iΑρχικήiσελίδα

iΤαυτότητα

iΠεριεχόμενα

iΑρχείο

iRadio Αrtως

iExodως3

 

 

 

 

 

 

 

 
Aποστολές

ΤΟΛΕΔΟ
Corpus Christi

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΝΑΣΟΣ ΧΡΙΣΤΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ

Η τουριστικότατη αυτή πόλη της Ισπανίας -το ξέρουμε, δα- έχει άμεση σχέση με την Ελλάδα. Ας είναι συγχωρεμένος ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος και οι θεόπνευστοι πίνακές του. Αλλά να συνδέεται και με τον ημίθεο Ηρακλή, αυτό πάει πολύ! Τι συμβαίνει, αλήθεια; Ιδού, τι διαπιστώθηκε κατά τη διάρκεια ενός πρόσφατου ταξιδιού στην Ισπανία.


CORPUS CHRISTI
Την Πέμπτη της ένατης εβδομάδας μετά το Πάσχα, πραγματοποιείται στο Τολέδο μεγάλη λιτανεία. (Τώρα, γιατί την ένατη εβδομάδα και όχι γύρω στην Πεντηκοστή, ας πούμε, δεν κατέστη δυνατόν να ξεκαθαριστεί. Κάποιες κακές γλώσσες είπαν πως η αιτία πρέπει να αναζητηθεί στην αποδοτικότερη κατανομή των τουριστικών ρευμάτων. Τέλος πάντων.) Στην εν λόγω λιτανεία περιφέρεται, εν πομπή και μέσα σε κατανυκτική ατμόσφαιρα στα δρομάκια της παλιάς πόλης, ένα χρυσοποίκιλτο κουβούκλιο, ύψους δυόμιση μέτρων και βάρους διακοσίων δέκα οκτώ κιλών (προσέξτε την ακρίβεια στο ζύγισμα), το οποίο ονομάζεται Corpus Christi. Σε ερώτηση, αν περιέχει οποιοδήποτε άγιο λείψανο ή άλλο ιερό αντικείμενο, η απάντηση υπήρξε αρνητική. Με μια επιφύλαξη, κατανοητή φυσικά:
«Δεν ρωτάτε και κανέναν παπά, καλύτερα;»
Αντ' αυτού, η ερώτηση που διατυπώθηκε αφορούσε τη μέρα, γιατί η λιτανεία δεν γινόταν την Πέμπτη, όπως έγραφε ο οδηγός, αλλά την Κυριακή.
«Κανονικά, η παράδοση επιτάσσει να γίνεται την Πέμπτη, αλλά έχει αποφασιστεί να επαναλαμβάνεται και την επόμενη Κυριακή, ώστε να μπορούν να την παρακολουθήσουν περισσότεροι προσκυνητές!»
«Τότε, γιατί δεν την οργανώνετε Κυριακή, μια και καλή;»
«Ε, τώρα... Έτσι έχει επικρατήσει εδώ και χρόνια.»
(Κάτι γράφτηκε παραπάνω για τουριστικά ρεύματα, όχι;)
Εν πάση περιπτώσει, η διπλή λιτανεία που παραπέμπει σε πολλά σημεία της σε αντίστοιχες ελληνικές, όπως αυτή του σκηνώματος του Αγίου Σπυρίδωνος στην Κέρκυρα είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή. Πρώτα απ' όλα λόγω του διακόσμου της πόλης. Παντού, αλλά κυρίως στους δρόμους από τους οποίους θα διέλθει η πομπή, οι κοκκινοκίτρινες ισπανικές σημαίες μαζί με τα πολύχρωμα κεντημένα λάβαρα δίνουν έντονο γιορταστικό τόνο. Τα δαντελένια ή κεντητά υφάσματα που κρέμονται από τους εξώστες, τα λουλουδιασμένα κάνιστρα που αιωρούνται ψηλά ανάμεσα στους τοίχους των σπιτιών και τα δεκατέσσερα υπερμεγέθη λάβαρα που συμβολίζουν τις ισπανόφωνες χώρες της κεντρικής και της λατινικής Αμερικής και ανεμίζουν από τους εξώστες του κτηρίου της Νομαρχίας, όλα συντελούν στη δημιουργία χαράς κι ευφροσύνης. Και, για τον κίνδυνο βροχής που καθόλου δεν αποκλείεται, επικρέμαται καθ' όλη τη διαδρομή μια κατάλληλη τέντα, δεμένη προφανώς από τα μπαλκόνια και τους παρακείμενους στύλους.
(Μικρή κακεντρεχής παρένθεση. Η τέντα δεν φέρει παντού εκείνες τις απαραίτητες τρύπες, για να φεύγει το νερό. Έτσι, αν έχει βρέξει τη νύχτα, η βροχή συγκεντρώνεται σε διάφορα σημεία και παραμένει εκεί, έρμαιο των ριπών του ανέμου και πραγματική απειλή ακούσιου καταιονισμού για τους ανύποπτους διαβάτες.)




Συνέχεια περί της λιτανείας. Παρελαύνουν έφιππα και φανταχτερά αγήματα της αστυνομίας, ποικίλες αδελφότητες (ιππότες των ταγμάτων του Παναγίου Τάφου, του Corpus Christi, της Μάλτας), δεκάδες Ισπανίδες με τις χαρακτηριστικές ανδαλουσιάνικες μαντήλες (μαύρες, κυρίως, αυτές), πολλοί αξιωματούχοι με αλυσίδες στον λαιμό και πατερίτσες στο χέρι, ένστολοι μαθητές και μαθήτριες, όλα τα παιδιά που δέχονται εφέτος την πρώτη τους μετάληψη, μουσικότατες μπάντες και, εννοείται, αρκετοί ιερωμένοι με τον αρχιεπίσκοπο του Τολέδο να προεξάρχει.
Τα εκκλησιαστικά λάβαρα, οι σταυροί και τα αντίστοιχα εξαπτέρυγα εξαγγέλλουν την άφιξη του Corpus Christi, το οποίο καταχειροκροτείται! Όπως συμβαίνει και στις μεγαλοβδομαδιάτικες λιτανείες, της Σεβίλλης και άλλων πόλεων, το πλήθος δεν σταυροκοπιέται αλλά ξεσπάει σε χειροκροτήματα. Φρενιτιώδη. Που αυξάνονται ακόμη περισσότερο, καθώς τα μεγάφωνα δεν φείδονται παραινέσεων:
«Έφτασε το Corpus Christi. Μπορεί η βροχή να δυναμώνει, αλλά εσείς δυναμώστε τη συμμετοχή της. Χειροκροτήστε το!»
Και ο κόσμος συμμορφώνεται. Τώρα, βέβαια, πώς συμβιβάζεται αυτή η χειροκροτούμενη χριστιανική στιγμή με τους ένοπλους στρατιώτες που βαδίζουν τιμητικά, σε βήμα χήνας, πλάι και εμπρός από το κουβούκλιο του σώματος του Χριστού, αυτό είναι άλλου παπά ευαγγέλιο! Άλλωστε, παρόμοια συμβαίνουν και στους δικούς μας Επιταφίους.
Οπωσδήποτε, αφήνοντας κατά μέρος την κριτική διάθεση, οφείλει να ομολογήσει κανείς ότι η τελετή είναι λαμπρή κι αξίζει να την παρακολουθήσει, αν τύχει εκείνες τις μέρες στο Τολέδο ή στη Μαδρίτη. Άσε που, επί τέσσερις μέρες, είναι επισκέψιμα γύρω στα πενήντα συμπαθητικά αίθρια και κήποι, ευγενική προσφορά των κατοίκων.

Ο ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΤΟ ΤΟΛΕΔΟ
Κι ο Ηρακλής; Αυτός πού κολλάει; Μα δεν πρέπει να λησμονείται ότι η μυθολογία δεν είναι ιστορία και, άρα, δεν έχει ανάγκη από τεκμηρίωση. Ο ημίθεος, λοιπόν, φαίνεται πως είχε περάσει και από το Τολέδο, καθώς είχε αναλάβει να πραγματοποιήσει τους άθλους που του είχε επιβάλει ο αγαπητός του εξάδελφος και είχε αποφασίσει να ιδρύσει αυτός την πόλη! Κατά την εκεί ιδρυτική διαμονή του, είχε ανακαλύψει κάτι σπηλιές, στις οποίες είχε την ιδέα να προσδώσει μια ρηξικέλευθη αρχιτεκτονική μορφή, ώστε αργότερα να τις χρησιμοποιήσει είτε ως ανάκτορό του είτε ως χώρο άσκησης μαγείας και νεκρομαντείας! (Να δούμε, τι άλλο θ' ακούσουμε.)
Από την άλλη πλευρά, και για όσους δεν είναι αρκετά εύπιστοι για να δεχθούν την πρώτη ερμηνεία, έχει διατυπωθεί η εκδοχή ότι οι σπηλιές αυτές συνδέονται με την άφιξη των Αράβων. Και να, πώς. Ο γνωστός Ηρακλής είχε, με τη δύναμη του ημιθεϊκού του ταλέντου, κλείσει μέσα σε ένα κουτί την εξής προφητεία: το βασίλειο των Βησιγότθων θα χαθεί, αν κάθε βασιλιάς του δεν προσθέτει στο κουτί κι από ένα επιπλέον λουκέτο! Ο βασιλιάς Δον Ροδρίγος, από περιέργεια -και, προφανώς, από ανοησία- κινούμενος, όχι μόνο δεν πρόσθεσε λουκέτο, αλλά έσπασε τα προηγούμενα και παραβίασε το κουτί. Αποτέλεσμα; Η ημιθεϊκή κατάρα τέθηκε σε κίνηση, το Ισλάμ επικράτησε και το βασιλικό ανάκτορο καταστράφηκε από υπερφυσικές δυνάμεις, αφήνοντας μόνο τις σπηλιές του Ηρακλή για ενθύμιο. (Αλίμονο, αν εξαφανίζονταν αυτές!)
Η δεύτερη εκδοχή δεν αποτελεί αποκύημα νοσηρής φαντασίας του συγγραφέα, μα περιέχεται σε οδηγό με τίτλο «Ανακαλύψτε ένα άλλο Τολέδο», ανάμεσα σε περαιτέρω αξιοθέατα που ήρθαν στο φως τα τελευταία χρόνια, μετά από εργώδεις προσπάθειες των αρμόδιων νομαρχιακών, δημοτικών και αρχαιολογικών φορέων.
Και, για να αποσειστεί a priori η τυχόν κατηγορία για υπερβολικό και αστήρικτο εθνικισμό, παρατίθεται κατωτέρω περιληπτικός κατάλογος των ευρημάτων των σπηλαίων: φύλλο από περγαμηνή με χειρόγραφο κείμενο και από τις δύο πλευρές του στα αραβικά, ένα κομμάτι από περγαμηνή άγραφο και τσαλακωμένο, μια πέννα από λεπτό ζαχαροκάλαμο σε άψογη κατάσταση, ένα ξύλινο πινέλο από κλαδί δέντρου και, τέλος, το πεπιεσμένο στόμιο από ένα κλειστό δοχείο από τερακότα. Μάλιστα. Αν, μετά από όλα αυτά, είναι ποτέ δυνατόν να μην δεχτεί ο καλόπιστος ερευνητής ότι οι σπηλιές ανήκαν στον Ηρακλή (ανεξάρτητα από το ποια εκδοχή θα προτιμηθεί, όσον αφορά τον αρχικό σκοπό τους), τότε αξίζει να τεθεί αυτοδικαίως υπό την κρίση της Ιεράς Εξετάσεως που κάποτε διέπρεψε στην Ισπανία.

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ
Στο σημείο ετούτο, ακριβώς όπως και στην περίπτωση της λιτανείας, θα πρέπει να επισημανθεί ότι η ειρωνική περιγραφή δεν μειώνει ούτε κατά το ελάχιστο την αξιόλογη δουλειά που έχει γίνει τον τελευταίο καιρό στο Τολέδο. Και να υπογραμμιστεί, για λόγους αντικειμενικότητας, πως τα υπόλοιπα αξιοθέατα αφενός είναι πράγματι ενδιαφέροντα, και αφετέρου δεν διακρίνονται για ανάλογες μυθοπλαστικές ανησυχίες. Πρόκειται για την αποκάλυψη μνημείων που είχαν παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα, μερικές φορές για αιώνες, ανεκμετάλλευτα και σήμερα (από το 2004) προσφέρονται στο κοινό που μπορεί να τα επισκέπτεται ελεύθερα και με δωρεάν ξενάγηση. Οι επισκέψεις στα μνημεία αυτά (που αποτελούνται από ρωμαϊκές θέρμες, κρύπτες μοναστηριού, λουτρά, μουσουλμανικό τέμενος, πυργίσκους κ.ά.) μπορούν να διοργανωθούν είτε ατομικά είτε σε ομάδες.
Ο επιδιωκόμενος στόχος δεν είναι, βέβαια, το άμεσο οικονομικό όφελος αλλά η γνωριμία των κατοίκων της πόλης, πρωτίστως, με την πολιτιστική τους κληρονομιά και η δημιουργία στενής σχέσης ανάμεσά τους, ώστε ο δεσμός αυτός να αποβεί ευεργετικός για την περαιτέρω πολιτιστική και τουριστική ανέλιξη της πρωτεύουσα της Castilla-La Mancha.



 
Αρχείο
Αφιερώματα
Λόγιαiστοiχαρτί
Έλληνες Σκιτσογράφοι
Έναiταξίδιiστοiχρόνο
Σπύρος Ορνεράκης
Συνεντεύξεις
Aποστολές
Τόποι & προορισμοί
Για συλλέκτες / Εξώφυλλα
Ότανiέρχονταιiοιiφίλοιiμας

Art Paris
Αιθιοπία
Ανδαλουσία
Αφρική
Βαλκάνια
Βαλχάλα
Βανουάτου
Βαρκελώνη
Βενετία
Βερολίνο
Βερόνα
Βρυξέλλες

Cartagena

Espiritu Santo
Ινδίες
Ιράκ
Ιράν
Iσλανδία
Κάϊρο
Καραϊβική
Κassel
Κολομβία
Κοπενχάγη
Κούβα
Κωνσταντινούπολη:
Τo Σταυροδόμι των τεχνών
Κωνσταντινούπολη:
mια πόλη μέσα μου
Lago di Garda
Λονδίνο I
Λονδίνο II
Μαδρίτη
Μαλάουϊ
Μόσχα
Νείλος
Νέα Υόρκη
Nότιος Αφρική
Νορβηγία
Οδησσός
Ουγκάντα
Παρίσι
Πέργαμος
Περού
Πίζα
Ραροτόνγκα
Robben Island
Σαντιάγο
Σαράγεβο
Σμύρνη
Σοβέτο
San Pedro De Atacama
Σόφια
Σρι Λάνκα
Στα Νησιά του Πάσχα
Τζιμπουτί
Τόκυο
Τολέδο
Τυνησία
Φλωρεντία
Χιλή