iΑρχικήiσελίδα

iΤαυτότητα

iΠεριεχόμενα

iΑρχείο

iRadio Αrtως

iExodως3

 

 

 

 

 

 

 

 
Aποστολές

ΣΜΥΡΝΗ... ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΝΑΣΚΙΔΗΣ Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ



H επίσκεψη στη Σμύρνη είναι ένα ταξίδι φόρος τιμής για όσους χάθηκαν μα δεν ξεχάστηκαν κι ένας έπαινος λαμπρός, έμπρακτα ειλικρινής για όσους Σμυρνιούς πρόκοψαν. Ο άνεμος φυσά ανάποδα στα στενά δρομάκια του Κονάκ, στη μεγάλη Αγορά της πόλης, οι μυρωδιές του ζεστού τσαγιού φορτίζουν την ατμόσφαιρα και ο ήλιος όπως απαλά ξαπλώνει στα νερά που μοιράζεται ο Βασιλιάς Αιγέας με τους γείτονες, γλυκαίνει το απόγευμα καθώς το βαπόρι ξεκινά από το λιμάνι της Μπόρνοβα. Ψηλά, εκεί που το μάτι του ταξιδιώτη σκαρφαλώνει από την πλώρη του καραβιού που μεταφέρει το σμάρι λαών -τουριστών και αυτοχθόνων- ξεδιαλύνεις στους ώμους του λόφου Πάγου την ιστορία των Ελλήνων που ξαπόστασαν με βήμα ένδοξο σε τούτα εδώ τα χώματα με παράδοση και λίγο νερό καθάριο από τις ελληνικές πηγές στο φλασκί τους.

«Αυτή είν' η Σμύρνη η ξακουστή, του Ραψωδού η πατρίδα, που στο γινάτι των καιρών, παρέμειν'(ε) Ελληνίδα» απόσπασμα από το τραγούδι «Θοδωράκι» του Παναγιώτη Τούντα.
Όσα γλιτώσανε από τη φωτιά και το μαχαίρι του 1922, ψηλά αγκαλιάστηκαν στον Κατιφέ Καλέ, τον Βελούδινο Πύργο -όπως μεταφράζεται- για να παραδοθούν με τη σειρά τους σε έναν σύγχρονο και «εκμοντερνισμένο» ενταφιασμό αφού καταπλακώθηκαν και σβήστηκαν με μιας από τόνους μπετόν νέων άχαρων πολύχρωμων πολυκατοικιών και επαύλεων με κιτς γούστο. Η άλλοτε Ελληνική Πόλη του πόνου και του θρύλου, της δόξας και του θρήνου, των γέλιων, των ερώτων, της έμπνευσης, των γραμμάτων και των γροσίων, της δροσιάς και της θαλπωρής, τώρα πλέον σιγοψιθυρίζει τις προσωπικές ιστορίες πίσω από θαμπά τζάμια, καταγκρεμισμένους κήπους, παρατημένα σοκάκια, σκονισμένες σκάλες και σκασμένους τοίχους.
Θαρρείς κι οι Τούρκοι προσπάθησαν να σκεπάσουν την ενοχή και να εξαφανίσουν τη μνήμη, χτίζοντας πάνω στα ελληνικά απομεινάρια μιας λαμπρής εποχής που ακόμη στέκει αγέρωχη κάπου -κάπου στα επιβλητικά αρχοντικά με τονισμένα τα κλασικά στοιχεία. Γωνιές, γωνιές, δειλά αλλά με σιγουριά, ξεπροβάλλουν σπίτια που κάτι στην πόρτα τους, κάτι στη διακόσμησή τους τραγουδά αμανέδες για εκείνους τους νοικοκύρηδες που ήθελαν με κάθε τρόπο να υπογραμμίσουν την ελληνική καταγωγή τους. Μετρημένα καλλιμάρμαρα κατάλευκα περίτεχνα μέγαρα, χρονολογημένες σκαλιστές σφυρήλατες σιδεριές μπαλκονιών, ανένδοτοι στη φθορά του χρόνου μαίανδροι και πλίνθινα άτρωτα αετώματα και ακροκέραμα που σώθηκαν από τη φωτιά αντιστέκονται στο χρόνο και την εγκατάλειψη. 

ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ
Στο λιμάνι, ένα λεφούσι από πολυπολιτισμική αύρα πηγαινοέρχεται σαστισμένο, να προλάβει, να ζήσει, να διαπραγματευτεί, να μυρίσει, να μιλήσει, να αφουγκραστεί, να δουλέψει, να κερδίσει, να ερωτευθεί. μα πλέον έπαψε να τραγουδά. Έχει εξάλλου περάσει πολύς καιρός από τότε που ακόμη και ο πόνος για τη Σμύρνη που παραδόθηκε ένα Αυγουστιάτικο πρωινό στη λαίλαπα και το γιαταγάνι, η Ελληνική άσβεστη φλόγα για όραμα, όνειρο και ελπίδα, μετουσίωσε τη θλίψη σε στίχο και τον έντυσε με μουσική για να σκεπάσει τις απελπισμένες φωνές των Ρωμιών στον Ταρσανά της πόλης.
Η προκυμαία είναι το καμάρι της Σμύρνης. Ψυχή και καρδιά της σμυρναϊκής οικονομίας και κοινωνίας, γεννημένη το 1867, συγκεντρώνει όλο το εμπόριο της δυτικής και νότιας Μικράς Ασίας. Πλοία εμπορικά φορτωμένα αγκομαχούν από το πολύτιμο εμπόρευμα, δεμένα στο λιμάνι περιμένοντας τους αγοραστές.
Σταφίδα, ξερά σύκα, βαμβάκι, καπνός, αλάτι, σιτάρια, χαλιά, αλλά και όπιο σε απίστευτες ποσότητες, περιμένουν να φορτωθούν και να οδηγηθούν στη Δύση. Ακόμα και βιομηχανικά, τυποποιημένα αγαθά, όπως βαυαρικά γυαλικά, γερμανικά σιδερικά, κινέζικα ακόμα και σκυριανά έπιπλα και υφαντουργικά προϊόντα, προδίδουν έκδηλα έναν αστικό τρόπο ζωής που πασχίζει ακόμη η πόλη να διατηρήσει. Το βλέμμα περιδιαβαίνει τα ατμόπλοια επιβατηγά, της γαλλικής Messageries, της τουρκικής Χαμιδιέ, του Κουρτζή, του Πανταλέοντος, που ακούραστα μεταφέρουν ταξιδιώτες με την περιέργεια στον κόρφο τους φυλαγμένη να γνωρίσουν την Ανατολή. Πιο μικρά ατμόπλοια πραγματοποιούν τη συγκοινωνία από το λιμάνι στα προάστια. Δρομολόγια για το Κορδελιό, τα Πετρωτά, το Γκιοζ- Τεπέ, την Μπάλτσοβα, τον Καρσίγιακα, το Καρατάσι.

ΓΙΑΒΑΣ-ΓΙΑΒΑΣ
Οι Σύγχρονοι Σμυρνιοί φαίνεται πως έχουν βρει το φίλτρο της καλοπέρασης, του «ραχάτ» όπως πολύ συχνά το αναφέρουν. Εξάλλου η αγαπημένη τους λέξη είναι το γιαβάς-γιαβάς, (σιγά-σιγά), ενώ στην Νέα Ευρωπαϊκή Σμύρνη όπου θεριεύει το άγχος και η ασυμφωνία βήματος περιπάτου με το εξοντωτικό 12ωρο, η λέξη που λέγεται αντί της καλημέρας είναι το ίζλε-ίζλε που θα πει γρήγορα. Η θέα της θάλασσας από το roof-garden του ξενοδοχείου, είναι μοναδική. Χαιρετιέμαι με τις ταράτσες των απέναντι κτιρίων που φιλοξενούν μπιραρίες, καφωδεία, στέκια για όλα τα γούστα και τα βαλάντια. Εδώ στα καλά εστιατόρια το μενού περιλαμβάνει φρέσκο ψάρι από τη γνωστή στο είδος της Πάπα-Σκάλα, ή μαγειρευτό κρέας με επιδόρπιο πορτοκάλια Χίου ή σταφύλια, ανάλογα την εποχή. Το κρασί από την Κύπρο συμπληρώνει την εικόνα της τέρψης.
H Ορθοδοξία αγέρωχη, «υπερίπταται» στις μικρές λεωφόρους και καταλήγει μπροστά από τζαμιά και Μιναρέδες, σε μια γωνιά, στην Αγία Φωτεινή, τη μόνη Ελληνορθόδοξη Εκκλησία των 30 Ελληνικών Οικογενειών -οι περισσότερες στρατιωτικών με απόσπαση του ΝΑΤΟ- δώρο των Ολλανδών προτεσταντών για εκατό χρόνια στην ορθόδοξη κοινότητα της πόλης, από το 1952.
Στις λέσχες, τα κέντρα και τα καφενεία ορχήστρες παίζουν μουσικές από βιεννέζικα βαλς ως λαϊκά, ρεμπέτικα, με το μπουζούκι να κελαηδά. Χαρές και λύπες, πάθη, πόθοι και έρωτες, τόποι, χώροι, περιστατικά με αμεσότητα και έμμετρο στίχο αποκαλύπτουν εκείνη την αξέχαστη εποχή πνιγμένα μέσα σε καπνούς από τεράστιους περίτεχνους ναργιλέδες.
Ιδιαίτερες ευχαριστίες θέλω να εκφράσω στον Έλληνα Πρόξενο κ. Καταπόδη Γεώργιο που συνεχίζει να προωθεί την ιδέα και τον πολιτισμό της Ελλάδας των 5 Θαλασσών και των 2 Ηπείρων και εκκολάπτει μία Ελληνική φωτιά εκεί στα πετρόχτιστα μονοπάτια της Λεωφόρου Ατατούρκ.



 

Art Paris
Αιθιοπία
Ανδαλουσία
Αφρική
Βαλκάνια
Βαλχάλα
Βανουάτου
Βαρκελώνη
Βενετία
Βερολίνο
Βερόνα
Βρυξέλλες

Cartagena

Espiritu Santo
Ινδίες
Ιράκ
Ιράν
Iσλανδία
Κάϊρο
Καραϊβική
Κassel
Κολομβία
Κοπενχάγη
Κούβα
Κωνσταντινούπολη:
Τo Σταυροδόμι των τεχνών
Κωνσταντινούπολη:
mια πόλη μέσα μου
Lago di Garda
Λονδίνο I
Λονδίνο II
Μαδρίτη
Μαλάουϊ
Μόσχα
Νείλος
Νέα Υόρκη
Nότιος Αφρική
Νορβηγία
Οδησσός
Ουγκάντα
Παρίσι
Πέργαμος
Περού
Πίζα
Ραροτόνγκα
Robben Island
Σαντιάγο
Σαράγεβο
Σμύρνη
Σοβέτο
San Pedro De Atacama
Σόφια
Σρι Λάνκα
Στα Νησιά του Πάσχα
Τζιμπουτί
Τόκυο
Τολέδο
Τυνησία
Φλωρεντία
Χιλή