iΑρχικήiσελίδα

iΤαυτότητα

iΠεριεχόμενα

iΑρχείο

iRadio Αrtως

iExodως3

 

 

 

 

 

 

 

 
Aποστολές

ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ
...ΜΑΡΜΑΡΩΜΕΝΟΙ ΘΑ ΣΤΑΘΟΥΝ!

ΚΕΙΜΕΝΟ/ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΝΑΣΟΣ ΧΡΙΣΤΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ

Τα Μάρμαρα του Παρθενώνα
...Θα ήθελα να παρακαλέσω όλους τους Έλληνες να βοηθήσουν ώστε να ενταθούν και άλλο οι προσπάθειες επαναπατρισμού των "μαρμάρων". Να πιέσουμε περισσότερο τη βρετανική Κυβέρνηση να μας δώσουν τα "μάρμαρα". Βέβαια , δεν θέλουμε να αδειάσουν τα Μουσεία.
Δεν ζητάμε την επιστροφή ενός πίνακα ή ενός αγάλματος. Ζητάμε την αποκατάσταση ενός μοναδικού μνημείου.
Το όραμά μου είναι να γίνει εκείνο το παράξενο όνειρο πραγματικότητα. Να ξυπνήσω ένα πρωΐ και να δω τα μάρμαρα εκεί που ανήκουν. Και μέχρι τότε απαιτώ τον πρέποντα σεβασμό και την κατάργηση της ονομασίας "Ελγίνεια μάρμαρα".
Τα "μάρμαρα" ανήκουν στην Ελλάδα, στον Παρθενώνα, στην πατρίδα μας και δεν επιτρέπεται να έχουν το όνομα του ανθρώπου που τα έβγαλε από την πατρίδα μας, χωρίς καμία τύψη...

Εδώ Λονδίνο!
Οι Έλληνες υπήρξαν ανέκαθεν ταξιδιώτες. Από τότε που πρωτοπάτησαν το πόδι τους στη γωνιά αυτή της γης ταξιδεύουν. Είτε για εμπόριο και συναλλαγές είτε για αναζήτηση καλύτερων συνθηκών ζωής και δουλειάς, ταξιδεύουν. Άλλοτε ως στρατηλάτες και κατακτητές, άλλοτε ως απλοί περιηγητές, γυρίζουν τον κόσμο.
Ταξιδεύοντας, αφήνουν ίχνη. Σημάδια αναγνωρίσιμα της φυλής, του χαρακτήρα, του πολιτισμού τους. Σημάδια που, χρόνια ή ακόμα και αιώνες αργότερα, μπορεί κανείς να διακρίνει, καθώς τα βήματα του σύγχρονου τουρίστα τον φέρνουν σε μέρη απ' τα οποία είχαν περάσει κάποτε Έλληνες.
Ακριβώς αυτά τα ίχνη θ' αναζητήσουμε στις διαδρομές που σας προτείνουμε. Θα βρεθούμε σε τόπους μακρινούς και, πιθανόν, άγνωστους στο μέσο συμπατριώτη μας. Αλλά θα επισκεφθούμε επίσης και περιοχές που αποτελούν συχνό προορισμό των ανά την Ελλάδα τουριστικών πρακτορείων. Ίσως και μέρη "πασίγνωστα". Ωστόσο, όπου κι αν βρεθούμε, θα υπάρχει κάτι ελληνικό. Μερικές φορές, το κάτι αυτό είναι καταφανές, σε άλλες περιπτώσεις όχι και τόσο, αφού η ελληνικότητα του χώρου (για την ακρίβεια, ο κρίκος-σύνδεσμος με την Ελλάδα) δεν προκύπτει άμεσα. Υπάρχει, όμως, πάντα κάτι, μεγάλο ή μικρό. Τουλάχιστον, στα ευφάνταστα μάτια ενός ονειροπόλου ταξιδιώτη.
Παίρνοντας το αεροπλάνο (της βαρύγδουπης British Airways, της φτηνής Easyjet ή ακόμα και των πολύπαθων Ολυμπιακών Αερογραμμών, όπως ονομάζεται τώρα η πάλαι ποτέ ακμάσασα Ολυμπιακή Αεροπορία) και φτάνοντας στο Λονδίνο. Με πρώτο, πολιτιστικό, σταθμό το Βρετανικό Μουσείο.

Ταξίδι στον χρόνο
Αλήθεια, ποιος δεν έχει ακούσει για τα περιβόητα Ελγίνεια Μάρμαρα; (Με Μ κεφαλαίο, παρακαλώ!) Χρόνια τώρα μας βομβαρδίζουν για την εθνική διεκδίκηση: πολιτικοί, εφημερίδες, αρχαιολόγοι και, φυσικά, η αναπόφευκτη τηλεόραση: "Τα δικά μας Μάρμαρα. Τα κλεμμένα μας Μάρμαρα. Να μας επιστραφούν. Μας ανήκουν δικαιωματικά. Τελεία και παύλα."
Για να δούμε, όμως, τι ακριβώς συνέβη. Στο ξεκίνημα του 18ου αιώνα τα ελληνικά εδάφη βρίσκονταν κάτω από την κυριαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Και η άλλη πανίσχυρη αυτοκρατορία, η βρετανική, διόριζε "Πρέσβη και Πληρεξούσιο Υπουργό της Αυτού Βρετανικής Μεγαλειότητος του Βασιλέως Γεωργίου ενώπιον της Υψηλής Πύλης του Σουλτάνου Σελίμ του 3ου" τον τραντατρίχρονο Λόρδο Έλγιν.
Νέος, φιλόδοξος και φιλότεχνος, ο κύριος Πρέσβης ξεκίνησε το ταξίδι του προς την Κωνσταντινούπολη με τον απώτερο σκοπό "ν' αποβεί η θητεία του ευεργετική για την πρόοδο των καλών τεχνών στη Μεγάλη Βρετανία". Μέσο προς επίτευξη του... ευγενούς σκοπού του θεώρησε πως θα ήταν να ζωγραφίσει κάποιος τα αρχαία ελληνικά γλυπτά του Παρθενώνος και να τα δείξει στην Αγγλία.
Έτσι, πριν βάλει τα καλά του και επιδώσει τα διαπιστευτήριά του, μερίμνησε ώστε να μεταβούν στην Αθήνα καλλιτέχνες και να επιδοθούν στο θεάρεστο έργο της καταγραφής και απεικόνισης των μνημείων που "κινδύνευαν να καταστραφούν". (Εδώ που τα λέμε, η χρήση της Ακρόπολης ως τουρκικού οχυρού, που προφανώς περιείχε ποσότητα πυρομαχικών, καθώς και οι προγενέστεροι βομβαρδισμοί κατά την εποχή του άλλου "πολιτισμένου", του Ενετού Μοροζίνη, δεν ήσαν ακριβώς ό,τι θα μπορούσε να εγγυηθεί τη διασφάλιση της ακεραιότητας των γλυπτών.)

Τρώγοντας έρχεται η όρεξη...
Οι εργασίες άρχισαν να προχωρούν όχι απρόσκοπτα. Αιτία; Από τη μια η βραδυκίνητη και χρονοβόρα γραφειοκρατική διαδικασία έγκρισης της κεντρικής κυβέρνησης και από την άλλη η δυσπιστία των τοπικών αρχών απέναντι στους νεόφερτους. (Λέγεται πως οι Τούρκοι της Αθήνας αρνούνταν την ανέγερση των αναγκαίων ικριωμάτων γύρω απ' τον Παρθενώνα, φοβούμενοι πως θα μπορούσαν να γίνουν ηδονοβλεπτικά παρατηρητήρια των παρακειμένων χαρεμιών τους! Σωστοί οι κατακτητές, έτσι;)
Εντωμεταξύ, μόλις προσέγγισε το πλοίο του Λόρδου Έλγιν στα Δαρδανέλια, στο προαύλιο μιας εκκλησιάς τον προϋπάντησαν μια ανάγλυφη βάση αρχαίου κίονα και μια επιτύμβια στήλη που έπαιζαν τον ρόλο... ιαματικών καθισμάτων! Τα κείμενα, που είχαν χαραχτεί επάνω τους σε αττική και ιωνική διάλεκτο ακατάληπτη από τους ντόπιους, είχαν πιστωθεί με θαυματουργές δυνάμεις, η χρήση τους για τη θεραπεία διάφορων ασθενειών ήταν απλώς ζήτημα χρόνου. Τα βλέπει και τα ακούει αυτά ο Λόρδος και αγοράζει αυθωρεί τα πρώτα του μάρμαρα και οι τοπικοί άρχοντες ευτυχούν με την απροσδόκητη εισροή συναλλάγματος.
Τρώγοντας έρχεται η όρεξη. Κι ο Λόρδος, με τα σουλτανικά φιρμάνια προς τους "εν Αθήναις" Βοϊβόδα (κυβερνήτη) και Καδή (δικαστή) να χάνονται στο δρόμο, αποφασίζει και διατάσσει οι εργασίες να μην περιοριστούν στην απεικόνιση των γλυπτών, αλλά να επεκταθούν στη συσκευασία και στην προετοιμασία αποστολής τους στο μεγάλο νησί του. Έτσι ώστε, όταν παραλαμβάνει τελικά τα επίσημα έγγραφα, που επιβεβαιώνουν την έγκριση της οθωμανικής κυβέρνησης και αποδεικνύουν ότι η μεταβίβαση των γλυπτών είναι "νομότυπη", τα παραδίδει στα ασφαλή χέρια δυο αξιωματικών. Αποτέλεσμα, τα έγγραφα ακολουθούν μια σχετικά αναμενόμενη μοίρα: χάνονται κι αυτά. Τι κρίμα! Το ακλόνητο αποδεικτικό στοιχείο εξαφανίζεται.
Το γεγονός, όμως, παραμένει. Τα μνημεία αποχαιρετούν τη βάση τους και καταλήγουν στο Λονδίνο. (Με μια μικρή, πρόσθετη λεπτομέρεια: συνοδός του τελευταίου φορτίου, που έφυγε από τον Πειραιά το 1811, ήταν ένας άλλος Λόρδος, Βύρων το όνομά του! Μπορεί να θεωρούσε βέβηλη την πράξη του συμπατριώτη του, αλλά τι να κάνει κι αυτός;)
Στον τελικό προορισμό τους τώρα, τα κιβώτια περιμένουν τον παραλήπτη τους, που όταν επιστρέφει, επιδαψιλεύει στα γλυπτά τη δέουσα τιμή: αγοράζει ένα σπίτι στη γωνία των οδών Piccadily και Park Lane (ανεβασμένη συνοικία), χτίζει τον κατάλληλο εκθεσιακό χώρο και τα προσφέρει στον ανυπόκριτο θαυμασμό των συμπατριωτών του.



Τα χρόνια περνούν και ο θαυμασμός συνεχίζεται...

Μάλιστα, το Βρετανικό Μουσείο προχωρεί σε ανοίγματα:
"Τα πουλάς, κύριε Λόρδε;"
" Yes."
" Πόσο;"
" Τόσο."
" Κατέβα."
" Όχι."
" Δεν σου μιλάω."
Περνάει καιρός, ο Έλγιν μένει άφραγκος, ζητάει ρουσφέτι (συγγνώμη, εξυπηρέτηση) από τον βουλευτή της περιφερείας του. Ο βουλευτής φέρνει το θέμα στη Βουλή των Κοινοτήτων με μια τροπολογία σε άσχετο νομοσχέδιο. Αρχίζουν παζάρια (συγγνώμη, πάλι, διαπραγματεύσεις), βρίσκεται λύση. Τα Ελγίνεια Μάρμαρα περιέρχονται "νομίμως και εις το διηνεκές" στην κυριότητα του Βρετανικού Μουσείου. Εν έτη 1816. Αμ' πώς;
Σήμερα πια, τα μνημεία παρουσιάζονται στους επισκέπτες σε αίθουσα φωτεινή και σε μορφή που (λογικά) δεν απέχει από την αρχική θέση τους στο ναό της Αθηνάς. Ο κεντρικός χώρος είναι αφιερωμένος στα γλυπτά της ζωφόρου, ενώ οι σωζόμενες μορφές των αετωμάτων και οι εκτιθέμενες μετώπες έχουν τοποθετηθεί στα υπερυψωμένα άκρα της παραλληλόγραμμης αίθουσας. Ακουστικός οδηγός σε εφτά γλώσσες βοηθάει στην εξήγηση και κατανόηση της καλλιτεχνικής σημασίας των έργων.

Στην Αγγλία ή στην Ελλάδα;
Η συναισθηματική προσέγγιση προσφέρει στο ερώτημα εύκολη την απάντηση. Τα Ελγίνεια Μάρμαρα ανήκουν στην Ελλάδα, στην Αθήνα, στον Παρθενώνα τον οποίο κοσμούσαν. Η κατασκευή τους εκφράζει τον ελληνικό πολιτισμό του χρυσού αιώνα του Περικλέους. Η αφαίρεσή τους έγινε παράνομα, κάλλιστα μπορεί να χαρακτηριστεί κλοπή, λεηλασία, και αποτελεί υποχρέωση της Βρετανίας να τα επιστρέψει.
Αν αποστασιοποιηθούμε, ωστόσο, από το συναίσθημα και την εκ πρώτης όψεως αντίδραση, τα πράγματα ίσως αλλάζουν. Οι Άγγλοι σού λένε:
" Τα είχατε παραμελήσει τα μνημεία σας. Ο Παρθενώνας είχε μισοκαταστραφεί. Το νέφος μαυρίζει τα μάρμαρα. Ο θόρυβος των αεροπλάνων έχει μετακινήσει τους κίονες."
Εμείς τους λέμε:
" Κι εσείς που οργανώνετε δεξιώσεις στην αίθουσά τους, τα προσέχετε περισσότερο;"
" Συκοφαντίες. Άλλωστε, τα μάρμαρα είναι παγκόσμια κληρονομιά. Άσε που σας βολεύει να είναι στο Λονδίνο."
" Why, παρακαλώ;"
" Γιατί όσοι τα βλέπουν θέλουν μετά να επισκεφτούν την Ελλάδα για να δουν κι άλλα."
" Μπα, σας έφαγε η αγωνία για τον τουρισμό; Ή, μήπως, φοβάστε ότι θα δημιουργηθεί προηγούμενο και θα αδειάσει το μουσείο σας;"
Μπλέξιμο.
Με το νέο μουσείο της Ακρόπολης έτοιμο, η σκέψη που φαίνεται ορθότερη στη παγκόσμια κοινή γνώμη, τείνει προς την ανάγκη επαναπατρισμού. Δίχως περιττές συναισθηματικές εξάρσεις δικαιούται κανείς να δει τη μεταφορά των γλυπτών ως "αφαίρεση" από την επικράτεια ενός υπόδουλου έθνους, έστω με τη σύμφωνη γνώμη του κατακτητή και με το τυχόν ελαφρυντικό της επιθυμίας διάσωσής τους: μια ενέργεια παρωχημένου και αποικιοκρατικού χαρακτήρα.



Εν πάση περιπτώσει, δεδομένου ότι η επιστροφή δεν είναι ορατή στο άμεσο μέλλον, η επίσκεψη των Ελλήνων στο Βρετανικό Μουσείο και η γνωριμία με τα γλυπτά του Παρθενώνος κρίνεται απαραίτητη από τη στιγμή που βρίσκονται στο Λονδίνο. Και μια και δυο και πολλές φορές. Η απαράμιλλη τέχνη τους, οι εκφραστικές αποτυπώσεις, η τελειότητα στις λεπτομέρειες των σωμάτων και των χιτώνων που τα καλύπτουν, η όλη εντύπωση που δημιουργούν τα Ελγίνεια Μάρμαρα δημιουργεί συγκίνηση και θαυμασμό εμπρός σ' αυτά τα εκπληκτικά τεχνουργήματα...
Πάντως παράλληλα με την επίσκεψη στο Βρετανικό Μουσείο, είναι μια καλή ευκαιρία να θυμίζουμε στους Άγγλους για την κλοπή των μαρμάρων και ότι ήρθε ο καιρός να τα επιστρέψουν στην πατρίδα τους.

To νέο Μουσείο της Ακρόπολης

Το όραμα ενός νέου μουσείου για την Ακρόπολη και ταυτόχρονα μιας στέγης για όλα τα γλυπτά του Παρθενώνα επιτέλους πραγματοποιείται. Μέχρι πρόσφατα μπορούσε να δει κανείς την αρχιτεκτονική πρόταση των Bernard Tschumi Architects και του Μιχάλη Φωτιάδη, η οποία επιλέχθηκε μετά από διεθνή διαγωνισμό, μόνο σε προπλάσματα και ψηφιακές προσομοιώσεις. Σήμερα περπατώντας στον πεζόδρομο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου βλέπει κανείς το νέο μουσείο σε όλη του τη μεγαλοπρέπεια.
Το Μουσείο ανοίξε τις πύλες του στο κοινό! Ο  επισκέπτης μπορεί να απολαύσει τους θησαυρούς της Ακρόπολης στο σύνολό τους συγκεντρωμένους σε ένα ενιαίο χώρο, σε ένα περιβάλλον αντάξιο της σημασίας τους.
Το Μουσείο είναι ένα κτήριο σύγχρονης αρχιτεκτονικής και βρίσκεται σε αρμονία με τον περιβάλλοντα χώρο. Ιδιαίτερα από τα ανώτερα επίπεδα του Μουσείου ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει την πανοραμική θέα της Ακρόπολης και των αρχιτεκτονικών της μνημείων, από όπου προέρχονται τα περίφημα κλασικά γλυπτά. Το Μουσείο έχει σκόπιμα εξωστρεφή χαρακτήρα και για το λόγο αυτό γίνεται εκτεταμένη χρήση γυαλιού στις προσόψεις του. Έτσι εξασφαλίζονται άριστες συνθήκες φυσικού φωτός για τα εκθέματα και μοναδική θέα προς την Ακρόπολη.
Μια αναπάντεχη προσφορά του Μουσείου στον επισκέπτη είναι τα σωζόμενα αρχαιολογικά κατάλοιπα αρχαίων ιδιωτικών σπιτιών και εργαστηρίων που απλώνονταν στους νότιους πρόποδες της Ακρόπολης και αποκαλύφθηκαν στο οικόπεδο του Μουσείου. Η αποκάλυψη έγινε κατά τη διάρκεια των αρχαιολογικών ανασκαφών που προηγήθηκαν της κατασκευής του κτηρίου, στο κατώτερο επίπεδο του Μουσείου. Η ανασκαφή είναι προσπελάσιμη στον επισκέπτη μέσω ενός δικτύου ειδικών προσβάσεων.
Στο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης εκτείθονται τα ευρήματα σε ένα χώρο γύρω στα 14.000 τ.μ.. Το πρώτο μεγάλο σύνολο εκθεμάτων υποδέχεται τον επισκέπτη στο επίπεδο της εισόδου, όπου σε μια ευρύχωρη αίθουσα με κεκλιμένο δάπεδο παρουσιάζονται τα ευρήματα από τις κλιτύς της Ακρόπολης. Ακολουθεί μια τεράστια υπόστυλη αίθουσα, η οποία  φιλοξενεί τα έργα της Αρχαϊκής Εποχής.
Ο επισκέπτης στη συνέχεια βλέπει τα έργα του Αυστηρού Ρυθμού, που τον προετοιμάζουν για την Κλασική Εποχή. Ανεβαίνοντας ακολούθως στον τελευταίο όροφο του Μουσείου θα βρεθεί σε ένα κατάφωτο αίθριο και από εκεί στην Αίθουσα του Παρθενώνα, όπου θα μπορεί να παρακολουθεί την εξέλιξη της Πομπής των Παναθηναίων γύρω από τον πυρήνα του κτηρίου, που έχει τις διαστάσεις του σηκού του Παρθενώνα, να βλέπει τις μετόπες ανάμεσα στους κίονες της Αίθουσας και τις θαυμάσιες αετωματικές συνθέσεις στα δυτικά και ανατολικά. Κάνοντας την αρχαιολογική διαδρομή μπορεί να απολαύσει πάνω από την αστική κορυφογραμμή της Αθήνας τον Υμηττό στα νότια, το λόφο του Φιλοπάππου στα δυτικά, το Λυκαβηττό στα ανατολικά και ολόκληρη την Ακρόπολη στα βόρεια.
Η πορεία του επισκέπτη ολοκληρώνεται με τη διαδρομή μπροστά από τα Μεταπαρθενώνεια γλυπτά, τα Έργα της Ελληνιστικής Εποχής και εκείνα της Ρωμαιοκρατίας.
Με την έναρξη λειτουργίας του Μουσείου οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν ένα καφέ στο ισόγειο ή ένα γεύμα στο Εστιατόριο του Μουσείου, το οποίο διαθέτει μια από τις πιο πανοραμικές απόψεις της Ακρόπολης. Παράλληλα με τη μόνιμη συλλογή, προσωρινές εκθέσεις θα εμπλουτίσουν το εκθεσιακό πρόγραμμα, ενώ το αμφιθέατρο και το σαλόνι πληροφόρησης επιτρέπουν στον επισκέπτη να αποκτήσει περαιτέρω πληροφόρηση σχετικά με τη ζωή στην Ακρόπολη κατά την αρχαιότητα. Τα δύο πωλητήρια του Μουσείου θα δίνουν τη δυνατότητα στον επισκέπτη να πάρει μαζί του ένα αναμνηστικό που θα αποτελεί μια διαρκή υπενθύμιση της ανάγκης του να επιστρέψει.

Δημήτριος Παντερμαλής
Πρόεδρος Οργανισμού Νέου Μουσείου Ακρόπολης



 
Αρχείο
Αφιερώματα
Λόγιαiστοiχαρτί
Έλληνες Σκιτσογράφοι
Έναiταξίδιiστοiχρόνο
Σπύρος Ορνεράκης
Συνεντεύξεις
Aποστολές
Τόποι & προορισμοί
Για συλλέκτες / Εξώφυλλα
Ότανiέρχονταιiοιiφίλοιiμας

Art Paris
Αιθιοπία
Ανδαλουσία
Αφρική
Βαλκάνια
Βαλχάλα
Βανουάτου
Βαρκελώνη
Βενετία
Βερολίνο
Βερόνα
Βρυξέλλες

Cartagena

Espiritu Santo
Ινδίες
Ιράκ
Ιράν
Iσλανδία
Κάϊρο
Καραϊβική
Κassel
Κολομβία
Κοπενχάγη
Κούβα
Κωνσταντινούπολη:
Τo Σταυροδόμι των τεχνών
Κωνσταντινούπολη:
mια πόλη μέσα μου
Lago di Garda
Λονδίνο I
Λονδίνο II
Μαδρίτη
Μαλάουϊ
Μόσχα
Νείλος
Νέα Υόρκη
Nότιος Αφρική
Νορβηγία
Οδησσός
Ουγκάντα
Παρίσι
Πέργαμος
Περού
Πίζα
Ραροτόνγκα
Robben Island
Σαντιάγο
Σαράγεβο
Σμύρνη
Σοβέτο
San Pedro De Atacama
Σόφια
Σρι Λάνκα
Στα Νησιά του Πάσχα
Τζιμπουτί
Τόκυο
Τολέδο
Τυνησία
Φλωρεντία
Χιλή