στο φόβο ακραίων φυσικών φαινομένων, κουβαλάει δικό του σταυρό. Αυτό που διακυβεύεται είναι μια απατηλή ασφάλεια, μια δήθεν ισορροπία. Είναι εξάλλου γνωστή η μέθοδος χειραγώγησης των μαζών: Το σύστημα μας εκπαιδεύει να φοβόμαστε. Το βλέπουμε στις σύγχρονες κοινωνίες: Είμαστε χρεωμένοι στις τράπεζες, κυρίως για να φοβόμαστε. Κάποιος που χρωστάει τρία δάνεια στην τράπεζα, είναι μάλλον αδύνατον να κάνει απεργία. Ζει με δανεικά μια δανεική ζωή. Ο φόβος δεν του επιτρέπει να κουνήσει ρούπι. Είμαστε αναγκασμένοι να ζούμε στα μικρά τετραγωνάκια μας, μη γνωρίζοντας τι συμβαίνει παραέξω. Ο σεισμός είναι πρόσχημα. Δεν συμβαίνει μόνο στο φλοιό της γης, αλλά και μέσα τους. Ένας εσωτερικός κίνδυνος που τους ταρακουνάει.

Τι θεωρείς ότι πλήττει περισσότερο τη νέα εποχή; Η υπερκατανάλωση, ο φόβος μη χάσουμε την «ασφάλειά» μας, η διεθνής τρομοκρατία όπως διατείνεται ο Μπους;
Καλά, αυτός είναι ο μεγαλύτερος τρομοκράτης του κόσμου, ένα άλιεν που στάζει το στόμα του πετρέλαιο! Συχνά νιώθω αμηχανία να συλλάβω αυτό που συμβαίνει διεθνώς. Δηλαδή πόσες αλυσίδες Mac Donald's πρέπει να ανοίξουν ακόμα στις ερήμους του Πακιστάν για να χορτάσει το αδηφάγο τέρας που λέγεται Αμερική;

Υπάρχει ελπίδα;
Μόνο ο πολιτισμός και οι άνθρωποι που συγκροτούν μια αντίθετη δύναμη σε αυτήν τη υπερδύναμη. Τα φωτισμένα μυαλά της τέχνης, της διανόησης, της επιστήμης. Αναρωτιέσαι βέβαια: Μα καλά όλη η φαιά ουσία αυτών των ανθρώπων πήγε τσάμπα; Δεν πήγε χαμένη όμως η σκέψη του Σωκράτη, του Ντα Βίντσι, του Καστοριάδη, γιατί χωρίς αυτούς απλά ο πλανήτης δεν θα υπήρχε. Γι αυτό λέω: Η μόνη σωτηρία είναι η τέχνη και ο πολιτισμός. Από τα έργα τέχνης μάθαμε για τη ζωή πριν χιλιάδες χρόνια, από τις ζωγραφιές στα σπήλαια. Θα πεις, για ποιο πολιτισμό μιλάμε, όταν δίνουμε νόημα στη ζωή μας με την επιτυχία στη Eurovision; Νομίζω ότι για να αλλάξει κάτι, πρέπει να δημιουργηθεί ένα ρεύμα. Όμως έχουμε φάει πολλά γκολ, και φαίνεται ότι το παιγνίδι το χάνουμε. Ίσως είναι καλύτερα να σφυρίξει λήξη, να χτυπήσουμε πάτο, ώστε να επαναδιαπραγματευτούμε την ατομικότητά μας, τον ατομικό μας αγώνα εναντίον αυτής της κατάστασης. Και τότε ίσως σκοράρουμε.