iΑρχικήiσελίδα

iΤαυτότητα

iΠεριεχόμενα

iΑρχείο

iRadio Αrtως

iExodως3

 

 

 

 

 

 

 

 
Aποστολές

ΣΑΡΑΓΙΕΒΟ

10 χρόνια μετά τον πόλεμο...
11 χρόνια φεστιβάλ κινηματογράφου...

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΓΚΙΡΙΤΖΙΩΤΗΣ

Όπως διάβασα και σε ένα ενημερωτικό κείμενο για το Σαράγιεβο και το φεστιβάλ κινηματογράφου του... πολλά πράγματα άλλαξαν με τον πόλεμο... πράγματα που είναι πολύ πιο σημαντικά από την ίδια την τέχνη, την κουλτούρα και τον πολιτισμό. Κι όμως ακόμα και κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της πόλης αρκετοί «τρελοί» μαζεύτηκαν σε μέρη όπως το Obala Art Center και με πολυάριθμες εκθέσεις και εκδηλώσεις αλλά και προβολές με όποια αυτοσχέδια μέσα, λειτούργησαν εκτός αλλά όρισαν και το μελλοντικό κλίμα. Το Πολεμικό Σινεμά, σε συνεργασία με τα φεστιβάλ του Λοκάρνο και του Εδιμβούργου κατάφεραν να δημιουργήσουν το 1995 την απαρχή του Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Σαράγιεβο.

Το Σαράγιεβο είναι η μεγαλύτερη πόλη της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και θεωρείται μια από τις πιο σημαντικές των Βαλκανίων, έχοντας μια μακροχρόνια και πλούσια ιστορία από τότε ιδρύθηκε από τους Οθωμανούς το 1461. Ήταν η περιοχή όπου δολοφονήθηκε ο Αρχιδούκας Franz Ferdinand, γεγονός το οποίο προκάλεσε τον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο. Το Σαράγιεβο βρίσκεται κοντά στο γεωμετρικό κέντρο του τριγώνου που αποτελεί η Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Ο πυρήνας της χώρας βρίσκεται στην κοιλάδα του Σαράγιεβου, μια κοιλάδα που χαίρει της περιτοίχισης των περιβαλλόντων βουνών. Τα πέντε αυτά βουνά (από 1502μ. μέχρι 2088μ. υψόμετρο), ήταν και ο σημαντικότερος λόγος να γίνουν στην περιοχή οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες του 1984. Φυσικά, κατά τη διάρκεια του πολέμου, τα ίδια βουνά έδιναν ιδανική θέση στα κανόνια των επιτιθέμενων.



Αν και ένα μεγάλο μέρος της πόλης είναι σχετικά επίπεδο, τα περισσότερα από τα περίχωρα αλλά και τα ανατολικά μέρη είναι λοφώδη. Ο ποταμός Miljacka διατρέχει της πόλης από την ανατολή προς τη δύση και αποτελεί ένα από τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά γνωρίσματά της, ενώ η πηγή του ποταμού Bosna, Vrelo Bosne, βρίσκεται στα περίχωρα της πόλης. Πρόκειται για ένα πραγματικό κόσμημα της κεντρικής Ευρώπης, του οποίου ο φυσικός πλούτος εστιάζεται κυρίως στο ορεινό και έντονα δασικό τοπίο του. Και αυτό είναι λογικό αφού το Σαράγιεβο έχει ηπειρωτικό κλίμα, αρκετά θερμά καλοκαίρια λόγω της Μεσογείου αλλά και κρύους χειμώνες.
Η ανθρώπινη παρουσία στην περιοχή του σημερινού Σαράγιεβο είναι μακραίωνη και χρονολογείται με κριτήριο την ηλικία των πετρών και των βράχων, τότε που ο πολιτισμός Butmir άκμαζε, εντούτοις, λίγα υλικά στοιχεία αυτού του πολιτισμού. Στα μετέπειτα ήρθε η ρωμαϊκή εποχή, κατά τη διάρκεια της οποία το Aquae Sulphurae, υπήρξε στη θέση του παρόντος σήμερα προαστίου της πόλης, Ilidza. Ως έτος ίδρυσης της πόλης αναφέρεται συνήθως το 1461, τότε που ο πρώτος οθωμανικός κυβερνήτης της Βοσνίας, Isa-beg Ishakovic, έκανε μια συστάδα σπίτια σε πόλη και μια διασπασμένη περιοχή σε κράτος, οικοδομώντας διάφορα ουσιαστικής σημασίας κτήρια, όπως ένα τέμενος, μια κλειστή αγορά, ένα δημόσιο λουτρό, ένα ξενώνα αλλά και το κάστρο του κυβερνήτη (Saray) που έδωσε στην πόλη το παρόν όνομά της. Το Σαράγιεβο άκμασε κατά τη διάρκεια του 16ου αιώνα όταν ο μέγας ευεργέτης και ο οικοδόμος του Gazi Husrev-beg οικοδόμησε το μεγαλύτερο μέρος αυτού που αποτελεί σήμερα την παλαιά πόλη. Κατά τη διάρκεια μια επιδρομής με επικεφαλής τον πρίγκιπα Eugene του Σαβόι η πόλη κάηκε ολοσχερώς, για να ανοικοδομηθεί αρκετά αργότερα. Ο θρύλος λέει ότι ποτέ δεν ανέκτησε την παλιά της αίγλη. Στη μετέπειτα ιστορία του, το Σαράγιεβο πήρε ξανά το λόγο κατά τα τέλη του 19ου αιώνα, όταν παρουσιάστηκε ως πρότυπη πόλη που ορίζεται από τη βιομηχανία της. Πρωτεύουσα δεν ήταν εδώ και καιρό, όμως, κατά τη διάρκεια της κατάληψης της Βοσνίας από την Αυστρο-Ουγγαρία, το Σαράγιεβο υπήρξε και πάλι στο προσκήνιο. Μετά τη δολοφονία του Franz Ferdinand, αρχιδούκα της Αυστρίας και της συζύγου στις 28 Ιουνίου 1914 και μετά τον επακόλουθο αυτής της διπλής δολοφονίας, Α΄ παγκόσμιου πόλεμου, το Σαράγιεβο ήταν μέρος του βασιλείου της Γιουγκοσλαβίας. Μετά και τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο η πόλη έγινε ένα σημαντικό περιφερειακό βιομηχανικό κέντρο της Γιουγκοσλαβίας. Σύγχρονα κτήρια ανεγέρθηκαν στα δυτικά της παλαιάς πόλης, που -παρόλο το μάλλον αταίριαστο χαρακτήρα της αρχιτεκτονικής των- προσθέτει στην αρχιτεκτονική μοναδικότητα του Σαράγιεβου. Το ζενίθ της ακμής της η πόλη το γνώρισε στις αρχές της δεκαετίας του '80, όταν φιλοξένησε τους χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1984.
6 Απριλίου 1992, το Σαράγιεβο περικυκλώθηκε από δυνάμεις «Βόσνιων Σέρβων». Οι εχθροπραξίες που διήρκησαν μέχρι τον Οκτώβριο του 1995 οδήγησαν στην καταστροφή μεγάλου μέρους της πόλης και των ιστορικών της μνημείων, σε γιγάντιες μετατοπίσεις πληθυσμών και χιλιάδες νεκρούς. Η ανοικοδόμηση της πόλης άρχισε με το πέρας των εχθροπραξιών μόλις το 1995 και μέχρι το 2003, μεγάλο μέρος της είχε επανέλθει στην πρότερη μορφή του... ακόμα και σήμερα πάντως τα σημάδια είναι κάτι περισσότερο από εμφανή.
Εκείνες τις μέρες του πολέμου, το φεστιβάλ λειτούργησε σαν ένα παράθυρο στον κόσμο, για το απομονωμένο Σαράγιεβο. «Οι κινούμενες εικόνες δεν μπορούσαν και δεν μπορούν βέβαια να σταματήσουν τις σφαίρες και τις οβίδες, αλλά μπορούν να σε βγάλουν από αυτό που οι πολιορκητές επιθυμούσαν πάνω από όλα... να δημιουργήσουν μια αφόρητη ατμόσφαιρα τρόμου!» Έτσι λένε... ο κινηματογράφος οφείλει να λειτουργεί ως κοινωνική απόπειρα να δεις μέσα, έξω, σε βάθος και πέρα από το καθημερινό. Παράλληλα, το φεστιβάλ φρόντισε να μεταφέρει εικόνες της πολιορκημένης πόλης στον έξω κόσμο. Εικόνες που αν και δεν συγκίνησαν τους έχοντες την εξουσία, κινητοποίησαν καλλιτέχνες ανά τον κόσμο, οι οποίοι έδωσαν το παρόν. Ήδη από το 2ο χρόνο ύπαρξης και λειτουργίας του φεστιβάλ, ο κινηματογράφος μπήκε στη διαδικασία να μετατρέψει μια «πόλη πολέμου» σε μια ζωντανή πόλη που βρίθει καλλιτεχνικών και όχι μόνο ανησυχιών. Το αποτέλεσμα είναι η γενιά που στα πρώτα φεστιβάλ, διάνυε την πρώτη δεκαετία της ζωής της... τώρα διανύει ήδη τη δεύτερη και έχει εισέλθει ενεργά στη διοργάνωση του φεστιβάλ, αλλά και στην απόλαυσή του.
Η πόλη, όλη, γιορτάζει με το φεστιβάλ... και δεν είναι τυχαίο, αφού κάθε χρονιά που αυτό διοργανώνεται στο τέλος του καλοκαιριού, έχει ανακαινιστεί και ακόμα ένα κατεστραμμένο από τον πόλεμο κτήριο. Και ο πόλεμος... η οδύνη και ο πόνος για τους νεκρούς είναι ακόμη έκδηλος... η μνήμη δεν έχει ξεθωριάσει ακόμα... εξάλλου λειτουργεί και σαν πόλος έλξης του διεθνούς ενδιαφέροντος για την πόλη... όμως μοιάζει να μην υπάρχει ή να μην υπήρξε ποτέ λόγος να γίνει... Εξάλλου αυτό ακούς και από τα στόματα των περισσοτέρων... «Ο πόλεμος έγινε επειδή κανείς από μας δεν πίστεψε ότι μπορούσε να γίνει!»...



 
Αρχείο
Αφιερώματα
Λόγιαiστοiχαρτί
Έλληνες Σκιτσογράφοι
Έναiταξίδιiστοiχρόνο
Σπύρος Ορνεράκης
Συνεντεύξεις
Aποστολές
Τόποι & προορισμοί
Για συλλέκτες / Εξώφυλλα
Ότανiέρχονταιiοιiφίλοιiμας

Art Paris
Αιθιοπία
Ανδαλουσία
Αφρική
Βαλκάνια
Βαλχάλα
Βανουάτου
Βαρκελώνη
Βενετία
Βερολίνο
Βερόνα
Βρυξέλλες

Cartagena

Espiritu Santo
Ινδίες
Ιράκ
Ιράν
Iσλανδία
Κάϊρο
Καραϊβική
Κassel
Κολομβία
Κοπενχάγη
Κούβα
Κωνσταντινούπολη:
Τo Σταυροδόμι των τεχνών
Κωνσταντινούπολη:
mια πόλη μέσα μου
Lago di Garda
Λονδίνο I
Λονδίνο II
Μαδρίτη
Μαλάουϊ
Μόσχα
Νείλος
Νέα Υόρκη
Nότιος Αφρική
Νορβηγία
Οδησσός
Ουγκάντα
Παρίσι
Πέργαμος
Περού
Πίζα
Ραροτόνγκα
Robben Island
Σαντιάγο
Σαράγεβο
Σμύρνη
Σοβέτο
San Pedro De Atacama
Σόφια
Σρι Λάνκα
Στα Νησιά του Πάσχα
Τζιμπουτί
Τόκυο
Τολέδο
Τυνησία
Φλωρεντία
Χιλή