iΑρχικήiσελίδα

iΤαυτότητα

iΠεριεχόμενα

iΑρχείο

iRadio Αrtως

iExodως3

 

 

 

 

 

 

 

 
Aποστολές

ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΡΑΙΝΟ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ...

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΗΣ ΜΙΖΑΡΑΣ,
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΓΚΙΡΙΤΖΙΩΤΗΣ, ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΜΙΖΑΡΑ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΓΚΙΡΙΤΖΙΩΤΗΣ, ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΜΙΖΑΡΑ

Το τραίνο των Βαλκανίων... σαν τίτλος ταινίας επιχορηγούμενης από το Κέντρο ακούγεται. Η Ελλάδα πρωτάρα στα Βαλκάνια. Τα Βαλκάνια φλέγονται. Βαλκανική κουλτούρα. Βαλκανικοί συνασπισμοί. Βαλκάνια αγάπη μου, ή καλλίτερα... αγάπες μου.
Παίρνεις το τραίνο... βράδυ είναι... μόνος. Πας βόρεια, ούτως ή άλλως στη συνείδηση των περισσοτέρων οι αμαξοστοιχίες πάντα προς βορρά πηγαίνουν... Προορισμός Κομοτηνή... τα λεφτά λίγα και δι-αστικός (intercity) σιδηρόδρομος ακόμα δεν υπάρχει, οπότε καρβουνιάρης. Το καλλίτερο τραίνο όλων... για συναντήσεις. Έχοντας κάνα 20ωρο μπροστά σου κάνεις τις ανθρωπίνως και ηθικώς ανεκτές διεργασίες για να εξασφαλίσεις την πολύωρη διαμονή σου στο βαγόνι... Κοινώς πιάνεις περισσότερες θέσεις από αυτή που σου αναλογεί... για να απλωθείς σε κάποια μελλοντική στιγμή! Όμως, ώ! της ειρωνείας γυρίσματα το τραίνο έχει φύγει και το κουπέ είναι άδειο... η ταμπέλα του σταθμού γράφει αισίως ΛΑΡΙΣΑ και το βαγόνι ακόμα όλο για την αφεντιά σου. Οι λατρευτές των Θείων βουλές σε έχουν προικίσει με απίστευτη εύνοια και η απλωμένη αρίδα σου το αποδεικνύει περίτρανα.
Το τραίνο της μεγάλης απόλαυσής σου σταματά... το πεδίο που το θαμπό παράθυρο σου αφήνει να δεις είναι μαύρο... μαύρο σαν καλιακούδα. Ποδοβολητά και οχλαγωγία ηχούν στους διαδρόμους! Αντανακλαστική -ηθικώς διφορούμενη- κίνηση το κλείσιμο των κουρτινών! Μπαγάσα!!! Τι είναι;;; Τι είναι;... Φαντάροι είναι! Φαντάροι εγκαταλειφθέντες εις αγρόν περί της πόλεως της Λαρίσης λόγω... βλάβης;;; στρατιωτικής ασκήσεως;;; απλής κακίας;;; Ποιος ξέρει;!; Οι κουρτίνες κλειστές. Το στρίμωγμα έξω του έρημου βαγονιού σου προφανές! Το δίλημμα προφανέστερο!!! Το λέει η καρδιά σου να περάσεις 10 και πλέον ώρες οριζοντιωμένος, ενώ παιδία που υπηρετούν την μαμά πατρίδα να στέκονται όρθια με τις αποσκευές τους ολούθε;;; Όχι! Δεν μπορείς! Ανοίγεις την πόρτα. «Ρε παιδία, εδώ έχει λίγο χώρο... αν θέλετε να καθίσετε για λίγο».
Εννιά ώρες μετά ξυπνάς με τον Βαγγέλη αγκαλιά, τα πόδια του Γιώργου να κλείνουν το οπτικό σου πεδίο, τον Κώστα να ροχαλίζει και ακόμα 9 ένστολους με τα μπαγκάζια τους να έχουν γεμίσει τον υπό κανονικές -λεπτόλιγνες- συνθήκες 8θέσιο βαγόνι σου. Χακί παντού. Έξω η Θράκη. Αγουροξυπνημένος αναρωτιέσαι αν θα βγεις ζωντανός από αυτόν τον πόλεμο... Βαλκανικά πράγματα δεν ήθελες;;; Πόλεμος Βαλκανικός ... Με το τραίνο των Βαλκανίων...



Την έφεσή μου να κάνω ταξίδια με τρένο την αποδίδω στον παππού μου, πατέρα της μάνας μου. Ο συχωρεμένος γερο-Νικολής είχε μεταναστεύσει στις αρχές του 20ου αιώνα στην Αμερική για να καζαντίσει και δούλεψε στη δημιουργία των εκεί σιδηροδρομικών γραμμών. Ως φαίνεται, η πληροφορία αυτή καταγράφηκε στο DNA μου και με καθορίζει.
Αύγουστος του 2004 και πραγματοποιώ το τάμα που έκανα προ εξαετίας: να λείπω από την Ελλάδα όταν θα γινόταν η Ολυμπιάδα της Αθήνας. Προορισμός, μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας, η Βουδαπέστη. Μέσον, το τρένο. Διάρκεια, περί τις 40 ώρες.
Η αμαξοστοιχία ξεκινάει λίγο πριν τα μεσάνυχτα από την Θεσσαλονίκη. Στην κλινάμαξα βρισκόμαστε μόνο δυο Έλληνες. Οι υπόλοιποι είναι Βούλγαροι, Ρουμάνοι (οι περισσότεροι) και ελάχιστοι Ούγγροι. Το βαγόνι είναι παλιό, πεντακάθαρο και ουγγρικό. Από την πρώτη, σχεδόν, στιγμή μας πιάνουν την κουβέντα δυο μεσήλικες Ρουμάνες που έχουν καταλύσει στο διπλανό κουπέ. Η μία είναι παντρεμένη με έναν Έλληνα χήρο σε θεσσαλική πόλη και πηγαίνει στην πατρίδα της για να δει τους συγγενείς της. Πίνει συνέχεια μπύρες, κονιάκ κι ότι άλλο διαθέτει το ανύπαρκτο μπαρ του βαγονιού ή έχει προμηθευτεί από το σπίτι της. Κι όμως, είναι πάντα νηφάλια. Η άλλη είναι σύζυγος αστυνομικού, ζει σε μια πόλη της Ρουμανίας κοντά στα σύνορα με την Ουγγαρία και επιστρέφει στο σπίτι της μετά από δίμηνη παραμονή για εργασία στον Πλαταμώνα. Στο ίδιο κουπέ με το δικό μας ταξιδεύει κι ένας ντροπαλός και λιγομίλητος 30ρης Ρουμάνος αρχαιολόγος που είχε επισκεφτεί το Άγιον Όρος. Το τοπίο ως την Ουγγαρία καθορίζει και τα θέματα της συζήτησης. Τα πάντα αφημένα στην τύχη τους. Σταθμοί, πόλεις, χωριά, ύπαιθρος, εργοστάσια, εγκαταστάσεις, όλα εγκαταλελειμμένα, παρατημένα. Των περισσοτέρων κατοίκων το μοναδικό μέλημα είναι να επιβιώσουν. Με οποιονδήποτε τρόπο. Τα κουσούρια του προηγούμενου καθεστώτος τούς έχουν ποτίσει βαθιά. Κανείς δεν εμπιστεύεται κανέναν ακόμα και σήμερα, 15 χρόνια μετά. Πανάκεια η είσοδος των χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η τελευταία τους ελπίδα. Για όλα. Κι από την άλλη είναι αισιόδοξοι, πολύ αισιόδοξοι για το αύριο. Ξέρουν ότι θα καταφέρουν πιο πολλά απ' όσα σχεδιάζουν. Δεν το πιστεύουν μόνο, το ξέρουν. «Εδώ είναι Βαλκάνια, δεν είναι παίξε-γέλασε!»

Μέσα στη μοντέρνα Ευρώπη η βαλκανική χερσόνησος ακολουθεί το γενικό ρεύμα και αλλάζει, χωρίς να ακολουθεί τις νόρμες των Δυτικών με την πειθαρχημένη φύση και τη γενικευμένη ευταξία τους. Άναρχα κτίρια μισοτελειωμένα ξεφυτρώνουν παντού δίπλα στα παλιά κακοφροντισμένα που ερειπώνουν. Λουσάτα αυτοκίνητα πολυτελείας δίπλα στους παλιούς κυβιστικούς κουβάδες ανατολικής σχεδίασης και κατασκευής, που επιμένουν να λειτουργούν σε πείσμα του χρόνου, αφήνοντας πίσω τους μαύρα ντουμάνια καυσαερίου.
Τα τραίνα συνεχίζουν να διασχίζουν αυτές τις υπό-ανάπτυξη περιοχές, απομεινάρια μιας άλλης εποχής. Κακόφημα πλέον -τώρα τα λεωφορεία κάνουν τις ίδιες διαδρομές σε λιγότερο χρόνο, με περισσότερη ασφάλεια- κακοδιατηρημένα, ξεχασμένα σχεδόν από τον χρόνο, διασχίζουν το τοπίο, παγωμένο και εχθρικό το χειμώνα, καμπίσιο ξερό το καλοκαίρι.
Και όσο και να εκσυγχρονίζονται οι πόλεις και να παίρνουν «ευρωπαϊκή» ή «εξευρωπαϊσμένη» όψη, η ύπαιθρος, τα χωριά μένουν πολλές δεκαετίες πίσω. Κάρα με άλογα ή βόδια διασχίζουν τους δρόμους, εμποδίζοντας τις «κούρσες» με τα σκοτεινά τζάμια να προσπεράσουν με άνεση.
Δεν ξέρω γιατί οι βραδινές διαδρομές με τραίνο, στα Βαλκάνια, μου προκαλούσαν πάντα μια μελαγχολική αλλά και ανήσυχη διάθεση. Λίγο το κρύο που πέφτει πάντα τη νύχτα, μια τα κυριλλικά γράμματα πάνω στις παλιές, φθαρμένες αμαξοστοιχίες και τα βαγόνια και οι ελεγκτές και τελωνιακοί με τα κουρασμένα πρόσωπα και τη βαριά προφορά, οι απειλητικές φιγούρες- μέχρι να τους γνωρίσει κανείς τουλάχιστον -των συνταξιδιωτών- ό,τι και να κάνεις όλα αυτά σε παραπέμπουν σε μια εποχή όπου το τείχος του Βερολίνου έστεκε ακόμα όρθιο και οι Ανατολικοί ήταν εχθροί μας, στις χολιγουντιανές υπερπαραγωγές, όσο και στη συνείδησή μας. Για μένα ακόμα το τραίνο στα Βαλκάνια είναι τα πρώτα μου ταξίδια μόνη, γυρίζοντας από το Παρίσι, διέσχιζα την Ανατολική Ευρώπη με συγκεκριμένες στάσεις: Πράγα, Βελιγράδι, Σόφια-όπου είχα φίλους να δω. Τότε δεν υπήρχαν κινητά τηλέφωνα και οι κωδικοί των διαφόρων χωρών μου φάνταζαν σαν θεωρήματα κβαντομηχανικής, με μια διεύθυνση στο χέρι κατέβαινα από το τραίνο και με κάποιο μαγικό ή μάλλον τυχαίο τρόπο κατάφερνα να βρω που πρέπει να πάω. Η αίσθηση της απειλής πρέπει να μου έχει μείνει από τους ένοπλους στρατιωτικούς-ελεγκτές που έμπαιναν στο κουπέ φωνάζοντας «Passport control», τονίζοντας το ρο, που από μόνο του ακουγόταν σαν επίθεση.

Η σχέση μου με το τρένο ξεκίνησε με "προξενιό". Οι πρώτες μου διακοπές συνήθως γίνονταν Ιούλιο και Αύγουστο αφού τότε ο μπαμπάς έπαιρνε όλη του την άδεια και πηγαίναμε στο χωριό. Οι διακοπές ξεκινούσαν με ένα τουλάχιστον 12ωρο ταξίδι ως τη Δράμα και τελείωναν με άλλο ένα αντίστοιχο επιστροφής στην Αθήνα.
Από τότε λοιπόν, θυμάμαι ότι προετοίμαζα το ταξίδι που θα ήταν μόνο δικό μου. Είχα την δική μου τσάντα με τα δικά μου-τότε-απαραίτητα πράγματα. Τίποτα σπουδαίο, απλά να δείχνω ότι ταξιδεύω κι εγώ. Ακόμα θυμάμαι τον ελεγκτή που με έβρισκε στον έλεγχο των εισιτηρίων στο μπαρ ή σε άλλο κουπέ και με πήγαινε στους δικούς μου για να δει ποιανού είμαι και να δει και το εισιτήριό μου αφού δεν μου έδιναν ακόμα να το έχω στα χέρια μου (ίσως γι' αυτό έχω ακόμα φυλαγμένα τα εισιτήρια από τα πρώτα μου ταξίδια χωρίς παρέα).
Σαν να 'ναι χθες, βλέπω τον πατέρα μου να με κοιτάζει άγρια κάθε φορά που με έβρισκε να κάθομαι κάπου αλλού, με διάφορους τύπους και να μιλάω μαζί τους. Και θυμάμαι και τον "φίλο" μου που μου έκοβε φύλλα από τα δέντρα που ήταν κοντά στις γραμμές, αρκεί να του τραγουδάω δυνατά «Το ποτάμι της Λαρίσης που το λένε Πηνειό» ή να φωνάζω στους σταθμούς στις κοπέλες «Τι σε ταΐζει η μάνα σου;» και όλοι γύρω να γελάνε.
Έτσι ξεκίνησε η σχέση μου με τα τρένα και όταν μεγάλωσα λίγο, άρχισα να «βγαίνω» μόνος μου. Τα πηγαίναμε καλά, μου άρεσε περισσότερο το βράδυ, έβλεπα τον κόσμο να κοιμάται και προσπαθούσα να φανταστώ τον σκοπό του ταξιδιού του: που πάει; γιατί πάει; είναι μόνος του; κοιτάει τον διπλανό του περίεργα; πιάνει την κουβέντα με τη διπλανή του για να περάσει απλά η ώρα ή ζητάει περισσότερα;( Και μη μου πείτε ότι δεν γίνονται...περισσότερα, γίνονται.) Και αυτοί που δεν κοιμόντουσαν, ακόμα καλύτερα! Γιατί δεν κοιμούνται; τους απασχολεί κάτι; Μάλλον δεν νυστάζουν γιατί πίνουν μπύρες στο μπαρ, γιατί...γιατί...γιατί... Έτσι περνούσαν τα βράδια μας, άλλες φορές μόνος, άλλες πάλι με παρέα και όταν έπρεπε να κατέβω, ένα απλό νεύμα σα να έλεγα «φεύγω τώρα, μα θα ξανάρθω».
Πέρασαν χρόνια λοιπόν, μα κάθε φορά είναι η ίδια, η ίδια αγωνία να το δω, να μπω και να με πάρει. Ίδια; Κι όμως... Ας έχει τους ίδιους σταθμούς, την ίδια πορεία, την ίδια μυρωδιά, την ίδια καθυστέρηση, πάντα το ταξίδι με τον καρβουνιάρη θα είναι διαφορετικό για μένα.
Το προξενιό πέτυχε, δεν έτυχε!



 
Αρχείο
Αφιερώματα
Λόγιαiστοiχαρτί
Έλληνες Σκιτσογράφοι
Έναiταξίδιiστοiχρόνο
Σπύρος Ορνεράκης
Συνεντεύξεις
Aποστολές
Τόποι & προορισμοί
Για συλλέκτες / Εξώφυλλα
Ότανiέρχονταιiοιiφίλοιiμας

Art Paris
Αιθιοπία
Ανδαλουσία
Αφρική
Βαλκάνια
Βαλχάλα
Βανουάτου
Βαρκελώνη
Βενετία
Βερολίνο
Βερόνα
Βρυξέλλες

Cartagena

Espiritu Santo
Ινδίες
Ιράκ
Ιράν
Iσλανδία
Κάϊρο
Καραϊβική
Κassel
Κολομβία
Κοπενχάγη
Κούβα
Κωνσταντινούπολη:
Τo Σταυροδόμι των τεχνών
Κωνσταντινούπολη:
mια πόλη μέσα μου
Lago di Garda
Λονδίνο I
Λονδίνο II
Μαδρίτη
Μαλάουϊ
Μόσχα
Νείλος
Νέα Υόρκη
Nότιος Αφρική
Νορβηγία
Οδησσός
Ουγκάντα
Παρίσι
Πέργαμος
Περού
Πίζα
Ραροτόνγκα
Robben Island
Σαντιάγο
Σαράγεβο
Σμύρνη
Σοβέτο
San Pedro De Atacama
Σόφια
Σρι Λάνκα
Στα Νησιά του Πάσχα
Τζιμπουτί
Τόκυο
Τολέδο
Τυνησία
Φλωρεντία
Χιλή