iΑρχικήiσελίδα

iΤαυτότητα

iΠεριεχόμενα

iΑρχείο

iRadio Αrtως

iExodως3

 

 

 

 

 

 

 

 
Aποστολές

AΜΣΤΕΡΝΤΑΜ

Μια διαφορετική πόλη ...των ποδηλάτων

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΤΑΗΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΜΙΖΑΡΑ

Πόλη παγωμένη, γκρίζα και μουντή. Άνθρωποι ανέκφραστοι, απόμακροι και βλοσυροί. Για πολύ καιρό και ορμώμενος από τα στερεότυπα των Ελλήνων για τη βόρεια Ευρώπη, θεωρούσα ότι οι παραπάνω προσδιορισμοί καθρέπτιζαν πλήρως την εικόνα του Άμστερνταμ καθώς και των ανθρώπων που ζουν σε αυτό. Η πρώτη «ρήξη» συνέβη την περίοδο της προετοιμασίας για τις πανελλαδικές εξετάσεις με το - πάλαι ποτέ - σύστημα των δεσμών όπου και στο βιβλίο της ιστορίας (στο τμήμα που αναφέρονταν στην συνδρομή των Ελλήνων του εξωτερικού στον αγώνα για την ανεξαρτησία) χρησιμοποιούταν η εξελληνισμένη ονομασία του Άμστερνταμ, Αμστελόδαμο. Η χαριτωμένη αυτή ονομασία έσπασε τον πάγο που είχα δημιουργήσει για την πόλη και γέννησε ένα -μικρό έστω- ενδιαφέρον για την πραγματική εικόνα της. Ενδιαφέρον που μεγάλωνε με τα χρόνια όταν και η επιστροφή φίλων και γνωστών που είχαν ταξιδέψει ως εκεί, συνοδεύονταν με τις καλύτερες εντυπώσεις για την πόλη. Όταν -μετά από αρκετά χρόνια- επισκέφθηκα με την σειρά μου το Άμστερνταμ, είχα ήδη δημιουργήσει μια ιδεατή εικόνα για την πόλη ενώ, προς μεγάλη μου ικανοποίηση, οι -σε βαθμό μυθοποίησης- προσδοκίες μου όχι μόνο δεν διαψεύσθηκαν αλλά απεναντίας, φάνηκαν ελλιπείς στο σύντομο της παραμονής μου εκεί.
Η ιστορία του Άμστερνταμ και γενικότερα του βασιλείου των Κάτω Χωρών που απαρτίζονταν από τα σημερινά εδάφη της Ολλανδίας και του Βελγίου, ξεκινά ουσιαστικά από το 1500 και έπειτα. Εκείνη την περίοδο οι Κάτω Χώρες ανήκαν διοικητικά στο βασίλειο της Ισπανίας, γεγονός όμως που δεν εμπόδισε την ανάπτυξη μιας ακμάζουσας εμπορικής δραστηριότητας και οικονομικής ευμάρειας που κέντρο της είχε την πόλη του Άμστερνταμ. Με την βοήθεια του μεγαλύτερου εμπορικού στόλου της εποχής, οι Ολλανδοί έμποροι κατείχαν τα πρωτεία στην μεταφορά πολύτιμων προϊόντων (μπαχαρικά, πορσελάνες) από τα πέρατα του τότε γνωστού κόσμου (Ινδία, Κίνα) προς την Ευρώπη. Υπεροχή που έλαβε σάρκα και οστά στις αρχές του 17ου αιώνα και συγκεκριμένα το 1602 και 1621 χρονιές που ιδρύθηκαν η Ολλανδική εταιρία των ανατολικών και δυτικών Ινδιών, αντίστοιχα. Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι οι παραπάνω εταιρείες αποτέλεσαν τα πρώτα δείγματα των πολυεθνικών επιχειρήσεων που έχουν κατακλύσει σήμερα την παγκόσμια οικονομία και οι οποίες δέχονται κριτική εξαιτίας της εκμετάλλευσης του ανθρώπινου παράγοντα που τους καταλογίζεται. Και τι ειρωνεία. Όταν στα μέσα του 17ου αιώνα, το εμπόριο των μπαχαρικών και των άλλων πολύτιμων αγαθών της εποχής σημείωσε ύφεση, οι Ολλανδικές εταιρίες των Ινδιών έστρεψαν την προσοχή τους στο δημοφιλές "εμπόρευμα" της εποχής, τον άνθρωπο (η μεταφορά των εκατομμυρίων Αφρικανών δούλων από την μαύρη ήπειρο προς τον νέο κόσμο, πραγματοποιήθηκε στο μεγαλύτερο ποσοστό με τα πλοία των παραπάνω εταιριών).



Ωστόσο, πίσω στην Ολλανδία η χώρα ζούσε τον δικό της "χρυσό αιώνα" με την ανάπτυξη της αναγεννησιακής τέχνης και κυρίως της ζωγραφικής με κυριότερο εκφραστή της τον Rembrandt. Το 1672, με την εισβολή του Γάλλου βασιλέα, οι Κάτω Χώρες ενεπλάκησαν σε μια μακρά περίοδο αντιπαραθέσεων και συγκρούσεων (με Αγγλία και Γαλλία διαδοχικά) που συνεχίστηκε καθ' όλη την διάρκεια του 18ου αιώνα και που είχε σαν αποτέλεσμα τον μαρασμό της οικονομίας και κατά συνέπεια, την παρακμή των τεχνών. Το 1815, η χώρα απέκτησε την ανεξαρτησία της αλλά έλαβε τη σημερινή της μορφή, μόλις το 1839 οπότε και οι νότιες επαρχίες (σημερινό Βέλγιο) αποσχίστηκαν από το Ολλανδικό βασίλειο. Στα μέσα του 19ου αιώνα, η Ολλανδία γέννησε έναν από τους σπουδαιότερους εξπρεσιονιστές ζωγράφους, τον Vincent van Gogh και υιοθέτησε μια φιλελεύθερη, ανεχτική και προοδευτική κοινωνική πολιτική που συνεχίζει μέχρι τις μέρες μας. Τέλος, μετά τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο και την αποχώρηση των Γερμανών (στον 1ο παγκόσμιο, η χώρα παρέμεινε ουδέτερη αλλά κάτι τέτοιο ήταν ανέφικτο και για τον επόμενο πόλεμο), η Ολλανδική οικονομία ανέκαμψε πάλι χάρη στο εμπόριο (το Ρότερνταμ είναι το μεγαλύτερο εμπορικό λιμάνι του κόσμου) αλλά και την έρευνα (η πολυεθνική Philips είναι ολλανδικών συμφερόντων), δημιουργώντας μια από τις πιο ακμαίες σύγχρονες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Η μετάβαση από το αεροδρόμιο του Άμστερνταμ (Schiphol) στο κέντρο της πόλης, γίνεται κατά κύριο λόγο με τον προαστιακό, ενώ το εισιτήριο -με επιστροφή- κοστίζει κάτι παραπάνω από 5,5 ευρώ (κατιτί φθηνότερο από το αντίστοιχο του ελληνικού, δεν νομίζετε;). Με την έξοδο από το μεγαλοπρεπές κτίριο του κεντρικού σταθμού, ο επισκέπτης αντικρίζει τον κεντρικό δρόμο της Damrak που καταλήγει στην πλατεία Dam. Πρόκειται για το σημείο όπου στο παρελθόν κτίστηκε το πρώτο φράγμα στον ποταμό Amstel που διαρρέει το Amsterdam, εκ του οποίου και η προέλευση της ονομασίας της πόλεως! Η Dam αποτελεί το κομβικό σημείο του κέντρου της πόλης απ' όπου ο επισκέπτης μπορεί να κατευθυνθεί προς όλες τις κατευθύνσεις. Νότια, προς το εμπορικό κέντρο της πόλης και την αγορά των λουλουδιών στο κανάλι Singel΄ δυτικά προς την συνοικία Jordaan επίκεντρο της πολιτιστικής δραστηριότητας της πόλης και ανατολικά, προς τα περίφημα red lights όπου οι ιερόδουλες ασκούν το επάγγελμα τους σε άμεση αρμονία και συνεργασία με τον δήμο του Amsterdam αποτέλεσμα της ανεχτικής και φιλελεύθερης πολιτικής που είναι σημείο κατατεθέν των Ολλανδών όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως.
Ένα ακόμα χαρακτηριστικό της εν λόγω πολιτικής, είναι και η νομιμοποίηση των λεγομένων «μαλακών» ναρκωτικών όπως η μαριχουάνα η οποία και καλλιεργείται με κρατική υποστήριξη και παρέχεται από τα περίφημα coffee shops που υπάρχουν διάσπαρτα σε όλη την πόλη. Ακόμα όμως και στον τομέα των «σκληρών» ναρκωτικών και ειδικότερα στο πρόβλημα της χρήσης ηρωίνης, η κοινωνική πολιτική της Ολλανδίας είναι άξια θαυμασμού. Αποτελεί πρώτο μέλημα η χορήγηση μεθαδόνης προς τους χρήστες (δεν υπάρχουν οι περίφημες λίστες αναμονής όπου κάποιος χρήστης μπορεί να περιμένει και δέκα χρόνια για την ένταξη του στο πρόγραμμα) και τα αποτελέσματα είναι εμφανή. Αντίθετα με την άποψη μερικών στενοκέφαλων σχετικά με την παρομοίωση της ολλανδικής κοινωνίας ως κοινωνίας του ναρκωτικού, οι επίσημες στατιστικές φανερώνουν ότι η χώρα κατέχει μια από τις χαμηλότερες θέσεις στον πίνακα της χρήσης των ναρκωτικών και ιδιαίτερα των θανάτων από την ηρωίνη (τις πρώτες θέσεις καταλαμβάνουν άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα).
Αρκετά όμως με αυτά. Το Άμστερνταμ αποτελεί ένα κόσμημα και σε αυτό θα πρέπει να επικεντρωθούμε τώρα. Η πόλη είναι διάσπαρτη από κανάλια (κανάλια που σχηματίζουν 90 νησίδες γης δίνοντας δικαιολογημένα τον χαρακτηρισμό -Βενετία του βορρά-) στις όχθες των οποίων είναι χτισμένα τα ξεχωριστά σπίτια με την στενή πρόσοψη (στο Άμστερνταμ βρίσκεται το στενότερο σπίτι του κόσμου με μόλις 2,44 μέτρα πλάτος!) και τους γάντζους στις οροφές τους οι οποίοι -λόγω της στενότητας της κατασκευής- αποτελούν έναν ιδανικό τρόπο μεταφοράς μεγάλων αντικειμένων από και προς τα σπίτια.
Το κέντρο της πόλης φαντάζει σαν ένας απέραντος πεζόδρομος. Ποδήλατα και τραμ είναι τα κύρια μέσα μεταφοράς ενώ στα προάστια τα αμάξια είναι σαφώς περισσότερα αλλά υποσκελίζονται και πάλι από τα ποδήλατα. Και πως θα μπορούσε άλλωστε σε μια χώρα με πάνω από 10.000 χιλιόμετρα ποδηλατοδρόμων και περισσότερα από 16.000.000 ποδήλατα να κυκλοφορούν σε αυτούς.
Αυτό που συνεπάρει τον επισκέπτη του Άμστερνταμ είναι η παραμυθένια ατμόσφαιρα που φαίνεται να διαχέει όλη την πόλη και όχι μόνο λόγω της αρχιτεκτονικής της (η οποία και παρέμεινε σχεδόν αναλλοίωτη με τα χρόνια, λόγω τις ουδετερότητας των ολλανδικών κυβερνήσεων απέναντι στις πολιτικές αναταραχές του 20ου αιώνα όπως στον 2ο παγκόσμιο πόλεμο οπότε και αποφεύχθηκαν οι βομβαρδισμοί) και των μεγάλων και πολυάριθμων πάρκων της.
Η μη χρήση του αυτοκινήτου, τα άπειρα μουσεία, οι κάθε είδους πολιτιστικές εκδηλώσεις, η ανέχεια απέναντι σε καίρια ζητήματα του σήμερα, η κοινωνική πολιτική και γενικότερα το επίπεδο ζωής που δείχνουν να απολαμβάνουν οι κάτοικοι του, το καθιστούν ζηλευτό τόπο. Είναι σαν οι Ολλανδοί να έχουν κατασκευάσει μια ιδεατή εικόνα του σύγχρονου δυτικού τρόπου ζωής και να μπορούν να συνδυάζουν ιδανικά το τερπνό μετά του ωφελίμου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα λουλούδια.
Η Ολλανδία αποτελεί, με μεγάλη διαφορά, τον πρώτο παραγωγό και εξαγωγέα λουλουδιών σε όλον τον κόσμο και το Άμστερνταμ είναι πλημμυρισμένο από άκρη σε άκρη με αγορές λουλουδιών που προσδίδουν έναν χαρούμενο τόνο στην πόλη. Ακόμα και η παρατεταμένη συννεφιά του ουρανού δεν φαίνεται ικανή να εμποδίσει τους Ολλανδούς από το να είναι προσηνείς και φιλικοί στις συναναστροφές τους ζώντας με έναν τρόπο που μας κάνει να αναρωτιόμαστε: μήπως αυτοί ξέρουν κάτι που εμείς αγνοούμε;



 
Αρχείο
Αφιερώματα
Λόγιαiστοiχαρτί
Έλληνες Σκιτσογράφοι
Έναiταξίδιiστοiχρόνο
Σπύρος Ορνεράκης
Συνεντεύξεις
Aποστολές
Τόποι & προορισμοί
Για συλλέκτες / Εξώφυλλα
Ότανiέρχονταιiοιiφίλοιiμας

Art Paris
Αιθιοπία
Ανδαλουσία
Αφρική
Βαλκάνια
Βαλχάλα
Βανουάτου
Βαρκελώνη
Βενετία
Βερολίνο
Βερόνα
Βρυξέλλες

Cartagena

Espiritu Santo
Ινδίες
Ιράκ
Ιράν
Iσημερινός
Iσλανδία
Κάϊρο
Καραϊβική
Κassel
Κολομβία
Κοπενχάγη
Κούβα
Κωνσταντινούπολη:
Τo Σταυροδόμι των τεχνών
Κωνσταντινούπολη:
mια πόλη μέσα μου
Lago di Garda
Λονδίνο I
Λονδίνο II
Μαδρίτη
Μαλάουϊ
Μόσχα
Νείλος
Νέα Υόρκη
Nότιος Αφρική
Νορβηγία
Οδησσός
Ουγκάντα
Παρίσι
Πέργαμος
Περού
Πίζα
Ραροτόνγκα
Robben Island
Σαντιάγο
Σαράγεβο
Σμύρνη
Σοβέτο
San Pedro De Atacama
Σόφια
Σρι Λάνκα
Στα Νησιά του Πάσχα
Τζιμπουτί
Τόκυο
Τολέδο
Τυνησία
Φλωρεντία
Χιλή