Aποστολές

ΒΕΡΟΛΙΝΟ

TRANSMEDIALE

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΣΤΑΜΟΥΛΟΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΜΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ

Το Βερολίνο το έχουμε ψηφίσει εδώ και καιρό ως την πρωτεύουσα της Ευρώπης στην τέχνη και τον πολιτισμό. Με το που πατήσαμε το πόδι μας στην Alexanderplatz και ανοίξαμε το Zitty επιβεβαιωθήκαμε για άλλη μια φορά. Είναι η πληθώρα των καλλιτεχνικών δράσεων καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου. Είναι ο περίεργος αέρας που έφερε η επανένωση, είναι η ατέλεια των ανέργων στα θέατρα, είναι το Kreuzberg (μια πόλη μέσα στην πόλη),τα αχανή εργοτάξια που προσπαθούν να οικοδομήσουν τις ουδέτερες ζώνες εκατέρωθεν του τείχους, τα διαμερίσματα της Rossentallstrasse που έχουν νοικιάσει καλλιτέχνες απ' όλο τον κόσμο και τα έχουν μετατρέψει σε χώρους καλλιτεχνικής δημιουργίας και συναντήσεων ενώ παρέες καλλιτεχνών και μη μαζεύονται σχεδόν κάθε βράδυ συζητώντας και πίνοντας μέχρι πρωίας. Είναι οι Κούρδοι του Babylon, τα μαθήματα μοντέρνας αρχιτεκτονικής στην Potsdamer platz, η αμηχανία με την οποία παρακολουθείς τους ρυθμούς και τη ζωή της πόλης, είναι το παρελθόν και το όνειρο των πολιτικών που δεν έγινε πραγματικότητα.

Είναι όμως και το transmediale, το σημαντικότερο festival αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη για τη digital culture. Ίσως το χρονικό διάστημα που οι διοργανωτές του transmediale αποφάσισαν να το πραγματοποιήσουν, όλα τα φώτα της δημοσιότητας να ήταν στραμμένα στην άλλη λαμπρή διοργάνωση του Βερολίνου, τη Βerlinalle. Μπορεί λοιπόν να στερήθηκε δημοσιότητας, το φανατικό του κοινό όμως που το παρακολουθεί και συμμετέχει ενεργά σ' αυτό το φεστιβάλ εδώ και 19 χρόνια, το αναδεικνύει ως το σπουδαιότερο festival for art and digital culture της γηραιάς ηπείρου. Εδώ και αρκετά χρόνια προσπαθούσα να επισκεφτώ το Βερολίνο κατά τη διάρκεια του transmediale αλλά τελευταία στιγμή πάντα ο αστάθμητος παράγων μου ανέτρεπε τα σχέδια. Αυτή τη φορά όμως τον κατατρόπωσα τον αστάθμητο παράγοντα. Είχα ακούσει και είχα διαβάσει τόσα πολλά που πλέον η περιέργεια κόντευε να σκοτώσει τη γάτα. Εδώ και χρόνια είχε ξεκινήσει μια συζήτηση η οποία κορυφωνόταν κατά τη διάρκεια του festival γύρω από το αν ο όρος media art γενικά γίνεται κατανοητός και αν το internet έχει γίνει αποδεκτό ως τμήμα της σύγχρονης τέχνης και αν ήρθε το πλήρωμα του χρόνου να εγκαινιάσουμε τον όρο digital culture...με λίγα λόγια πολύ το μπέρδεμα.
Η επί τόπου παρατήρηση κρίθηκε αναγκαία. Επιπλέον η σύμπραξη φέτος του transmediale με το club transmediale, το άλλο δίδυμο αδερφάκι του, το οποίο προσεγγίζει την ηλεκτρονική μουσική και την ατμόσφαιρα του CLUB με διάθεση ολίγον ART ,κεντρίζει ακόμη περισσότερο το ενδιαφέρον μας.
Κι αν όλη αυτή η φιλοσοφική συζήτηση του θέματος μας κάνει να αναρωτηθούμε για τα ζόρια που τραβάνε οι κεντροευρωπαίοι φίλοι μας σας πληροφορώ ότι η παρακολούθηση της όλης προβληματικής, αποδεικνύει τα αυτονόητα. Ότι συντελούνται αλλαγές όχι μόνο στα χωράφια της τέχνης και στην αισθητική των νέων ανθρώπων μα και στον τρόπο ζωής γενικότερα.
Αναμφισβήτητα σ' αυτή την εποχή που οι νέοι της στερούνται «ιδεολογιών» , «στόχων», 'σημείων αναφοράς' και λοιπών ιδανικών , συντελούνται αλλαγές και δημιουργούνται κινήματα που ήδη κυριαρχούν και όχι μόνο στην τέχνη. Μια επίσκεψη στο festival όλων αυτών που κινδυνολογούν και ανησυχούν για το που βαδίζουν οι νέοι μας θα τους έκανε να νιώσουν τουλάχιστον παλαιολιθικοί και θα διαπίστωναν ότι και προβληματισμός υπάρχει και φρέσκες ιδέες και νέα κινήματα επωάζονται. Όλος αυτός ο κόσμος, που στριμώχνονταν στα αμφιθέατρα να παρακολουθήσουν τις τετράωρες συζητήσεις με συμμετοχές στο πάνελ αξιολογότατων καλλιτεχνών και επιστημόνων, σε πείθει ότι κάθε άλλο παρά επιπόλαια και αβάσιμα είναι τα συμπεράσματα που προκύπτουν κάθε χρόνο με το κλείσιμο του transmediale.

Όπως άλλωστε συνέβαινε σ' όλες τις εποχές όταν μια ομάδα καινοτόμων, περιθωριακών, πρωτοπόρων ή όπως αλλιώς ονομάζονταν αποφάσιζαν να φέρουν στο προσκήνιο το καινούργιο και το διαφορετικό . Στις μέρες μας το μέλλον ανήκει σ' αυτούς που διαμορφώνουν αυτή τη digital culture. Αυτή τη digital culture που διαπίστωσα όταν βρέθηκα την πρώτη μέρα στην Academie der Kunste του Βερολίνου ανάμεσα σ' ένα πλήθος φοιτητών, καλλιτεχνών, δημοσιογράφων, διανοουμένων. Φατσούλες με ενδυματολογικά πολύ ενδιαφέρουσες προτάσεις, τυχερές γιατί είχαν προλάβει να προμηθευτούν το χαρακτηριστικό μπλε καρτελάκι, που σημαίνει ότι έχουν ήδη χρεωθεί με έναν φορητό υπολογιστή και έχοντας ελεύθερη πρόσβαση στο διαδίκτυο μπορούν ανενόχλητοι να οργιάσουν καλλιτεχνικά αγκαλιά με τον υπολογιστή τους γιατί εδώ στο Ναό της Academie der Kunste η χρήση του υπολογιστή από μόνη της αποτελεί καλλιτεχνική ενασχόληση, είτε κάνεις chat, είτε διαβάζεις το email σου, είτε ψάχνεις τις άπειρες ιστοσελίδες στο διαδίκτυο για άχρηστες και μη πληροφορίες. Υπήρχαν όμως και οι φανατικοί της conference εκδοχής του transmediale οι οποίοι έγκαιρα πάλι είχαν προμηθευτεί το εισιτήριό τους για να παρακολουθήσουν σ' ένα από τα αμφιθέατρα τη συζήτηση για το χιούμορ στην Τέχνη.
Δίπλα μας και σ' όλους τους διαδρόμους του κτιρίου προβάλλονται video art με συμμετοχές από όλο τον κόσμο. Φέτος οι διοργανωτές έδωσαν τον πολυπολιτισμικό χαρακτήρα της διοργάνωσης συμπεριλαμβάνοντας στο πρόγραμμά τους και συμμετοχές εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων (πάνω από 1000 συμμετοχές από 52 χώρες),θέλοντας να παρατηρήσουν τις ιδέες και τις τάσεις που επικρατούν διεθνώς γύρω από αυτό που μέχρι πέρσι ονόμαζαν media art .
Στον πρώτο όροφο το άλλο κομμάτι του transmediale, η έκθεση με τίτλο smile machines υπό την επιμέλεια της Γαλλίδας ιστορικού τέχνης Anne-Marie Duguet. Μια πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση που πραγματεύεται το χιούμορ σε συνδυασμό με τη σύγχρονη τεχνολογία .Χρώμα ,μουσική, ρομπότ σε ένα αρμονικό δέσιμο προσπαθούν να παρουσιάσουν την πορεία της τέχνης από τη δεκαετία του 70 έως σήμερα...
Και η αποκορύφωση της έντασης συντελείται στο κομμάτι του club transmediale.
H ηλεκτρονική μουσική, το hip hop,ambient,κ.ά. σε συνδυασμό με προβολές video , εντυπωσιακών φωτισμών και άξιων d.js αποδεικνύουν την άλλη πεποίθηση της διοργάνωσης ότι και αυτή ακόμη η ηλεκτρονική μουσική μπορεί να ιδωθεί με διάθεση άκρως artistic.
Τελικά πράγματι όλοι αυτοί οι άνθρωποι που συγκεντρώθηκαν στην Akademie der kunst όλες τις ημέρες που διήρκεσε το transmediale διαμορφώνουν όντως μια διαφορετική κουλτούρα και εφαρμόζουν μια διαφορετική προσέγγιση της καλλιτεχνικής δημιουργίας θέτοντας υπό συζήτηση αρκετά από όσα θεωρούμε δεδομένα η αδιαπραγμάτευτα.
Τουλάχιστον αποτελεί ένα από τα πιο ζωντανά festival στο οποίο οι νέες ιδέες και οι νέοι προβληματισμοί περισσεύουν.
Αυτή τη φορά οι γαστριμαργικές μας αναζητήσεις δεν απέδωσαν καρπούς. Οι Γερμανοί φίλοι μας δεν κατάφεραν να καταπλήξουν τους ουρανίσκους μας. Βέβαια παραμένουν οι αδιαφιλονίκητοι ηγέτες στο χώρο των αρτοποιημάτων και καταφέρνουν να μετατρέπουν τις βιτρίνες των φούρνων τους σε χάρμα οφθαλμών κάθε κοιλιόδουλου. Επιφυλασσόμαστε λοιπόν για ενδιαφέρουσες γευστικές προτάσεις με την επιστροφή απ' το επόμενο ταξίδι μας...