ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ

(Ως3 - ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2001)

ΚΕΙΜΕΝΟ/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΠΑΛΟΓΙΑΝΝΗ

Την "Αναπαράσταση" την κάναμε τέσσερις άνθρωποι μόνο!
Made in France. Για τους περισσότερους ο Γιώργος Αρβανίτης είναι ταυτισμένος με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο (κάτι που κολακεύει και τους δύο), αν και μέχρι σήμερα έχει συνεργαστεί με σημαντικούς σκηνοθέτες, όπως οι: Μιχάλης Κακογιάννης, Παντελής Βούλγαρης, Volker Schlondorff, Coran Paskaljevic, Agnieszka Holland, Marco Ferreri, Catherine Breillat κ.ά. Από την εποχή της «Αναπαράστασης» (1970, τότε που ο Αγγελόπουλος ήταν 34 χρόνων και έκανε την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του), μέχρι σήμερα, έχει φωτογραφήσει τους ήρωες και των ένδεκα ταινιών του και σε μεγάλο βαθμό ευθύνεται για τα περίφημα «αγγελοπουλικά πλάνα». «Είμαστε 26-27 χρόνια μαζί. Δεν μπορώ να τον συγκρίνω. Ο Θόδωρος είναι κάτι άλλο. Όπως μου έγραψε σ' ένα βιβλιαράκι που τυπώσαμε, ...μπήκαμε μαζί στο όνειρο, όπως λέει κι ο Σεφέρης. Έτσι ενώθηκε η ζωή μας και θα είναι δύσκολο να ξαναχωρίσει» παρατηρεί συγκινημένος ο  Έλληνας φωτογράφος. Ακόμα και τα τελευταία χρόνια, που γυρίζει τη μία μετά την άλλη ξένες ταινίες, ο Γιώργος Αρβανίτης πάντα κλέβει χρόνο για να βρεθεί με τον φίλο του στα πλατό. Έστω και αν στις τρεις τελευταίες ταινίες του (Το μετέωρο βήμα του πελαργού, Το βλέμμα του Οδυσσέα, Μια αιωνιότητα και μια μέρα) μοιράζεται τη διεύθυνση φωτογραφίας με τον Ανδρέα Σινάνο, έναν από τους καλύτερους φωτογράφους του ελληνικού σινεμά, στη μετά Αρβανίτη εποχή.

Πώς εξηγείτε τη διάσταση που έχει πάρει στη συνείδηση των περισσότερων ανθρώπων το πρόσωπο του Θόδωρου Αγγελόπουλου;
Ο Θόδωρος έχει κάνει ένα πολύ μεγάλο έργο, που έχει αναγνωριστεί παγκοσμίως και είναι ένας πολύ μεγάλος σκηνοθέτης. Είναι φυσικό να παίρνει διάσταση στα μάτια των ανθρώπων. Μην ξεχνάτε ότι έχει κάνει ταινίες σαν τον «Θίασο», που είναι έπος κινηματογραφικό.

Συνήθως πώς δουλεύετε; Ξεκινάτε μελετώντας ένα σενάριο που σας στέλνουν και προσπαθείτε να το συλλάβετε φωτογραφικά;
Όπως έχω δηλώσει, σε μια ταινία καλείσαι να φωτογραφήσεις το όνειρο του σκηνοθέτη, πρέπει να μπεις μέσα σε αυτό το όνειρο... Εάν δεν το κατάλαβες, δεν μπορείς να το φωτογραφήσεις. Δεν λέω, κάνω ταινίες και για βιοποριστικούς λόγους, γιατί δυστυχώς δεν μπορούμε να τα επιλέγουμε όλα, υπάρχουν και χρονιές πολύ δύσκολες... Αλλά η προσοχή μου πέφτει στο σενάριο.

Υπάρχουν και σκηνοθέτες που σας λένε ότι «το θέλω έτσι», για παράδειγμα;
Όλοι οι σκηνοθέτες λένε «έτσι θέλω κάτι», υπάρχουν όμως σκηνοθέτες που συνεργάζονται και σκηνοθέτες που δεν συνεργάζονται. Πολλές φορές υπάρχουν σκηνοθέτες, οι οποίοι δημιουργούν κατά τα γυρίσματα σχέσεις ανταγωνιστικές, δεν μπορούν, δηλαδή, να καταλάβουνε ότι, ναι μεν η ταινία τους ανήκει, αλλά έχουν κι έναν συνεργάτη. Και φυσικά πρέπει να κουβεντιάσουνε και να βρούνε κοινά σημεία για να δουλέψουνε.  Ένας άνθρωπος δεν κάνει μόνος του την επανάσταση (σ.σ. την κινηματογραφική)! Προσωπικά προτιμώ αυτούς με τους οποίους έχω πεδίο να συζητήσω.

Καριέρα που άρχισε με κάμερα.
Αντικομφορμιστής απέναντι στο φακό, ο Γιώργος Αρβανίτης θυμάται όταν πάλευε στα μέσα της δεκαετίας του '50 να πείσει την οικογένειά του για την ορθότητα της επιλογής του να μπει στο σινεμά. Από τη ΦΙΝΟΣ ΦΙΛΜ και τις κόντρες με την Αλίκη Βουγιουκλάκη στη «Δασκάλα με τα ξανθά μαλλιά» για τους φωτισμούς που θα χρησιμοποιούσε, μέχρι την «Εκπομπή» και την «Αναπαράσταση», ο Γιώργος Αρβανίτης είχε βρει πλέον το δρόμο του. Ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι στον κινηματογράφο η μοναχική προσπάθεια δεν οδηγεί πουθενά... «Απαιτούνται πάντα οι κατάλληλοι συνεργάτες, για να κατορθώσει κάποιος να αποφασίσει σε 30 δευτερόλεπτα πώς θα φωτίσει τη σκηνή». Επισημαίνει ακόμα ότι «στη μικρού μήκους βλέπει κανείς την ελευθερία που ακόμα έχει ο δημιουργός, τη φρεσκάδα του βλέμματος. Εκεί άλλωστε μαθαίνεται η οικονομία χρόνου και εκφραστικών μέσων». Με διεθνή, εδώ και χρόνια, καριέρα, ταυτισμένος με τον ποιητικό και πνευματικό κινηματογράφο του μεγάλου Αγγελόπουλου, ο Γιώργος Αρβανίτης ολοκλήρωσε προσφάτως στο Παρίσι δύο ταινίες, τη μία πίσω από την άλλη, κι ετοιμάζεται να κάνει μία μεσαίου μήκους και μάλιστα ασπρόμαυρη... «Θα ξαναγυρίσω προς τα πίσω. Πάρα πολύ ενδιαφέρον!».

Γυρίζοντας το βλέμμα σας πίσω στο παρελθόν σας, διακρίνετε τρανταχτά γεγονότα ή πρόσωπα τα οποία σας καθόρισαν;
Είναι πάρα πολλά. Καταρχήν οι δάσκαλοί μου όταν ξεκίνησα να κάνω φωτογραφία, ο Γιώργος Γαβαδάς και ο Νίκος Γαρδέλης, που μου μάθανε φωτογραφία. Οι πρώτοι σκηνοθέτες που δούλεψα και με στηρίξανε με την εμπιστοσύνη τους, ο Γιάννης ο Δαλιανίδης και ο Ντίνος ο Δημόπουλος... αλλά και ο Σακελλαρίου, ο Κατσουρίδης, ο Καρύδης, οι οποίοι ήταν εκείνη την εποχή πολύ μεγάλοι. Να σας πω και κάτι άλλο: Επειδή ήμουνα έτσι, ένα αδύνατο παιδί που δεν έμοιαζε καθόλου με διευθυντή φωτογραφίας, υπήρχανε ηθοποιοί - βεντέτες την εποχή εκείνη, που αφεθήκανε εν τούτοις στα χέρια μου, μου δείξανε εμπιστοσύνη και με στηρίξανε.

Το σινεμά μπορεί να είναι τέχνη αλλά είναι και λεφτά.  Όπως λένε και οι πιο ρεαλιστές: «Το σινεμά είναι λεφτά. Μπορείς να χωρέσεις μέσα του όλα τα όνειρα του κόσμου φτάνει να έχεις να πληρώσεις».
Α! βέβαια... Ο κινηματογράφος χρειάζεται χρήματα για να γίνει, πολλά χρήματα. Κι όταν έχεις απέναντί σου έναν κολοσσό που λέγεται αμερικανικός κινηματογράφος, που δίνει τα δολάρια ατέλειωτα... τι να κάνεις, χρειάζεσαι λεφτά. Ο κινηματογράφος δυστυχώς είναι μία τέχνη πάρα πολύ ακριβή.

Υπάρχουν ταινίες οι οποίες είναι φτιαγμένες κυριολεκτικά με το αίμα των δημιουργών;
Βεβαίως. Να σας πω κάτι... Την Αναπαράσταση την κάναμε τέσσερις άνθρωποι μόνο. Αλλά ήταν μία σημαντική ταινία. Νομίζω ότι με λίγα μέσα, εάν έχεις κάτι σημαντικό να πεις, θα το πεις. Αν έχεις όλα τα μέσα και δεν έχεις να πεις τίποτα, δε θα πεις τίποτα. Γι' αυτό ακριβώς κοιτάζω πολύ τα σενάρια, να δω εάν έχουν να πούνε κάτι.

Πείτε μας μία δυσκολία που είχατε να αντιμετωπίσετε στην Αναπαράσταση;
Η δυσκολία η μεγάλη ήτανε το πέρασμά μου από τη ΦΙΝΟΣ ΦΙΛΜ σε ορεινό χωριό της Ηπείρου, όταν έφυγα μέσα από τα ντεκόρ και τα χρώματα, τις πρωταγωνίστριες και το glamour, που λένε, κι έφτασα σε ένα κακοτράχαλο χωριό. Διαπίστωσα ότι ήταν τελείως άλλο πράγμα αυτό που μου ζητήθηκε να φωτογραφήσω. Και εκεί μπορώ να σας πω ότι είχα έκδηλη την αγωνία, αν θα τα καταφέρω. Γιατί δεν είχα και τα μέσα- το χρόνο τον είχα βεβαίως, με τον Θόδωρο έχεις πάντοτε πολύ χρόνο. Αλλά από την άλλη πλευρά, μην ξεχνάτε ότι και για τον Θόδωρο ήταν η πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία. Κι ενωθήκανε οι δύο αγωνίες και νομίζω ότι τα καταφέραμε.

Τον ελληνικό κινηματογράφο πώς τον βλέπετε σήμερα, από μακριά;
Κοιτάξτε, δεν μπορώ να πω τίποτα γιατί έχω μια απόσταση 12 χρόνων και δυστυχώς στη Γαλλία δεν έρχονται ελληνικές ταινίες, όπως στην Ελλάδα δεν έρχονται γαλλικές, έρχονται αμερικάνικες. Δεν έχω δει ταινίες και δεν μπορώ να κρίνω.

Δεν μετανιώσατε που φύγατε από την Ελλάδα;
Όχι δεν μετάνιωσα. Δεν μετάνιωσα γιατί κάνω αυτό που μ' αρέσει και μπορώ να σας πω ότι ζω πολύ καλά. Πιο οργανωμένα. Βρίσκομαι στο κέντρο της Ευρώπης κι έχω κάθε μέρα άπειρα ερεθίσματα. Περνάν τα χρόνια και θέλω να κάνω πράγματα...

Συνεργάζεστε καλύτερα με τους ξένους σκηνοθέτες;
Δεν μπορώ να πω ότι συνεργάζομαι καλύτερα. Το ίδιο είναι οι σκηνοθέτες. Πρέπει να σας πω ότι δεν έφυγα από την Ελλάδα επειδή με κατέτρεχε η κοινωνία, όπως λένε κτλ. Απλώς έφυγα για να διευρύνω τους ορίζοντές μου, να συνεργαστώ με άλλους ανθρώπους, να δω άλλο κόσμο, να δω πώς σκέπτονται, να κολυμπήσω λίγο στα βαθιά νερά.

Η τεχνική ή το ταλέντο παίζουν σημαντικότερο ρόλο στη δουλειά σας;
Την τεχνική την χρησιμοποιώ για να φτάσω, όταν χρειάζεται, σε ένα αποτέλεσμα αισθητικό. Η τεχνική τελειότητα δεν είναι αυτό που θα μας σώσει. Το ταλέντο...Το ταλέντο παίζει σημαντικό ρόλο στη δουλειά μας... Το ταλέντο...!

Το κεφάλαιο Αγγελόπουλος να υποθέσουμε ότι δεν έχει κλείσει;
Την επόμενη ταινία δυστυχώς δεν μπορώ να την κάνω διότι δεν έχω χρόνο, αλλάξανε τα πράγματα. Δεν είμαι τώρα στην Ελλάδα, έχω συμβόλαια, έχω ποινικές ρήτρες κι αναγκαστικά δεν γίνεται. Αν είμαι ελεύθερος, βεβαίως και θα ξανακάνω ταινία με τον Θόδωρο, αν και πάντα είμαι νοερά μαζί του!